Кіріспе
Хорват теңіз күштері (ХРМ; , ) – Хорватия қарулы күштерінің бір бөлімі. Ол 1991 жылы Югославияның ыдырауы және Хорватияның тәуелсіздік соғысы кезінде Хорватия күштері Югославия теңіз күштерінен басып алған мүліктерден құрылды. Қазіргі таңда жылжымалы жағалау зымырандарын ұшыру құрылғыларынан басқа, 30 кемеден тұрады, олар дәстүрлі теңіз міндеттерін орындау үшін Теңіз флотилиясына және Хорватия жағалау күзетіне бөлінген. Бес зымырандық катер Хорватия флотының негізгі шабуылдық мүмкіндіктерін құрайды.
Шығу тегі
IX ғасырдан бері Хорватия герцогтығы (кейін Корольдік) Адриатиканың шығыс жағалауын және Адриатика сауда жолдарын бақылауда ұстау үшін теңіз шайқастарына қатысты. 887 жылдың 18 қыркүйегінде Хорватия герцогы Бранимирдің әскері венециялық теңіз экспедициясын жеңген алғашқы хорват теңіз жеңісінің құрметіне жыл сайын 18 қыркүйекте Хорватия теңіз күні тойланады. Хорватия флоты герцог Домагой және король Петр Крешимир IV басқарған кезеңдерде ерекше белсенділік танытты. XIV ғасырда Дальмацияның орталық бөлігінде Людовик I тұсында 12-15 галерадан тұратын Корольдік Хорват Дальмация теңіз күші болды. Кейіннен Венеция Республикасы 1797 жылға дейін Хорватия жағалауының көп бөлігін бақылауына алды. Қазіргі Хорватия теңіз күшінің негізі Австрия-Венгрия теңіз күшіне (1797–1918) және Югославия теңіз күшіне (1918–1941, 1942–1991) саялап жетеді, ол кезде Хорватия осы мемлекеттердің құрамына кірген. Хорватия Австрия-Венгрияның құрамында болғанда, оның Адриатика жағалауы осы Орталық Еуропа мемлекетінің теңізге жалғыз қатынас жолы болды. 1729 жылы Кральевицада Габсбург арсеналы мен кеме жасау шеберханасы құрылды, ал кейіннен Пула мен Риекада теңіз базалары, мектептер, кеме жасау шеберханалары, штаб-пәтерлер және теңіз академиясы ашылды. Теңіз күшінің эмблемасына Хорватияның елтаңбасы енді. Хорватиядан көптеген жоғары шенді офицерлер шықты: ұлы адмирал Максимилиан Нжегован, жетекші кеме капитаны Янко Вукович Подкапельский және тағы да басқалар. 1885 жылы теңізшілер мен сержанттардың 44,9%-ы және теңіз офицерлерінің 10,3%-ы Хорватиядан болды, ал 1910 жылы бұл көрсеткіштер тиісінше 29,8% және 9,8%-ға төмендеді. Чех әскери тарихшысы Йиндрих Марек «хорваттар көбінесе ауыр жұмыстарға, отын тасуға және палубада жұмыс істеуге тартылды» деп атап өтеді және олардың жүзу білмеуі мен неміс тілін білмеуіне байланысты салыстырмалы түрде кемістікке тап болды. 1918 жылдың қазан айының соңында Австрия-Венгрия ыдырап, соғыс аяқталуға жақын келгенде, император Карл теңіз күшін Загреб халық кеңесіне тапсырды, ол Вуковичті контр-адмирал шеніне көтерді және оны флоттың қолбасшысы етіп тағайындады. Хорватия туы Пуладағы барлық кемелерде (оның ішінде ең бастысы, флагмандық SMS Viribus Unitis) және Котордағы кейбір кемелерде көтерілді, бірақ Антанта флоттары көп ұзамай барлық кемелерді басып алып, өздеріне бөлді. Хорват офицерлері мен теңізшілері жаңа Корольдік Югославия теңіз күшінде (1918–1941) Югославияға қарсы шабуыл кезінде күш жойылғанға дейін қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде хорват партизандары 1942 жылы Адриатикадағы итальяндық (кейін неміс) оккупациясына қарсы тұру үшін уақытша кемелерден құралған партизандық теңіз күшін құрды. Соғыстың соңғы кезеңдерінде олар Корольдік теңіз күшімен тығыз ынтымақтастықта болды. Соғыстан кейін партизандық теңіз күшінен пайда болған Социалистік Югославия теңіз күші штаб-пәтерін Сплитте орналастырып, негізінен Шибеник, Сплит, Кральевица, Риека және Пуладағы кеме жасау орындарын пайдаланды.
Қазіргі Хорватия теңіз флоты
1991 жылы федералды Югославия қарулы күштері Милошевич басшылығындағы сербтік көшбасшылық тарапына шығып, Хорватияның тәуелсіздігін жариялаған демократиялық сайланған хорват үкіметіне қарсы күресуге шешім қабылдағаннан кейін, адмирал Свето Летика басқаратын этникалық хорват теңіз офицерлері мен сапындағы әскерилер жаңа хорват теңіз күштерін құруға кірісті. Жағалау артиллериялық батареяларын пайдалана отырып, олар югослав кемелерін Хорватияның теңіз суларынан кері шегінуге мәжбүр етті, ал арнайы операциялар барысында хорват күштері мен кеме құрылысшылары әскери жабдықтарды және 35 кемені басып алды. Кем дегенде үш югославтық патрульдік қайығы зардап шегіп, екі мина іздеуші кеме батып кетті. Хорват теңіз күштері Хорватия Тәуелсіздік соғысы (1991-1995) кезінде, әсіресе стратегиялық маңызды RBS 15B зымырандарын алғаннан кейін маңызды рөл атқарды.
Соғыстан кейін
2004 жылы Хорватия НАТО-ға қосылды және осы процесте теңіз күштері қайта құрылды. Бұған қоса, 2007 жылы персонал мен кемелерді жаңадан құрылған, бірақ теңіз күштері құрамында қалған Жағалау күзетімен бөліп қайта ұйымдастырылды. Финляндиядан екі бұрынғы «Хельсинки» класты зымыран қайығы – FNS Oulu және FNS Kotka сатып алынды. Олар сәйкесінше Вуковар және Дубровник деп аталды (екеуі де Хорватияның тәуелсіздік соғысы кезінде Сербия мен Черногорияның артиллериялық оғынан дерлік толығымен қираған қалалар) және 2008 жылдың желтоқсанында қызметке түсті. Олар көптеген қосалқы бөлшектермен бірге (әсіресе «Kralj» класты кемелерге орнатылатын үш MTU қозғалтқышы) қазіргі уақытта кемелердің жетіспеуіне байланысты сатып алынды. Бұл кемелердің құны 9 миллион еуроны құрады және бұл көбінесе Patria AMV бронетранспортерлерін бұрынғы сатып алудың өтемақы мәмілесінің бөлігі болғандықтан, символдық саналады. Кемелер 2009 жылдың маусым айында толыққанды жұмысқа қабілеттілікке ие болды. 2015 жылғы Стратегиялық қорғаныс сараптамасы 2020 жылы аяқталуы тиіс «үздіріп бақылау міндеттеріне» лайықты күрделі жөндеу мен жаңартуды көздейді. Қызметтен шығарылу мерзімі әзірге белгісіз. «Končar» класты зымыран қайығы «Šibenik» жаңа турбиналық қозғалтқыштармен және радарлармен күрделі жөндеуден өтті және 2018-2020 жылдарға дейін қызметте болады. «Kralj» класты кемелерді 20 миллион еуроға кеңейтілген модернизациялау жоспарланған, бірақ «Хельсинки» класты кемелерді жақында сатып алу нәтижесінде RTOP 11 шамамен 5 миллион еуроға негізгі жөндеуден және қозғалтқышты жаңартудан өтті. RTOP 12 де осы стандартқа дейін жаңартылады. RBS 15 зымырандық жүйесін жою жоспарланған, бірақ бұл шешім 2014 жылы қайта қаралып, 2018 жылға қарай 20 бірлікке дейін жаңарту жұмыстары аяқталады. Жаңартылған зымырандар 2015 жылы жылжымалы ұшыру платформасынан және RTOP 12-ден (Хорватия теңіз күштері 1994 жылдан бергі алғашқы зымырандық оқу оқиғасы) және 2016 жылы RTOP 42-ден сәтті сынақтан өтті.
Әскери-теңіз штабы
Сплиттегі Әскери-теңіз күштерінің басқаруы 2013 жылы Әскери-теңіз штабына айналдырылды. Әскери-теңіз штабын жетекші кеме капитаны басқарады, ол Әскери-теңіз штабының бастығы қызметін атқарумен қатар, Әскери-теңіз күштерінің командирінің орынбасары болып та табылады. Аталған лауазымды қазіргі уақытта SotL Capt. Милан Блажевич атқарып жүр. Әскери-теңіз штабына командалық рота бекітілген.
Теңізде бақылау жасағы
Теңізді бақылау батальоны Ластово, Дуги-Оток, Млет және Вис аралдарында төрт жақсартылған Peregrine теңіз радарлық постын, ал Савудрижа, Бриони, Мали-Лошинь, Дуги-Оток, Жирье, Вис, Ластово, Млет және Молунатта тағы тоғыз GEM SC 2050XS теңіз радарлық постын пайдаланады. Батальон сонымен қатар әскери-теңіз күштерінің сигналдау және байланыс құралдарын да қолданысқа енгізеді.
Сплит теңіз базасы
Сплит теңіз базасының міндеті Сплиттің солтүстік бөлігіндегі Лора теңіз базасын, оның ішінде "Святой Николай" теңіз казармасын басқару, сондай-ақ Пуладағы (Солтүстік теңіз бөлімі) және Плочедегі (Оңтүстік теңіз бөлімі) кемелер мен қайықтарға логистикалық қолдау көрсету болып табылады. Ол сонымен қатар Сплиттегі Теңіз оқу орталығын және теңіз ауруларын, мысалы декомпрессиялық сырқатты емдеуге арналған медициналық орталықты да басқарады.
Комиссиялық офицерлер шендері
Комиссия алған офицерлердің шендік белгілері.
Басқа да шендер
Сержанттар мен қатардағы әскери қызметшілердің тараздық белгілері.