Кіріспе

Ирландиялық-американдық актриса (1880–1959)

Уна О'Коннор (нағыз аты Агнес Тереза МакГлейд, 23 қазан 1880 – 4 ақпан 1959) – Ирландияда туған американдық актриса, ол кино мен телевидениеде кейіпкерлік рөлдерге ие болмас бұрын театрда кеңінен жұмыс істеген. Ол көбінесе комедиялық әйелдер, үй шаруашылық қызметкерлері және қызметшілер рөлдерін сомдаған. 2020 жылы ол The Irish Times газетінің «Ирландияның ең ұлы киноактерлері» тізімінде 19-орынға енді.

Өмір және жұмыс

О'Коннор Белфаст қаласында (Ирландия) католик ұлтшыл отбасында дүниеге келді. Оның анасы екі жасында қайтыс болды; әкесі жер иесі/фермер болған, соның арқасында отбасының жерінен әрқашан табысы болды. Бірақ ол тез Астралияға кетіп, МакГлейдті әпкесі тәрбиеледі, ол Белфасттағы Сент-Доминик мектебінде, монастырь мектептерінде және Парижде оқыды. Оқуын аяқтап, мұғалім болуды жоспарлаған ол Оңтүстік Кенсингтон өнер мектебіне түсті. Абби театрында актерлік карьерасын бастағанда есімін өзгертті. Оның алғашқы рөлдерінің бірі – Джордж Бернард Шоудың «Бланко Познеттің ашылуы» спектакліндегі мақтаншақ американдық ранчо қызының рөлі. Бұл қойылым Дублинде де, Нью-Йоркте де қойылды, 1911 жылдың 20 қарашасында Максин Эллиотт театрында ашылып, О'Коннордың американдық дебюті болды. 1913 жылға қарай ол Лондонда болды, онда «The Magic Jug», «The Starlight Express» (1915-16 жылдары Кингсвей театрында) және «Paddy the Next Best Thing» спектакльдерінде ойнады. 1920 жылдардың басында ол «Plus Fours» фильмінде кокнилік қызметші қыз ретінде пайда болды, ал 1924 жылы Фредерик Лонсдейлдің «Қалпынақ» фильмінде кокнилік официантканың рөлін ойнады. Бір абзацтағы рецензияда аты-жөні көрсетілмеген сыншы: «Уна О'Коннордың қарапайым қонақ үй қызметшісі рөлі тиімді ойналды» деп жазды. Соңғы қойылым Нью-Йоркте де көрсетілді (О'Коннор актерлік құрамда болды), 1924 жылдың 6 қазанында Хадсон театрында ашылды. «Жалған» спектаклінің Нью-Йорктегі рецензиясы сюжеттің егжей-тегжейін баяндайды, бірақ содан кейін ерекше дарынға ие екі актерді атап өтеді. «Жалған» спектаклінің үшінші актісінде Уна О'Коннор мен Годфри Тирлдің арасындағы көрініс орын алады, онда Мисс О'Коннор официантка рөлінде Мистер Тирлге сырбаздықпен әрекет етеді. Ол оған мүлдем жауап бермейді және осы қыздың құштарлығы, оның сүйкімділігін жоғалтқаннан кейін және ешқандай қолдау алмағандағы қайғысы, мінезді мұқият бейнелеудің нағыз үлгісі. Мисс О'Коннор сахнада тек осы бір актіде ғана ойнайды, бірақ осы қысқа уақыт ішінде есімде қаларлық әсер қалдырады. Дұрысымен, ол спектакльдің ең жақсы рөлдерінің бірі болды. Ол қызметшілер мен официанттардың рөлін ойнаған осы екі пьеса оның болашақ мансабының алға басуына себеп болған сияқты. Лондонға оралғаннан кейін ол «Қоңырау шалы» (1925 жылдың қарашасы), «Күзгі от» (1926 жылдың наурызы), «Артық вилла» (1926 жылдың мамыры) спектакльдерінде ойнады. «Күзгі от» АҚШ-ты гастрольдеп, алдымен Род-Айленд штатының Провиденс қаласында ашылғанда, сыншы былай деп жазды: «Элен Киганды ойнаған Уна О'Коннор, өмір мен махаббатқа қарсы ащы қыз, жақсы жұмыс істейді. Оның бұл жетістігі, сөзсіз, американдық көрермендердің сүйіспеншілігін жеңіп алады». Ол алғаш рет «Қара қызыл гүлдер» (1929) фильмінде түсті, содан кейін Альфред Хичкок режиссерлік еткен «Қанішерлік!» (1930) және «Қызды мәжбүрлеу» (1931) фильмінде эпизодтық рөл ойнады. Ұзақ уақыт шәкірттікке қарамастан, ол көптің назарына ілікпеді. Британдық сыншы Эрик Джонс 1931 жылы онымен кездескенін еске алады, онда ол: «Егер жұмыс таппасам, не істейтінімді білмеймін. Менің үнемдеген ақшамның соңы көрініп тұр және жақын арада бірдеңе болмаса, мен жалдау ақысын төлей алмаймын» деп мойындады. Оның бақыты 1933 жылы Ноэль Ковардтың Дрюри-Лейндегі Корольдік театрдағы «Кавалкада» спектакліне оны шақырғанда өзгерді. Ол Ковардтың өзіне назар салғанына таң қалғанда, Ковард оны жылдар бойы бақылап келгенін және рөлді оны есінде ұстап жазғанын айтты. Оның ішінде ирланд драматургы Тереза Дивидің «Батырлықты іздеу» (1939) атты пьесасы бар, онда ол Стасия Кларморис рөлін ойнады. Америкаға оралғаннан кейін, оның жиһаздары мен көлігін сақтаған қойма «Блиц» шабуылдарының бірінде қиратылды, ол Америкада қалудың белгісі ретінде қабылдады. О'Коннордың жазған сирек мақаласында ол теледидарда жұмыс істеуді «маған келген ең қиын және жүйкеге тиетін тәжірибе» деп атады. Бұл бір мезгілде екі нәрсені жасауға тырысу, сахна мен экранның техникасын біріктіру, екеуінің де артықшылықтарынсыз. Оның әлсіз жүрегі 1932 жылы Америкаға келгеннен кейін «туғаннан жүрек ауруы» салдарынан Эллис аралында тоқтатылды. «Сөзге куә» драмасының сахналық нұсқасында ол күні бойы төсекте жатып, тек театрға жету үшін ғана шығады, содан кейін перде шақыру алдында төсегіне оралу үшін кетеді. Оның фильмдегі кейіпкері соңғысы болуы тиіс еді. Ол Манхэттендегі Батыс 58-ші көшесінің 100 нөмірлі үйінде тұрды.

Этаптық кредиттер

Күндер бірінші қойылымның күндері. Күн (жыл, ай, күн) Атауы Автор(лар) Қала Театр Роль
1911 11 20 Батыс әлемінің плейбойы Джон Миллингтон Синг Нью-Йорк қаласы Максин Эллиотт театры IBDB.
1911 11 20 Қасиеттілердің құдығы Джон Миллингтон Синг Нью-Йорк қаласы Максин Эллиотт театры IBDB.
1911 12 15 Бланко Понеттің ашылуы Жордж Бернард Шоу Нью-Йорк қаласы Максин Эллиотт театры Джесси
1912 02 12 Графиня Кэтлин Уильям Батлер Йейтс Дублин Абби театры Ангел
1912 02 16 Ан Тинсеар агн ан т Сидхеог Дуглас Хайд Дублин Абби театры Бэан Ог
1912 02 22 Жүрек қалауы жері Уильям Батлер Йейтс Дублин Абби театры Майр Бруин
1912 02 29 Жаңалықтарды тарату Леди Грегори Дублин Абби театры Миссис Фоллон
1912 10 03 Ауылдық киім тігуші Жордж Фитцморис Дублин Абби театры Элли Клохесси
1913 01 03 Әулие Патрик соборының диконы Г. Сидни Патерностер Дублин Абби театры Миссис Энн Лонг
1913 02 20 Ханнеле Герхарт Хауптман Дублин Абби театры Қарындас Марта
1913 04 17 Күштірек Август Стриндберг, Эдит және Уорнер Оланд аударған Дублин Абби театры Мдль. Y
1913 04 17 Бұзылған сенім Сюзанна Р. Дэй және Джеральдин Камминс Дублин Абби театры Миссис Гара
1913 06 28 Ауылдық киім тігуші Жордж Фитцморис Лондон Роял Корт театры Мин
1913 06 28 Сиқырлы көзілдірік Жордж Фитцморис Лондон Роял Корт театры Тәте Джуг
1915 12 29 Жұлдызды экспресс Алджернон Блэквуд Лондон Кингсуэй театры Әже
1916 01 18 Баулди Патрик Уилсон Лондон Роялти театры Марта Дойл
1916 02 25 Қасиетті байланыс Моника Эуэр Лондон Нью театры Мэри
1917 12 16 Көтеріліс У. Ф. Кейси Лондон Критерион театры Нора О’Коннелл
1920 04 05 Пэдди ең жақсы нәрсе Гейер Макей және Роберт Орд (Эдит Остлер) Лондон Стрэнд театры Мисс О’Хара
1923 01 17 Плюс төрт Гораций Аннесли Вашелл және Гарольд Симпсон Лондон Хеймаркет театры Миссис Пламбридж
1923 12 26 Пэдди ең жақсы нәрсе Гейер Макей және Роберт Орд (Эдит Остлер) Лондон Савой театры Мисс О’Хара
1924 03 13 Фейк Фредерик Лонсдейл Лондон Аполло театры Официантка
1925 05 10 Жаулау құқығымен Майкл Мортон Лондон Скала театры Энни
1925 07 01 Шоу Джон Галсуорти Лондон Сент-Мартин театры Аспаз
1925 07 01 Зыңғыраулар Нил Лионс Лондон Комеди театры Мисс Бибби
1926 01 20 Бесбілгіш кісі Ада Элизабет Честертон және Ральф Нил Лондон Эвримен театры Аспаз
1926 01 31 Көктемнен асып түсу Эуджин О’Нил Лондон Регент театры Миссис Аткинс
1926 03 28 Құтқару тобы Филлис Моррис Лондон Регент театры Қызметші
1926 04 13 Күзгі от Т. С. Мюррей Лондон Литтл театры Эллен Киган
1926 05 02 Ерекше вилла Кейт О’Брайен Лондон Алдуич театры Мейбл Хемворт
1926 07 04 Жастардың құмдары Рой Джордан Лондон Скала театры Миссис Редмейн
1927 07 18 Ауыл Вер Сулливан Лондон Глоб театры Марта Смит
1927 09 11 Кездейсоқ таныс Джон Ван Друтен Лондон Стрэнд театры Мисс Картхарт
1927 09 24 Шебер Марджори Линг Лондон Артс театры Миссис Керридж
1927 10 23 Мырза Слиман Хьялмар Бергман Лондон Артс театры Миссис Мина
1927 09 11 Кездейсоқ таныс Джон Ван Друтен Лондон Критерион театры Мисс Картхарт
1927 11 14 Үлкен барабан Гарольд Холланд Лондон Адельфи театры Миссис Джоуэтт
1927 12 11 Тамареск Клив Карри Лондон Стрэнд театры Миссис Боннетт
1927 12 13 Николас Снайдердің жаны Жером К. Жером Лондон Эвримен театры Дэйм Тоэласт
1928 02 06 Макбет Уильям Шекспир Лондон Роял Корт театры Үшінші қарапайым әйел
1928 03 11 Николас Никльби Х. Симс, Чарльз Диккенстен бейімделген Лондон Артс театры Фанни Скуэрс
1928 03 25 Жол Леди Констанс Маллесон Лондон Артс театры Грета
1928 03 25 Ауылдағы махаббат Исаак Бикерстафф және Томас Арне Лондон Лирик театры Миссис Дебора Вудкок
1928 07 01 Трагикалық муза Хуберт Гриффит Лондон Артс театры Мм. Карре
1928 10 25 Мұра Т. С. Мюррей Лондон Артс театры Маура Моррисси
1928 11 05 Күміс қорап Джон Галсуорти Лондон Эвримен театры Миссис Джонс
1928 12 09 Қателер мен құқықтар Гордон Уайтхед Лондон Стрэнд театры Фанни Хант
1928 12 22 Үшінші қабаттың өтуі Джером К. Жером Лондон Эвримен театры Мисс Кайт
1929 03 08 ләззат бағы Беатрис Мейор Лондон Эвримен театры Пастордың әйелі
1929 05 05 Барлық нәрседен кейін Джон Ван Друтен Лондон Аполло театры Мисс Министер
1929 05 15 Қателер мен құқықтар Гордон Уайтхед Лондон Стрэнд театры Фанни Хант
1929 06 19 Шеттетілген Джон Галсуорти Лондон Уайндхэмс театры Әйел
1929 10 11 Күміс тасша Шон О’Кейси Лондон Аполло театры Миссис Форан
1929 12 23 Үшінші қабаттың өтуі Джером К. Жером Лондон Эвримен театры Мисс Кайт
1930 06 18 Ұзақ көлеңкелер Филип Джонсон Лондон Эвримен театры Миссис Додд
1930 09 01 Алыс төбелер Леннокс Робинсон Лондон Эвримен театры Эллен Нолан
1930 10 26 Шасси Обри Энсор Лондон Аполло театры Бриджет Мэлони
1931 02 17 Этьен Жилберт Вейкфилд Лондон Сент-Джеймс театры Кузен Валери
1931 02 22 Бірдеңе қызық Франк Воспер Лондон Феникс театры Миссис Хайли
1931 03 15 Көмекші Франк Попхэм Янг Лондон Артс театры Мерси
1931 03 15 Түрме қақпасы Леди Грегори Лондон Артс театры Мэри Кушин
1931 03 15 Бірінші көрісте махаббат Лондон Артс театры
1931 03 15 Тамаша жоспары Обри Энсор Лондон Артс театры Сара Олгуд
1931 03 15 Қызық әйелдің таңғажайып оқиғасы Розалинд Вейд Лондон Артс театры Қызық әйел
1931 10 13 Кавалькада Ноэль Кауард Лондон Друри Лейн театры Эллен Бриджес
1931 10 25 Нагтың басы Эрнест Джордж Лондон Артс театры Бармен
1939 02 12 Тағайындама Реджинальд Перделл Лондон Водевиль театры Әйел
1945 09 24 Райан қызы Эдмунд Гульдинг Нью-Йорк қаласы Плимут театры Уиви Хикс
1948 03 02 Липа ағашы Дж. Б. Пристли Нью-Йорк қаласы Музыкалық қорап театры Миссис Коттон
1949 01 18 Sly Corner-дегі дүкен Эдвард Перси Нью-Йорк қаласы Бут театры Миссис Кэтт
1950 01 18 Сиқырланған (Морис Валенсидің ағылшынша бейімдемесі) Жан Жиродукс Нью-Йорк қаласы Лицей театры Леонид Мангебоис
1954 01 13 Жұлдызды оқиға Диана Морган Нью-Йорк қаласы Ройалл театры Элен
1954 12 16 Сотта куәгер Агата Кристи Нью-Йорк қаласы Генри Миллер театры Джанет Маккензи