Кіріспе

Австралиялық футболшы Дейл Уэйтман (3 қазан 1959 жылы туған) – Австралия футбол лигасының (АФЛ) «Ричмонд» футбол клубында ойнаған бұрынғы австралиялық футболшы. «Шыбын» деп лақап аталған Уэйтман өз дәуірінің ең шебер шабуылшыларының бірі ретінде танылды, оның агрессиясы, батылдығы, қимылдарымен шалқалау қабілеті және нәтижелі пас беруі оның ойынының маңызды ерекшеліктері болды. Ол ойыншылық карьерасының басында жетістікке жетті, бірақ 1980-жылдардың соңында клубтың қиын кезеңінде клубқа адалдығы үшін «Ричмондта» құрметке ие болды. Ол сонымен қатар штаттар аралық матчтарда Виктория құрамасының құрамында табысты өнер көрсетті. Уэйтман VFL/AFL-де ойнаған 1950 жылдары туған соңғы футболшы болды, оның соңғы ойыны 1993 жылғы маусымның соңғы турында өтті. Уэйтманның клуб және штат үшін ойындағы жетістіктері «Ричмонд» клубының ғасыр командасы мен Даңқ залына енгізілуімен, ал 2001 жылы Австралия футбол Даңқы залының мүшесі атанды.

Алғашқы жылдар

Уэйтман – Брайан "Реджи" Уэйтман мен оның бірінші әйелі Мориннің алты баласының бірі. Оның үш ағасы және екі әпкесі бар. Брайан (2020 жылы қайтыс болған) жергілікті спорт иконы болды, Австралия футбол мен крикетте өте жақсы ойнады. Ол Sunraysia футбол лигасының Mildura Imperials командасымен 289 матч өткізіп, алты клубтың үздік ойыншысы атағын жеңіп, төрт чемпионатта ойнады. Кейін ол түрлі жасөспірімдер футбол командаларын жаттықтырды және жергілікті спорт ұйымдарына қызмет еткені үшін өмір бойына мүшелік алды. Уэйтман әкесінің қадамын басып, Imperials командасында жасөспірімдер құрамында ойнап, 15 және 17 жасқа дейінгі жастағы жарыстарда үздік ойыншы атағын жеңіп алды, сондай-ақ үш рет подряд чемпионат жеңімпазы атанды. Осы кезде Викторияның солтүстік-батысы эксклюзивті түрде Richmond командасына бөлінген. "Tigers" (Тайгерлер) Уэйтманды 1977 жылы, 17 жасында Мельбурнға көшірді. Ол Мельбурн орта мектебіне түсіп, мектеп командасында ойнады, ол мектептер арасындағы "Herald Shield" турнирін жеңіп алды. Бұл матчтар VFL-дің сейсенбілік кешкі матчтарынан бұрын өткізілді. Уэйтман осы турнирде алғаш рет көзге түсті. Сонымен қатар, сенбі күндері ол "Tigers" командасының 19 жасқа дейінгі құрамында ойнап, Fitzroy командасына қарсы өткен финалда бірінші ровер ретінде өнер көрсетті.

Аға футболшы

Вейтман 1978 жылы маусымның бірінші турында дебюттік ойынына шақырылды. Ол Джон Эйнзидел және Грег Страканмен бірге, өткен маусымда Вейтманмен бірге чемпиондық титул жеңген команданың мүшесі болды. Вейтман клуб чемпионы Кевин Бартлеттке екінші ровер ретінде шабуылға шықты және VFL/AFL ойыншыларының ерекше тобына қосылып, алғашқы соққысымен гол соқты. Ол күні үш гол соғып, 77 ұпаймен жеңіске жетіп, 12 допты қабылдады, жылдамдығымен және допты қолдану шеберлігімен көзге түсті. Алайда, команданың сәті төмендеген кезде ол тез арада резервке қайта оралды. Бұл оның мансабының алғашқы екі маусымындағы үлгісі болды, 1980 жылы жағдайы өзгергенше. Бірнеше жылдан кейін, Ричмонд Вейтман сияқты жас ойыншылардың жақсаруының арқасында қайтадан жақсы формаға келді. Ол енді батыс австралиялық Роберт Уайлимен бірге роверлік міндеттерді бөлісті. "Тайгерс" үйде және сырттағы ойындарда жеңіс оддасын тікелей ұстап, 4-ші турдан 14-ші турға дейін қатарынан 11 ойынды жеңіп, соңғы турда жеңілгеннен кейін ғана кіші лигада жеңіске жете алмады. Ричмонд жалпы есеп бойынша үшінші орынды иеленді (олардың 2754 ұпайы алдыңғы маусымда Карлтон көрсеткен рекордқа жақын болды) және ең жақсы көрсеткішке ие болды. Үшінші орын алғандықтан, олар VFL паркіндегі бірінші турда қарсыластарымен кездесуге тиіс болды. Кевин Бартлетт сол кездегі VFL ойындарының рекордын жаңартқан және жаттықтырушылар Питер Джонс пен Тони Жюэллдің арасындағы бірінші кезеңде болған қақтығысқа толы ойында Вейтман 21 допты қабылдап, 42 ұпаймен жеңіске жеткен "Тайгерс" командасының ең үздік ойыншыларының бірі болды, төрт гол соқты. 1980 жылғы Ұлы финалда Вейтман бастапқы ровер ретінде тағайындалды және ойынның 5-ші минутында Джим Джесстің пасын қабылдап, алаңдағы кеңістікте позицияны басып, содан кейін ойынды жалғастырып, сәл бұрыштан соққысын өткізіп, ойынның алғашқы голын соқты. Ол ойынды 20 допты қабылдаумен (оның 14-і қолмен берілді) аяқтады және сол күні Ричмондтың ең үздік ойыншыларының бірі деп бағаланды. Маусымнан кейін ол алғаш рет Виктория құрамасына шақырылды. Алайда, Ричмонд 1981 жылы бұрынғы жетістіктерін қайталай алмады. Олар маусымның көп бөлігін бас жүлдедесінде бесінші және жетінші орындар арасында өткізді және Фицройдан бесінші орынды тартып алу үшін соңғы үйде және сырттағы ойында қарсыластары Карлтонды жеңуге тиіс болды. MCG-де төмен ұпай жинаған ойында Карлтон 27 ұпаймен жеңіске жетті және "Тайгерс" маусымды жетінші орында аяқтады. Маусымның сирек кездесетін жарқын сәттерінің бірі - 12-ші турдағы VFL паркіндегі жеңіс, бұл клуб чемпионы Фрэнсис Бурктың 300-ші ойыны болды. Соңғы ширекте бес минут өткенде, Жюэлл Майкл Роучті алып, оны толық шабуылда Джим Джесспен алмастырды. Осы кезде 22 ұпайға төмен болған "Тайгерс" тоғыз гол соқты және 15 ұпаймен жеңіске жетті. Вейтман сол күні Ричмондтың ең үздік ойыншыларының бірі болды; ол және оның серігі Роберт Уайли 69 допты қабылдады - Вейтман 36-сын (оның ішінде 24 қолмен берілді) қабылдады және үш гол соқты. Фрэнсис Бурк Жюэллден жаттықтырушылық қызметін қабылдады және Ричмонд маусымды жоғарғы сатыда аяқтады. Вейтман 1982 жылы Карлтонға қарсы жеңілген VFL Grand Final-да жақсы ойнады. 1983 жылы чемпион орталық ойыншы Джефф Рейнс рұқсат сұрап, дүрбелеңмен басталды. "Тайгерс" алғашқы бес ойынды жоғалтып, ешқашан қалпына келмеді, жылдың көп бөлігін екінші соңғы орында өткізді және 21-ші турда SCG-де жеңілгеннен кейін ғана оныншы орынды аяқтады. Бұрынғы чемпиондық команданың бас бапкері Майк Паттерсон Бурктың орнына тағайындалды, бірақ ол бір маусым ғана жұмыс істеді. "Тайгерс" өткен маусымдағы формасын жақсартты, он жеңіспен сегізінші орынды иеленді, бірақ клубқа қаржылық зиян келтіретін қарсыластарымен үздіксіз рекрутинг соғысы жалғасты. 16-шы турда VFL паркіндегі жеңілісте Вейтман 22 допты қабылдап, үш гол соғып, Ричмондтың ең үздік ойыншыларының бірі болды, бірақ далалық төреші Дэвид Хоулетт оны бірінші ширекте Рассел Гриннің басына оң жақ шынтағымен соққы бергені үшін жазбаға алды. Ол VFL трибуналы отырысында кінәсін мойындамады, бірақ екі матчқа тоқтатылды. 1991 жыл Ричмонд үшін тағы бір өкінішті маусым болды. Алайда, бірнеше жарқын сәттер болды. 8-ші турдағы матчта, кейіннен "Аналар күніндағы қырғын" деп аталды, Ричмонд билік басындағы чемпиондарға қарсы маусымның сенсациялық жеңісіне қол жеткізді. Джефф Хогг мансабындағы ең жақсы он гол соқты, ал Вейтман Крейг Ламберт пен Мэтью Найтспен бірігіп, көптеген гол салу мүмкіндіктерін жасады; ол 33 допты қабылдады (18 соққы, 15 қолмен берілді) және екі гол соқты. 1993 жыл Ричмонд үшін жақсы басталды, бұрынғы ойыншы Джон Норти бес финалға қатысқаннан кейін жаттықтырушы ретінде оралды, ал Джефф Хогг жаңа капитан болып тағайындалды. "Тайгерс" 1993 жылғы Foster's Cup Grand Final-ына іліккенімен, олар жеңіліске ұшырады. Бұл жалған үміт болып шықты, ал қарсыластарына ашық турда 94 ұпаймен жеңілгеннен кейін Ричмонд маусымды төрт жеңіспен екінші соңғы орында аяқтады. 13-ші турдағы MCG-дегі матчта Вейтман төреші Коутсқа Пол Уильямстың басына сол қолтығымен соққы бергені үшін жазбаға алынды. Ол трибунал отырысында кінәсін мойындады және үш аптаға тоқтатылды. Тоқтату ұзақ болса, Вейтман зейнетке шығу туралы ойластырғаны туралы әңгімелер болды, бірақ трибуналдағы баспасөз конференциясында ол 300 ойынға жету мақсатын жалғастыруға уәде берді. Вейтман Австралия штаты Викторияның құрамында өнер көрсетті және 1987 және 1988 жылдары Батыс Австралияға қарсы, ал 1990 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльске қарсы штатының капитаны болды. Жалпы, ол 20 Штаттар лигасының ойынында өнер көрсетті. Ол штаты үшін ең жақсы футбол ойындарын көрсеткені және сирек кездесетін ойыншылардың бірі болғаны айтылды - стандарт жоғарылаған сайын, ол одан да жақсы ойнайтын. Оның басқа да наградаларының ішінде 1985 жылғы Tassie медалін Штаттар лигасының сериясындағы ең үздік ойыншыға және 1985 жылғы Симпсон медалін Батыс Австралияға қарсы Виктория матчындағы ең үздік ойыншыға берілді.

Зейнетақыдан кейінгі өмір

Вейтман 1-ші типті диабетпен ауырады, бірақ бұл оны белсенді өмір салтынан тоқтатпады. 2005 жылы Вейтман Тельстра Домда өткен EJ Whitten Legends Game ойынында, өзінен бес-алты жас кіші қарсыластармен көзге түсті. Ол 2006 жылғы матчқа да қатысты. Вейтман Ричмонд футбол клубында жиі көрінеді және соңғы бірнеше жыл бойы матч күндері Ричмонд командасының жүгірушісі болып қызмет етеді. 2017 жылдың қаңтар айында Вейтманның қан қант деңгейінің күрт төмендеуі салдарынан құлап, сол аяқ білегін сындырғаны хабарланды. Ол жедел хирургиялық араласаудан өтіп, білек сүйегінің бір бөлігі алынып, бұрандалармен бекітілді. Содан кейін ол тағы жеті апта бойы арнайы бут киді.