Кіріспе

Париж полиция префектурасы (Paris Police Prefecture), ресми түрде полиция префектурасы (қысқартылған "la PP"), – Франция Ішкі істер министрлігінің Париж қаласының халқына және оны қоршаған үш қалалық департаментке – О-де-Сен, Сен-Дени және Валь-де-Марнға полиция, жедел құтқару қызметтері мен әртүрлі әкімшілік қызметтер ұсынатын бөлімшесі. Оның басшысы – Париж полиция префекті (le Préfet de police de Paris), ресми түрде полиция префекті (le Préfet de police) деп аталады. Париж полиция префектурасы Париж полиция күштерін, Париж өрт сөндіру бригадасын және жеке куәліктер мен жүргізуші куәліктерін беруге, сондай-ақ шетелдік азаматтарды бақылауға жауапты әртүрлі әкімшілік бөлімдерді қадағалайды. Полиция префектурасының Île-de-France аймағында да қауіпсіздік міндеттері бар, өйткені полиция префекті сонымен қатар Қорғаныс аймағының префекті (Préfet de Zone de Défense) болып табылады. 2017 жылдан бастап ол Париж аймағының үш ірі әуежайына (Шарль де Голль, Орли және Ле Бурже) тікелей жауапкершілікті алды. Полиция префектурасынан басқа, француз үкіметі 2021 жылы Париж қалалық полициясын құрды. Префектурадан өзгеше, қалалық полиция ұлттық үкіметке емес, қалалық әкімшілікке бағынады. Қалалық полиция қызметкерлері 2021 жылдың 18 қазанынан бастап қала көшелерін жаяу, велосипедпен және көлікпен патрульдеуге кірісті. Қалалық полицияның мақсаты – "ауданды қауіпсіз және тыныш етуіне, сондай-ақ қоғамдық кеңістіктің барлығына бірдей қолжетімді болуын қамтамасыз ету", мысалы, тұрақ ережелерін сақтауды, қоқыс тастауды болдырмауды, жанжалдарды тоқтатуды және тұрғындарға, әсіресе қарттар мен қаражаты жоқ адамдарға көмек көрсетуді қамтамасыз ету. Префектура – бұл Иль-де-ла-Сите аралындағы Луи Лепин алаңында орналасқан ірі ғимарат. Бұл ғимарат 1863-1867 жылдары Гард республикенің казармасы ретінде салынған (архитектор Пьер Виктор Каллиа) және 1871 жылы префектураға берілген. Францияның астанасы болғандықтан, үкіметтік органдар мен шетелдік елшіліктері бар Париж қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпке қатысты ерекше мәселелер тудырады. Осы себепті, ұлттық үкімет 1667 жылдың 15 наурызында Людовик XIV-нің полиция генерал-лейтенантын (lieutenance générale de police) құрғаннан бері құқық қорғау және жедел құтқару қызметтерін ұйымдастыруға жауапты. 1789 жылы Франция революциясы басталғанда таратылған ол, 1800 жылдың 17 ақпанында Наполеон I құрған қазіргі Полиция префектурасымен алмастырылды. Бұл 2021 жылға дейін Парижде өз қалалық полициясы болмағанын және Полиция Националі Франция Ішкі істер министрлігінің бөлімшесі ретінде барлық қызметтерді тікелей ұсынғанын білдіреді. "La PP" полициясына бекітілген полицейлер Полиция Националінің құрамына кіреді, бірақ Полиция префекті Полиция бас директорына (Directeur général de la Police nationale or DGPN) емес, тікелей Ішкі істер министріне есеп береді. Париждегі сленгте полицияны кейде "мергендер" деп атаған, бұл ұзақ уақыт бұрын таратылған Корольдік күзеттің садақшыларына сілтеме жасайтын ескі сленгтік термин. Парижде "Қорық, қауіпсіздік және қорғау дирекциясы" (Direction de la Prévention, de la Sécurité et de la Protection – DPSP) да бар, ол қауіпсіздік инспекторлары (inspecteurs de sécurité) деп аталатын қалалық полиция өкілеттіктеріне ие агенттерден тұрады. DPSP Париж қаласының мэріне есеп береді.

Құзыреті

Полиция префектурасының юрисдикциясы бастапқыда Францияның Сена департаменттерінен тұрды. Оның юрисдикциясына Франциядағы Сен-Клауд, Севр, Медон және Энгиен-ле-Бэйнс коммуналары да кірді, олар Францияның Сена және Уаз департаменттерінде орналасқан. Бұл төрт коммуна 19 ғасырда полиция префектурасының құзырына қосылды, онда орналасқан императорлық/патшалық резиденцияларды ерекше қорғауды қамтамасыз ету мақсатында. Сена департаменті 1968 жылы таратылды және полиция префектурасының юрисдикциясы қазір Париж қаласы (коммуна және департамент есебінде) және үш көршілес департамент – О-де-Сен, Сен-Сен-Дени және Валь-де-Марн. Бұл төрт департаменттен құралған аумақ 1968 жылға дейінгі Сена департаментінен гөрі үлкен. Полиция префектурасының сонымен қатар, құқық қорғауды үйлестіру, оның ішінде киберқылмысқа қарсы күрес үшін бүкіл Иль-де-Франс аймағында шектеулі юрисдикциясы бар. Полиция префекті, Париж қорғаныс аймағының префекті (Préfet de la Zone de Défense de Paris) ретінде, қоғамдық тәртіпті сақтау, мемлекеттік қызметтердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және табиғи апаттар кезінде құтқару операцияларын ұйымдастыру үшін әскери емес қорғаныс шараларын жоспарлауға жауапты (бүкіл Иль-де-Франс аймағы үшін, ол сегіз департаменттен тұрады, олардың төртеуі полиция префектурасының стандартты юрисдикциясына жатады, ал қалған төртеуі оның стандартты юрисдикциясынан тыс). Осылайша ол Иль-де-Франс аймағының департаменттік префекттерінің жұмысын үйлестіреді.

Ұйым

ПП саяси тағайындалған префект басқарады, оған күштің аға полиция қызметкері – превоте көмектеседі. Полиция префектурасы маңыздылығына байланысты үш субпрефектураға бөлінген, олардың әрқайсысын префект басқарады. Полиция префектурасы қалалық әкімдіктер әдетте ұсынатын кейбір қызметтерді де ұсынатындықтан, оның қаржысы ішінара Париж қаласынан және оның құзыретіндегі басқа қалалық әкімдіктерден түседі. Ұлттық полиция күштерінен өзге, Полиция префектурасында тұрақ ережелерін сақтайтын көлік инспекторлары немесе жол бақылаушылары бар; соңғы кезде жол тораптарында және осыған ұқсас міндеттерде, арнайы форма киген инспекторлар қосылды, олар көлік қозғалысын реттейді.

Генерал-лейтенанттар мен полиция префекттерінің тізімі

Француз революциясына дейін Париж полициясының басшысы полиция генерал-лейтенанты болған, оның кеңсесі 1667 жылғы наурыз айында құрылды. Осы кезде патша Людовик XIV үкіметі әлемдегі алғашқы заманауи полиция күшін құрып, Париж қаласын күзетуге белсенділік танытты. Француз революциясы басталғанда бұл лауазым жойылды және полиция функциялары Париж коммунасына берілді. 1800 жылы Наполеон Бонапарт қайта ұйымдастырғаннан бері Париж полициясын полиция префекті басқарып келеді.