Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1810 жылғы Пиреней соғысы кезіндегі шайқас
1810 battle during the Peninsular War
Фуэнгирола шайқасы (15 қазан 1810) – Фуэнгироладағы ортағасырлық мавр бекінісіндегі Варшава Герцогтығының шағын гарнизоны мен Эндрю Блейни бастаған әлдеқайда үлкен ағылшын-испан экспедициялық корпусы арасындағы шайқас. Блейни Сохайл қамалына ауыр бомбалау кезінде десант шабуылын жасады. Бірінші француз империясы үшін күрескен қорғаушылар Варшава Герцогтығының 4-ші полкінен шыққан жауынгерлер болды. Теңізден де, құрлықтан да британдық және испандық күштердің шабуылына ұшыраған 300-ге жуық поляк әскері шабуылдаушы күштерді жеңіп, британдық 89-шы жаяу полкіне және басқа да бөлімдерге ауыр зиян келтіріп, Блейниді тұтқынға алды. Кейіннен бірнеше поляк офицерлері Наполеонның Құрмет легионымен марапатталды.
The Battle of Fuengirola (15 October 1810) was an engagement between a small Army of the Duchy of Warsaw garrison of a medieval Moorish fortress in Fuengirola against a much larger Anglo Spanish expeditionary corps under Andrew Blayney. Blayney led an amphibious assault on Sohail Castle under heavy bombardment. The defenders, fighting with the First French Empire, were men from the 4th Regiment of the Duchy of Warsaw. Under attack from sea and on land from the British and Spanish forces from the inland, about 300 Polish troops ultimately routed the assaulting forces, inflicting heavy losses on the British 89th Regiment of Foot, among other units, and capturing Blayney. Several of the Polish officers were subsequently awarded the Legion of Honour by Napoleon.
Өмірбаян
Фуэнгирола қаласы орта ғасырлардан бері маңызды сауда орталығы болып келген. Теңізден болатын шабуылдардан қорғану үшін маврлар Жерорта теңізі мен Фуэнгирола өзені арасындағы төбеде тас қамал салды. Пиреней соғысы кезінде Коста-дель-Соль аймағы екінші дәрежелі деп есептелді және француз әскерлері аз қарсылықпен оны басып алды. 1810 жылға дейін аймақта партизандық қозғалыс дерлік болған жоқ. Сондықтан, ішкі шайқастарда шығынға ұшырағаннан кейін, 1810 жылдың қазан айында Варшава Герцогтығының бірнеше поляк бөлімшелері гарнизон ретінде қызмет етуге және демалуға жіберілді. Сохайл қамалында 4-ші жаяу әскер полкінен 150 поляк сарбазы және 11 француз драгуны орналасқан. Бөлімшеге капитан Франциск Млокосевич басшылық етті. Ұқсас шағын гарнизондар жақын орналасқан Мияс (лейтенант Евстахий Чельмицкий басқаратын 60 жаяу әскер) және Альхаурин (майор Брониш басқаратын 200 жаяу әскер және 40 драгун) қалаларына да орналастырылды. Бұл күштердің барлығы Малагада дислокацияланған генерал Себастьянидің француз корпусының құрамына кірді. Корпустың құрамында шамамен 10 000 сарбаз болды, олар Испаниялық партизандардың Гибралтардан қару алуына кедергі келтіру үшін Оңтүстік Андалусияда орналасқан. 1810 жылдың күзінде британдық генерал-майор лорд Блейни Гибралтардан Малага портына экспедициялық күш жіберіп, оны күтпеген шабуылмен басып алуға шешім қабылдады. Фуэнгироланың шағын бекінісі маңындағы жағажайлар оның әскерлері үшін қолайлы қондыру орны сияқты көрінді. Испан партизандары британдықтарға қорғаушылардың әлсіздігі және резервтердің болмауы туралы мәлімдеді. 1810 жылдың қазан айында Блейни 2/89-шы жаяу полкінің далалық күштерін, француз армиясынан дезертирлердің халықаралық батальонын, артиллерия бөлімін, теңіз артиллериялық экипаждарын және испандық Толедо полкін жинады. Бастапқы британдық-испандық экспедициясының құрамында теңіз қызметкерлері мен экипажын есептемегенде шамамен 1700 сарбаз болды. Олар екі фрегаттан (HMS Topaze және HMS Sparrowhawk), бес канонерлік кемеден, бірнеше бригтерден және көліктік шлюптерден тұратын шағын флотқа мінгізді.
The town of Fuengirola has been an important trade town since the Middle Ages. To defend it against invasion from the sea, the Moors had built a stone castle on a hill between the Mediterranean and the Fuengirola River. During the Peninsular War the area of Costa del Sol was considered of secondary importance and was seized by the French forces with little opposition. Until 1810, partisan activity in the region was close to none. That is why, after suffering losses in the fights in the interior, some Polish units of the Duchy of Warsaw were sent there in October 1810 to serve as a garrison and to rest. Sohail Castle was manned by 150 Polish soldiers from the 4th Infantry Regiment and 11 French dragoons. The unit was commanded by Captain Franciszek Młokosiewicz. Similar small garrisons were placed in the nearby towns of Mijas (60 infantrymen under Lieutenant Eustachy Chełmicki) and Alhaurin (200 infantrymen and 40 dragoons under Major Bronisz). All of these forces formed part of the French Corps of General Sébastiani stationed at Málaga. The corps numbered some 10,000 men located in southern Andalusia to prevent the Spanish partisans from receiving arms from Gibraltar. In the autumn of 1810, British Major General Lord Blayney decided to lead an expeditionary force from Gibraltar towards the port of Málaga and seize it by surprise. The beaches near the small fortress of Fuengirola seemed a perfect landing place for his forces. The Spanish partisans informed the British about the weakness of the defenders and lack of reserves. In October 1810, Blayney gathered a field force of 2/89th Regiment of Foot, a battalion of international deserters from the French army, an artillery unit, naval gun crews and a Spanish Toledo Regiment. The initial British Spanish expedition numbered some 1700 men, excluding naval staff and crew. They boarded a small fleet consisting of two frigates, (HMS Topaze and HMS Sparrowhawk), five gunboats, several brigs, and transport sloops.
Шайқас
1810 жылғы 14 қазанда британдық әскер Фуэнгироладан оңтүстік-батысқа қарай шамамен екі шақырым жердегі Кала Мораль шығанағына жетті. Британдықтар жағадан түсіп, жағаға аз ғана испан партизандары қосылды. Блейни өз күштерін солтүстік-шығысқа қарай, жағалау бойымен жетектеп, флоты Фуэнгиролаға қарай қатарласып жүзіп кетті. Сағат 14:00-де олардың барлығы қамалдың алдына келді, ал британдық генерал поляк командирін қарсы тұрудан бас тартуға көндіру үшін елші жіберді. Млокосиевич бас тартқан соң, британдық кемелер оқ ашты. Саны жағынан кемдікке қарамастан, поляктар қарсы тұрды. Сержант Закжевский тіпті британдық канонерлік қайықтың бірін батырып жіберді. Қалған канонерлік қайықтар екі жеңіл поляк зеңбірегінің қашықтығынан шығып кетті. Екі фрегаттың оқ жаудырыуымен қорғалған Блейни қамал қабырғаларына тікелей шабуыл жасауға тырысты. Бірақ 2/89-шы пехоралық полкінің командирі майор Грант қаза тапқаннан кейін, Блейни шегінуге бұйрық берді. Түн бойы ол зеңбіректерін түсіріп, британдық инженерлер қамалдың жанына екі артиллериялық орналасқан жер салды, олар қабырғаларды қиратуды жоспарлады. Осы уақытта лейтенант Чельмицкий басқаратын Михас қаласындағы поляк гарнизоны артиллериялық оқ жаудырыуынан сақтандырылып, британдықтардың қатарынан өтіп, қорғаушыларға қосылды. Броништің Альхауриндегі гарнизоны да сақтандырылды және 15 қазанның таңында Михасқа қарай жорық жасады, онда ол Блейни жіберген 450 сарбаздық испан-неміс жасағымен кездесіп, штыкпен шабуылдап таратып жіберді. 15 қазан күні таңертең артиллериялық оқ жаудырыуы күшейді және британдық зеңбіректер қамал мұнараларының бірін қиратты. Сағат 14:00 шамасында HMS Rodney және оған ұқсас испандық соғыс кемесі Фуэнгиролаға 1/82-ші пехоралық полкінің 932 сарбазымен келді. Қауіпке қарсы тұру үшін капитан Млокосиевич жаудың артиллериялық позицияларына күтпеген шабуыл жасауға шешім қабылдады. Ол қаланы көбінесе жарақат алғандармен күзетіп қалдырып, қалған 130 сарбазын сальде алып барды. Қоршауға алғандар күтпеген жерден шабуылға ұшырады және санда басымдыққа қарамастан (шамамен 10:1), төбедегі артиллериялық бекініс позициясын қорғаған испан полкі тәртіпсіздікпен шегінді. Зеңбіректер қамалдан бұрылып, поляк жаяу әскерлері британдықтардың позицияларын оқ жаудыруды бастады. Артиллериялық оқтар көбінесе нысанадан тыс кеткенімен (поляк жасағында тәжірибелі артиллерия офицерлері болмаған), бұл британдық әскерлерді қайта топтастыруды қиындатты. Шамамен жарты сағаттан кейін Блейни өз әскерлерін жағажайда қайта ұйымдастырып, поляк күштері басып алған артиллериялық позицияға шабуыл жасауға бұйрық берді. Саны жағынан кем қорғаушылар оқ-дәрі қорын жарып, қамалға қарай қашты. Бірақ британдық және испандық күштер одан әрі жылжуға үлкермей тұрып, сол жақ қанатынан жаңадан соғыс алаңына келген Альхаурин поляк гарнизоны шабуыл жасады. Брониш басқаратын 200-ге жуық демалған және жақсы жабдықталған поляктар британдықтарды жеткілікті уақытқа алаңдатып, капитан Млокосиевичке шегініп бара жатқан күштерін қайта топтастырып, британдық қатардың оң жақ қанатына соққы беруге мүмкіндік берді. Польшалық бөлімшелердің шамамен 30 француз атты әскерімен бірге 21-ші драгун полкінің жасаған бұл шабуылы жаудың жаяу әскерін таң қалдырды, олар көп ұзамай күмәнге бой алдырды. Блейни поляктар тұтқындағаннан кейін, оның жаяу әскері шегінуді жариялады және өздерінің басып алған зеңбіректердің атысы астында хаотикалық түрде қайта кемеге мінуді бастады.
On 14 October 1810 the British force reached Cala Moral Bay, about two miles southwest from Fuengirola. The British disembarked, and were joined on the beach by a small number of Spanish partisans. Blayney led his force northeast along the shore while his fleet sailed parallel toward Fuengirola. At 2:00 pm they all arrived in front of the castle and the British general sent an emissary to convince the Polish commander to surrender. Młokosiewicz refused and the British ships opened fire. Despite numerical inferiority, the Poles held out. Sergeant Zakrzewski even managed to sink one of the British gunboats. The remaining gunboats withdrew out of the range of the two lightweight Polish guns. Under the cover of gunfire from his two frigates, Blayney attempted a frontal attack on the castle walls. However, after Major Grant, the commander of 2/89th Regiment of Foot was killed, Blayney ordered a retreat. Overnight, he landed his guns and the British engineers built two artillery emplacements near the castle, from which they planned to destroy the walls. In the meantime, the Polish garrison of Mijas under Lieutenant Chełmicki, alarmed by the artillery bombardment, sneaked through the British lines and joined up with the defenders. Bronisz's garrison at Alhaurin was also alarmed and in the early morning of 15 October it marched to Mijas, where it clashed with a 450 strong Spanish German unit sent there by Blayney, dispersing it in a bayonet charge. On the morning of 15 October the artillery bombardment became heavy and the British cannons destroyed one of the castle towers. Around 2:00 pm, HMS Rodney and a similar Spanish warship arrived at Fuengirola bringing 932 men of the 1/82nd Regiment of Foot. To counter the threat, Captain Młokosiewicz decided to carry out a surprise attack on the enemy artillery positions. Leaving the castle guarded mostly by the wounded, he led the remaining 130 soldiers in a sally. The besiegers were taken by surprise and, despite huge numerical superiority (approximately 10:1), the Spanish regiment protecting the hill artillery redoubt retreated in disorder. The guns were turned away from the castle and the Polish infantrymen started shelling the British positions. Although the artillery fire mostly missed its targets (there were no trained artillery officers in the Polish unit), it made the regrouping of British troops much more difficult. After about half an hour, Blayney managed to reorganise his troops on the beach and ordered the assault of the artillery emplacement occupied by Polish forces. The outnumbered defenders blew up the gunpowder supplies and withdrew towards the castle. However, before the British and Spanish forces could push any further, they were attacked on their left flank by the Polish garrison of Alhaurin that had just arrived on the battlefield. Approximately 200 rested and well equipped Poles under Bronisz distracted the British long enough to let the withdrawing Captain Młokosiewicz regroup his force and strike the right flank of the British line. This near simultaneous attack of Polish units, supported by approximately 30 French cavalrymen from the 21st Dragoon Regiment, surprised the enemy infantry, which soon began to waver. After Blayney was taken prisoner by the Poles, his infantry sounded retreat and started a chaotic re embarcation under the fire of their own, captured once more, guns.
Салдары
Фуэнгироладағы қамалдың ерлікпен қорғалуы тарихында (Маида мен Альбуэрадан басқа) поляк сарбаздары Ұлыбритания күштерімен шайқасқан санаулы шайқастардың бірі болды. Бұл сонымен қатар Пиреней соғысындағы британдықтардың шешуші жеңіліске ұшыраған бірнеше жағдайларының бірі еді. Блейни өзінің естеліктерінде Фуэнгирола шайқасының маңыздылығын азайтуға тырысқанымен, ол 1814 жылға дейін шамамен төрт жыл француз тұтқындарында қалды. Оның тапсырылған қылышы қазір Краковтағы (Краков) Чарториски мұражайында қойылған. Кейбір британдық әскери тарихшылар британдықтардың сәтсіздігіне генерал Себастьянидің Малагадан келген үстел күштерінің уақтылы жеткеніне балайды. Дегенмен, Себастьянидің маршал Сультқа жолдаған есебінде оның жасағы 16 қазан күні таңертең Фуэнгиролаға жеткені, шайқас бітіп кеткен соң біршама уақыт өткені айтылады. Бірақ, бұл пікірталас әлі де жалғасуда. (Мысалы, Хуан Антонио Мартин Руистің "Фуэнгироланың қысқаша тарихы", "Editorial Sarriá", 2000, 62-63 беттер).
The heroic defence of the castle in Fuengirola was one of the few times in history (other than Maida and Albuera), in which Polish soldiers fought against the forces of Great Britain. It was also one of the few decisive British defeats in the Peninsular War. Although, in his memoirs, Blayney tried to downplay the importance of the battle of Fuengirola, he himself remained in French captivity for nearly four years, until 1814. His surrendered sabre is currently on exhibition at the Czartoryski Museum in Kraków (Cracow). Some British military historians have blamed the British debacle on the timely arrival of General Sébastiani's superior relief force from Málaga. However, Sébastiani's own report to Marshal Soult attests that his column reached Fuengirola on the morning of 16 October, some time after the fight. That debate, nevertheless, continues. (See, for example, Juan Antonio Martín Ruiz's Breve historia de Fuengirola, Editorial Sarriá, 2000, pp. 62–63.)