Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ван көліндегі арал
the island in Lake Van
Этимология
Кушадасы атауы түрік тіліндегі "куш" (құс) және "ада" (арал) сөздерінен шыққан, себебі арал теңізден қарағанда құс басының пішінін еске түсіреді. Византия дәуірінде ол Ефес Неополисі (грекше: Ἔφεσος Νεόπολις) деп, ал кейіннен Генуялықтар мен Венециялықтар кезінде Скала Нова немесе Скала Нуова деп аталды. Осман империясы кезінде 20-шы ғасырдың басында Куш Адасы атауы қолданыла бастады. Бүгінде Кушадасының тұрғындары жиі қаланың атын Ада деп қысқартады.
The name Kuşadası comes from the Turkish words kuş (bird) and ada (island), as the island has the shape of a bird's head (when seen from the sea). It was known as Ephesus Neopolis (Greek: Ἔφεσος Νεόπολις) during the Byzantine era, and later as Scala Nova or Scala Nuova under the Genoese and Venetians. Kuş Adası was adopted in its place during the Ottoman period at the beginning of the 20th century. Today, the citizens of Kuşadası often shorten the town's name to Ada.
Ежелгі дәуір
Бұл аймақ ежелгі заманнан бері өнер мен мәдениет орталығы болып келген. 3000 жылға дейін Лелегес халқы қоныстанғаннан бері көптеген цивилизациялар қоныстанды. Кейінгі қоныстанушылардың ішінде б.з.д. 11 ғасырда Эолиялықтар және б.з.д. 9 ғасырда Иониялықтар болды. Бастапқыда теңізшілер мен саудагерлер жағалау бойында, оның ішінде Неополис қаласын қоса, бірнеше елді мекендер салды. Ежелгі Иониядағы Эфестің Пигела (Πύγελα) деп аталатын бекінісі Бююк-Мендерес (Маэандр) және Гедиз (Гермос) өзендері арасында орналасқан. Алғашқы Неополис қаласы Йіланжы Бурну түбегінде негізделген деп саналады. Кейінгі қоныстар, болжам бойынша, Пилавтепе төбесінде, қазіргі Андызкулеси ауданында салынған. Кушадасы Эгей теңізі жағалауында саудамен айналысатын кемелердің тоқтау пункты болған шағын порты еді. Көне заманда ол Эфеспен салыстырғанда маңызсыз болды, Эфес порты лайланып біткенше. Б.з.д. 7 ғасырдан бастап жағалауды Сардис қаласындағы Лидиялықтар, содан кейін б.з.д. 546 жылдан бастап парсылар, ал б.з.д. 334 жылдан бастап бүкіл Анатолиямен бірге жағалауды Ұлы Александр бағындырды. Осы кезден бастап Анатолиядағы жағалау қалалары эллинистік мәдениеттің орталығына айналды.
The area has been a centre of art and culture since some of the earliest recorded history, and has been settled by many civilizations since being founded by the Leleges people in 3000 BC. Later settlers include the Aeolians in the 11th century BC and Ionians in the 9th. Originally, seamen and traders built a number of settlements along the coastline, including Neopolis. An outpost of Ephesus in ancient Ionia, known as Pygela (Πύγελα) was located in the area between the Büyük Menderes (Maeander) and Gediz (Hermos) rivers. The original Neopolis, is thought to have been founded on the nearby point of Yılancı Burnu. Later settlements were probably built on the hillside of Pilavtepe, in the district called Andızkulesi today. Kuşadası was a minor port frequented by vessels trading along the Aegean coast. In antiquity it was overshadowed by Ephesus, until Ephesus' harbor silted up. From the 7th century BC onwards the coast was ruled by Lydians from their capital at Sardis, then from 546 BC the Persians, and from 334 BC, along with all of Anatolia, the coast was conquered by Alexander the Great. From that point on the coastal cities in Anatolia became a centre of Hellenistic culture.
Рим мен христиандық
Рим империясы б.з.д. II ғасырында жағалауды басып алды және христиандықтың алғашқы жылдарында оны провинциялық астана етіп белгіледі. Әулие Иоанн Евангелист және (Рим-католик қасиетті дәстүріне сәйкес) Әулие Мариям екеуі де осы аймаққа қоныстанды, ал христиан дәуірінде бұл жер "Ания" деп аталды. Византиялық, венециялық және генуэздік теңізшілер жағалауда сауда жасаған кезде порт қайта іске қосылды (Скала Нова немесе Скала Нуова деген атпен, яғни "Жаңа порт"), аралға гарнизон орналастырылды және қаланың орталығы төбеден жағалауға көшірілді.
The Roman Empire took possession of the coast in the 2nd century BC and made it their provincial capital in the early years of Christianity. Saint John the Evangelist and (according to Roman Catholic sacred tradition) the Virgin Mary both came to live in the area, which in the Christian era became known as "Ania". As Byzantine, Venetian and Genoese shippers began to trade along the coast, the port was re founded (by the name of Scala Nova or Scala Nuova, meaning "New Port"), a garrison was placed on the island, and the town centre shifted from the hillside to the coast.
Түрік дәуірі
Көп уақыттан кейін, 1834 жылы аралдағы қамал мен гарнизон қайта салынды және кеңейтілді, қаланың орталығына айналды. Бұл осылайша болды, адамдар бүкіл қалаға Kuşadası (құс аралы) деп атауға бастады. Дегенмен, 19 ғасырда Измір-Селчук-Айдын теміржолының ашылуымен, Кушадасынан өтпей, сауда басқа жақын қалалардың пайдасына төмендеді. 1867 жылдан 1922 жылға дейін Кушадасы Айдын вилайетінің құрамында болды. Түрік Тәуелсіздік соғысы кезінде Кушадасы 1919-1922 жылдары оккупацияланды. Алдымен 1919 жылдың 14 мамырынан 1922 жылдың 24 мамырына дейін итальяндық әскерлер, содан кейін грек әскерлері басып алды. Мұстафа Кемал Ататүрк басшылығындағы түрік күштері 1922 жылдың 7 қыркүйегінде қаланың бақылауын қайта алды. Түрік Республикасы құрылғаннан кейін, 1923 жылы Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасуының аясында грек халқы түрік халқымен алмастырылды. Гректер Грекияда Неа-Эфес сияқты жаңа елді мекендер құрды. Кушадасы 1957 жылы Айдын провинциясына өткенге дейін Измир провинциясының ауданы болып қала берді.
Long afterwards, in 1834, the castle and garrison on the island were rebuilt and expanded, becoming the focus of the town. This was to such an extent that people began to refer to the whole town as Kuşadası (bird island). However, in the 19th century, trade began to decline in favor of other nearby cities with the opening of the İzmir Selçuk Aydın railway, which bypassed Kuşadası. From 1867 until 1922, Kuşadası was part of Aidin Vilayet. During the Turkish War of Independence, Kuşadası was occupied from 1919 1922, first by Italian troops between 14 May 1919 and 24 May 1922, and then by Greek troops. The Turkish forces led by Mustafa Kemal Atatürk eventually gained control of the city on September 7, 1922. After the establishment of the Turkish Republic, the Greek population was exchanged for Turks as part of the population exchange between Greece and Turkey in 1923. The Greeks founded new settlements such as Nea Efesos in Greece. Kusadasi remained a district in İzmir Province until its transfer to Aydın Province in 1957.
География
Қала Эгей теңізіндегі сол аттас шығанақта орналасқан. Гюверцинада аралы (ағылшын тілінде: Pigeon Island) Құшадасының құрлығымен дамба арқылы қосылған және қала орталығындағы Кese Дағы үлкен төбесінің қасында жатыр. Ол аймақтың ірі қалалық орталығы Измирдің оңтүстігінде және жолмен Айдын облыстық орталығынан шамамен қашықтықта орналасқан, қабылданған бағытқа байланысты. Оның көршілері солтүстікте Селчук, солтүстік-шығыста Герменчик, шығыста және оңтүстікте Сёке.
The city is situated along a gulf of the same name in the Aegean. The island of Güvercinada (in English: Pigeon Island) is connected to mainland Kuşadası by a causeway, and is situated adjacent to the large hill of Kese Dağı near the center of town. It is located south of İzmir, the area's metropolitan centre, and approximately in driving distance from the provincial seat of Aydın, depending on the route taken. Its neighbours are Selçuk to the north, Germencik to the north east, and Söke to the east and south.
Климат
Кушадасы ыстық, құрғақ жаздары және жұмсақ, жаңбырлы қыстары бар Жерорта теңізі климатына ие (Кёппен: Csa).
Kuşadası has a hot summer Mediterranean climate (Köppen: Csa), with very hot, dry summers and mild, rainy winters.
Демография
2022 жылы Кушадасы ауданындағы тұрғындардың жалпы саны 130 835 адамды құрады, алайда жаз айларында халық саны жарты миллионнан асып, көбейеді деп есептеледі. Бұл, ішкі және халықаралық туристердің көптеп келуімен, сондай-ақ туған-туыстарын көруге келгендердің немесе жазғы үйлеріне оралатын адамдардың көптігінен туындайды. Бұған, қонақүйлер мен барлардағы қызметкерлер, құрылысшылар, мейрамханалар мен қонақтарға қызмет көрсететін басқа да салаларда жұмыс істейтін жүргізушілер де кіреді. Шетелден келген туристерден өзге, аймақта тұрақты қоныстанған шетелдіктер де бар.
The district of Kuşadası had a total resident population of 130,835 in 2022, though the actual population is thought to rise to well over half a million in the summer months due to a significant influx of both domestic and international tourists as well as those visiting family or returning to their summer residence. This also includes the hotel and bar staff, construction workers, and drivers who are required to work in/for the restaurants and other services accommodating these visitors. In addition to tourists from overseas, there is also a substantial community of foreigners that have permanently settled in the area.
Өнеркәсіп
Кушадасы құрлықпен келетін туристерге, немесе Эфеске бағытталған круиздік кемелердің жолаушыларына қызмет көрсетеді. 2003 жылы дау тудырған келісім бойынша, бұрын мемлекеттік меншікте болған порт жеке компанияға жалға беріліп, сәнді круиздік кемелерді тарту үшін жаңартылды. Аймақта әйелдер жағажайы, қала орталығындағы жағажай, Батихан қонақ үйі мен Назилли үйі арасындағы жағажайлар, Гүзельчамлы жағажайы және Дилек түбегінің Бююк Мендерес дельтасы ұлттық паркі жағажайлары сияқты бірнеше танымал жергілікті жағажайлар бар, жергілікті тұрғындар оны жай ғана Ұлттық саябақ деп атайды. Мұғла провинциясының Бодрум және Измир қалаларындағы жақын орналасқан әуежайларға автобус және такси қызметтері бар. Күшәдасы мен Гүзельчамлыдан қайықпен күндізгі саяхаттар ұйымдастырылады. Қала бірнеше круиздік кемелер үшін тоқтау порты болып табылады. Порт алты жолақты тас жол арқылы Измирдің Аднан Мендерес әуежайымен байланысты. Бірнеше мемлекеттік тас жол қаланы Герменчик және Айдын сияқты айналасындағы аудандармен байланыстырады. Жақын орналасқан Грекияның Самос аралына күнделікті паром рейстері бар. Кушадасы автобус станциясы – көлік торабы. Қаладан елдің әртүрлі аймақтарына автобус қатынасы бар.
Kuşadası caters to tourists arriving by land, or from the port for cruise ship passengers heading to Ephesus. In a controversial deal in 2003, the previously public owned port was leased to a private company and renovated to attract luxury cruise liners. The area features several well known local beaches, including Ladies Beach, the beach at the centrum, the beaches between the Batıhan Hotel and the Nazilli Site, the beach at Güzelçamlı, and the Dilek Peninsula Büyük Menderes Delta National Park beach, referred to by locals as simply Milli Park. There are bus and taxi services going to the nearby airports in İzmir and in Bodrum, Muğla Province. Day trips are available by boat from Kuşadası and Güzelçamlı. The city is a port of call for several cruise ships. The port is linked by a six lane highway to İzmir's Adnan Menderes Airport. Several state roads connect the city to its surrounding districts, such as Germencik and Aydın. There are daily ferry services to the nearby Greek island of Samos. Kuşadası's bus station is a transport hub. Coach buses connect the city to various parts of the country.
Қызықты орындар
Қала қабырғалары – Бұрын үш қақпа болған, енді біреуі қалды. Калейчи мешіті – 1618 жылы Ұлы везир Окуз Кара Мехмед-паша салған. Окуз Мехмед-паша керуен сарайы кемежайға жақын орналасқан. Ол 1618 жылы теңізшілердің тауарларын сақтау үшін салынған. Гюверцин Адасы ("Көпіршік аралы" деген мағынада) – шығанақтың соңындағы жарым арал/арал, онда қамал және жүзуге арналған жағажайлар бар, соның ішінде жеке жағажай және Кушадасы портына көрініс ашатын кафе бар. Қоғамдық жағажайлар жарым аралдың арт жағында, ашық теңізге қарай орналасқан. Киразлы – Кушадасынан дәстүрлі түрік ауылы. Йыланжы Бүрну – Гюверцин Адасынан кейінгі екінші жарым арал. Бұл Неополис қаласының алғашқы қонысының орны болуы мүмкін. Кейбір қабырғалар көрінеді. Мұнда жағажайлар мен жағажай клубтары бар. Қалаға жақын жерде толқынды бассейндері мен су айдындары бар бірнеше аквапарктер орналасқан. Лейди Бич – Қала орталығына өте жақын, ең маңызды туристік орындардың бірі. Кадикалеси – Венеция/Византия қамалы, Кушадасы-Давутлар тас жолының бойында. Паниониум – Кушадасыдан оңтүстікке қарай, Давутлар-Гүзельчамлы тас жолының бойында орналасқан. Бұрын Иония лигасының бас жиналыс орны болған. Қалдықтары нашар күйде және олардың нақтылығы күмәнді. Дилек түбегі – Бююк-Мендерес дельтасы ұлттық паркі – Қала орталығынан оңтүстікке қарай, ұлттық парк Гүзельчамлы қаласына іргелес орналасқан. Онда бірнеше шығанақтар, жағажайлар, каньондар және суға батып кетуге бейім үңгірлер бар. Бұл Түркиядағы ең алуан түрлі және қорғалатын ұлттық парктердің бірі.
The city walls – There were once three gates; one remains. Kaleiçi Mosque – Built in 1618 by Grand Vizier Öküz Kara Mehmed Pasha. The Öküz Mehmed Pasha Caravanserai is near the docks. It was built in 1618 as a strong room for the goods of seamen. Güvercin Adası ("Pigeon Island" in English) – The peninsula/island at the end of the bay, which has a castle and swimming beaches, including a private beach and cafe with a view back across the bay to the harbour of Kuşadası. Public beaches are located at the back of the peninsula, towards the open sea. Kirazli – Traditional Turkish village from Kuşadası. Yılancı Burnu – A second peninsula beyond Güvercin Ada. Possibly the location of the original settlement of Neopolis. Some walls are visible. There are beaches and beach clubs here. Several aqua parks with wave pools and white water slides are located near the town. Ladies Beach – Very close to the town center, one of the primary tourist attractions. Kadıkalesi – Venetian/Byzantine castle, along the Kuşadası Davutlar road. Panionium – south of Kuşadası, situated along the Davutlar Güzelçamlı road. Once the central meeting place of the Ionian League. The ruins are in poor condition and their authenticity is disputed. Dilek Peninsula Büyük Menderes Delta National Park – About south of the city centre, the national park is adjacent to the town of Güzelçamlı. It has several coves, beaches, canyons, and a sink cave. It is one of the most diverse and protected national parks in Turkey.
Мәдениет
Мұнда жыл сайын ән байқауы өткізіледі. Бір кезде оны Жем Карака жеңіп алған. Жыл сайынғы Fanta Gençlik Festivali (Fanta Youth Festival) фестивалін Fanta-ның түрік франшизасы (Fanta-ның халықаралық қолжетімділігін қараңыз) ұйымдастырып, белгілі бір күндері ел бойынша саяхаттап, әрбір орналасқан жерде концерттер өткізеді. 2010 жылдың 17 шілдесінде фестиваль Кушадасы қаласындағы концерттердің бірін ұйымдастырды. Kuşadası Gençlik Festivali (Kuşadası Жастар фестивалі, жоғарыда аталған фестивальмен шатастырмау керек) 2016 жылдан бері жыл сайын Sevgi Plajı (Love Beach) жағажайында өткізіліп келеді. Бұл ауданның Давутлар елді мекенінің жағалауында орналасқан негізгі жағажайлардың бірі, Кушадасы қаласының орталық бөлігінен оңтүстікке қарай шамалы жерде орналасқан және қаладан жүйтіп тұратын долмуштармен үнемі қамтамасыз етіледі. Фестиваль әдетте шілде айында бес күнге созылады, онда 30-нан астам артист өнер көрсетеді. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, 2017 жылы фестивальға шамамен 90 000 адам келген. Құрылғаннан бері оның танымалдылығы үнемі артып келеді және ол Түркиядағы ең беделді музыкалық фестивальдердің біріне айналды.
An annual song contest has been held here. It was once won by Cem Karaca. The annual Fanta Gençlik Festivali (Fanta Youth Festival), hosted by the Turkish franchise of Fanta (see International availability of Fanta), travels across the country on specific dates, holding concerts at each location. On July 17, 2010, the festival hosted one of the concerts of this festival in Kuşadası. The Kuşadası Gençlik Festivali (Kuşadası Youth Festival, not to be confused with the above) has been hosted annually since 2016 at Sevgi Plajı (Love Beach), one of the main beaches situated on the coast of the district's Davutlar locality – roughly a drive south from central Kuşadası, serviced regularly by dolmuş departing from the city. Facilitated each year in July over the course of five days with a total of over 30 artists performing, the festival saw an estimated turnout of about 90,000 people in its 2017 iteration according to its promoters. Since its inception, it has continuously grown in popularity and has become among the most regarded music festivals in Turkey.
Спорт
Түркияның аймақтық әуесқой лигасынде ойнайтын жергілікті спорт клубтарының – Кушадасыспор және Кушадасы Йылдыз Фенерспор футбол командалары өздерінің үй ойындарын Өзер Түрк стадионында өткізеді.
The football teams of the local sports clubs Kuşadasıspor and Kuşadası Yıldız Fenerspor, which compete in the Turkish Regional Amateur League, play their home matches in the Özer Türk Stadium.