Кіріспе
66 немесе 66 (Sechsundsechzig) карта ойыны, кейде Paderbörnern деп аталады, 24 картамен ойналатын, 2–4 ойыншыға арналған, неке түріндегі, жылдам 5 немесе 6 ұпайлық тәсіл ойыны. Бұл асалары жоғары, ал ондықтары екінші орында тұратын аса-ондық ойын. Ол "ең жақсы екі ойыншыға арналған ойынның бірі" деп сипатталған. Әр түрлі ойыншылар саны үшін ұқсас ойындар бүкіл Еуропа бойынша танымал, оларға Австрияның ұлттық карта ойыны – Шнапсен, чех/словак Мариашы, венгр Ультисі, фин Маржапусси және француз Безигі кіреді. Америкалық пинохле де осы отбасынан шыққан. Бұл ойын, король-патша отбасының ірі тобының бір бөлігі болып табылады.
Sixty six or 66 (Sechsundsechzig), sometimes known as Paderbörnern, is a fast 5 or 6 card point trick game of the marriage type for 2–4 players, played with 24 cards. It is an ace–ten game where aces are high and tens rank second. It has been described as "one of the best two handers ever devised". Closely related games for various numbers of players are popular all over Europe and include Austria's national card game, Schnapsen, the Czech/Slovak Mariáš, Hungarian Ulti, Finnish Marjapussi and French Bezique. American pinochle also descends from this family. Together with the jack–nine family, these form the large king–queen family of games.
Тарих
Алпыс алтының алғашқы түбірі – неміс ойыны Марияж, ол 1715 жылы «Марияген Спил» деген атпен жазылған, «1652 жылы Вестфалиядағы Падерборнда ойынның пайда болғаны туралы мәлімдемелерге қарамастан». Падерборндағы Камп 17 мекенжайында «әлемдік атақты Алпыс алты ойыны 1652 жылы Ам Эккамп көшесіндегі 66-шы үйдің пабында ойлап табылды» деген ескерткіш тақта орнатылған. Алайда, 1960 жылы жүргізілген тергеудің қорытындысы бойынша, бұл оқиғаның 19 ғасырда пайда болғаны мүмкін. Алпыс алты 1860 жылдары неміс карта ойындары жинағында Марияж ойынының бір түрі ретінде пайда болды. Басты айырмашылық – ойын 32 емес, 24 картамен ойналды, амур (қолдағы туз бен ондық) және «ақтау» (соңғы алты ойынды ұтып алу) үшін берілетін бонус алынып тасталды, сондай-ақ ойыншылар 66 ұпай жинағанда ойынды аяқтамай-ақ жеңіске жетуге мүмкіндік алды (мұндай жағдайда соңғы ойынды ұтқан ойыншы жеңіске ие болар еді). Аталған ереже Марияж ойынына бұрыннан бері енгізілген (101 ұпай үшін). Лейпциг диалектісінде бұл ойын Schnorps, Schnarps, Schnarpsen немесе Schnorpsen деп аталды. 1901 жылы Алпыс алты Бадендегі Пфорцхайм қаласында Cego, Skat, Tapp және Tarrock (немесе Dreierles) сияқты ең танымал ойындардың бірі болды. 1950-60 жылдары Алпыс алты Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы поляк-американдықтардың арасында кеңінен таралды. Тұрақты турнирлер мен ақшалай ойындар ұйымдастырылды, бәсекелестік әдетте поляк тілінде жүргізілді. Ойынды төрт ойыншыдан тұратын серіктестік түрінде де, үш ойыншыдан тұратын «қанау» түрінде де ойнауға болады. «Қанау» ойынында әр ойыншыға жеті картадан беріледі, ал бірінші ойынды ұтқан ойыншы үш картадан тұратын «жесір» алады. Екі түрде де ойын 15 ұпайға дейін ойналады. 1970-80 жылдары отбасылық ойындарда Кромковский стилі деп аталатын, бәсекелестікті күшейтетін тәсілдер пайда болды. Шнапсен 24 картадан тұратын нұсқаға қарағанда стратегиялық ойын болып саналады және оны Австрия мен Венгрияда ойнау үшін арнайы Schnapskarten карталарын сату артық емес. Бұл ойын өте стратегиялық деп есептеледі және оның жеңіс стратегиясы туралы көптеген мақалалар мен кітаптар жазылған.
Төрт қолды және Солтүстік Америка 66
Солтүстік Американың алпыс алтысы – 9, 10, валет, дама, король және туз ретімен бағаланатын 24 картадан тұратын серіктестік ойын. Стандартты карта палубасынан 8 және одан төменгі карталарды алып тастау арқылы палуба жасауға болады. Ойын екі, үш немесе төрт адаммен (екіден құралған командалармен) ойналады. Команда мүшелері бір-біріне қарама-қарсы отырады.
Нүктелер
Әр командаға қара 6 және қызыл 4 ұпай санау үшін беріледі. Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы поляк-американдық қауымдастықтарында ойын 15 ұпайға дейін ойналады, сондықтан ұпай санау үшін 7 және 8 қолданылады. Әрбір маскаға 30 ұпайдан, барлық колода бойынша 120 ұпайдан беріледі. Ұпайлар кестеде көрсетілгендей карталар арасында бөліседі. Бұдан өзге, ойыншылар үйленуге немесе комбинация жасауға мүмкіндік алады. Комбинация жасау және үйлену үшін ұпай алу үшін король немесе ханыша бастап берілуі керек (яғни, қолдан алғашқы карта ойнатылуы тиіс), ал екінші карта сол ойыншының қолында болуы керек. Колдан ұтып алу міндетті емес, бастап беру жеткілікті. Бірақ команда комбинацияны тек қол барысында кем дегенде бір қол ұтса ғана есепке ала алады. Ойыншы бастап бергенде үйлену туралы хабарлауы керек ("40" немесе "20" деп), әйтпесе ол ұпай алмайды. Козы бар комбинация/үйлену үшін 40 ұпай беріледі, ал козы жоқ комбинация үшін 20 ұпай беріледі. Ұпайлар 33 ұпайлық қадамдармен есептеледі. Есеп 10 ұпайға дейін жүргізіледі. Дегенмен, ақшаға ойналатын ойындарда және кейбір ойыншылар қауымдастықтарында ойын дәстүрлі түрде 15 ұпайға дейін ойналады.
Сауда-саттық
Дилерден сол жақтағы ойыншы бастама көтеріп, сауда-саттық жасайды. Сауда-саттық ойыншының қолда қанша ұпай жиналатынына қарай жүзеге асырылады. Әр ойыншы бұрынғы ұсыныстан жоғарырақ ұсыныс жасайды немесе бас тартады. Әр ойыншы бір рет ғана ұсыныс жасайды немесе бас тартады. Ең жоғары ұсыныс жасаған ойыншы бастайды. Трамп алғашқы тасталған карта арқылы анықталады. Есеп парағындағы әрбір белгі 33 ұпайға тең. Ұсыныстар қосылмайды: егер серігіңіз 1 ұпай ұсынса, ал сіз 2 ұпай ұсынсаңыз, қол үшін ұсыныс 3 емес, 2 болады. Ұсыныстар сіз алғыңыз келетін ұпайлардың санына байланысты жасалады, сондықтан ұсыныстар келесідей: 1 ұпай – 33 ұпай. Бұл өте оңай болуы мүмкін, себебі ұсынысты алған ойыншы трампын анықтайды. Егер ол бір түсте Ace/Ten немесе Ace және тағы екеуі болса, 1 ұпай ұсынысы қауіпсіз болуы мүмкін. Әр түс үшін тек 30 ұпай бар. Егер ойыншыда "неке" болса, ол 40 ұпайға бастап кете алады, сондықтан неке болғанда 1 ұпай ұсыну әрқашан қауіпсіз. 2 ұпай – 66 ұпай. Бұл колодадағы ұпайлардың жартысынан сәл көп. Егер сізде неке болса, 2 ұпай ұсынуға болады, себебі сізде 40 ұпай бар (тағы 26 ұпай қажет). Серігіңіз сізге 2 ұпайға жету үшін осы ұпайларды беруі мүмкін. 3 ұпай – 99 ұпай. Бұл қиын, бірақ трампта неке және күшті трамп болса, орындалуы мүмкін. 4 ұпай – 132 ұпай. Колодада тек 120 ұпай бар, сондықтан оны жасау үшін қосымша ұпайлар керек. Әдетте адамдар 4 ұпай ұсынбайды. 5 ұпай (сонымен қатар "ай" немесе "жеке ойнау" деп те аталады) – серіктің қолы төңкеріліп қойылады және серік ойнамайды. Ойын қалған 3 ойыншының арасында ғана жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың қиындығы 1970 жылдарға дейінгі ақша ойындарын сипаттайды. Содан бері агрессивті сауда-саттық қолданылып, инновациялар жасалды, атап айтқанда Индиана штатының Саут-Бенд қаласында. Бұл агрессивті ойын стилі бұрын ақша ережелерімен шектелген, олар жеңілген ұсыныстарды жазалаған: "Бір ұпайға бір доллар, және бір жиынға бір доллар". Осының салдарынан ойыншылар жағымды мүмкіндіктерді және жағдайларды таба алмады, ал жас ойыншылар ақша жоғалтудан қорқымай, шекараны еркін аша алатын отбасылық ойындарда бұл стильге рұқсат берілді.
A bid of 1 is for 33 points – This can be fairly simple, since the player who gets the bid determines what trump is. If he has an Ace/Ten or Ace and two others in the same suit, a 1 bid may be safe. There are only 30 points per suit. If the player has a "marriage", he can lead that for 40 points, so he is always safe to bid 1 with a marriage. A bid of 2 is for 66 points – This is slightly more than half the points in the deck. Rule of thumb – you should bid 2 when you have a marriage, because you already have 40 (you only need 26 more). Chances are that your partner will give you those points to reach your 2 bid. A bid of 3 is for 99 points – This is tough, but with a trump marriage and strong trump, it is doable. A bid of 4 is for 132 points – There are only 120 points in the deck, so this requires a meld to make it. Generally people do not bid 4. A bid of 5 (also known as "moon" or "playing alone") – The partner's hand is placed face down and the partner does not play. Play is only between the 3 remaining players. The bidding difficulty describes pre 1970s money games. Since then, innovations were made using aggressive bidding, notable in South Bend, Indiana. This aggressive style of play was previously discouraged by money rules which penalized losing bids: "A dollar a point, and a dollar a set." Consequently, players were not able to work out the optimal odds and circumstances favoring a more aggressive bidding style which was allowed in family friendly games where younger players were free to push the boundaries without fear of losing money (or card room brawls.)
Ойнаңыз
Ойыншылар ұсыныс жасағаннан кейін, ең жоғары ұсыныс жасаған ойыншы ойынды бастайды. Бірінші тасталған карта автоматты түрде коз болады. Ойыншылар міндетті түрде масть бойынша ойнауы керек. Егер ойыншы жоғарырақ карта тастауға мүмкіндігі болса, оны жоғарырақ тастауы тиіс. Егер ойыншыда сұралған масть болмаса, бірақ қолында коз болса, ол коз тастауы керек. Бұл қарсыласынан козды алып тастаудың және төмен құнды карталардан, яғни 9-дардан құтылудың пайдалы тәсілі болуы мүмкін. Егер ойыншыда сұралған масть немесе коз болмаса, оның серігі қалған карталардың кез келгенін тастауға құқылы.
Нәрселеу
Ең жоғары баға берген команда ұпай алу үшін міндетті түрде бағасын білдіруі керек. Әйтпесе, ұпайлары кемітіледі. Қол аяқталған соң, командалар өз ұпайларын есептеп, жарияланған некелерден алынған ұпайларын қосады. Егер неке басталмаса, ол есепке алынбайды. Қарсы команда үшін әр 33 ұпайға есептік карточкаға бір ұпай жазылады. Егер команда өз бағасын орындаса, әр 33 ұпайға есептік карточкада бір ұпай алады. Егер олар бағаны орындамаса, олардың бағасы есептік карточкасынан алынып тасталады. Шамалы айырмамен аяқталған ойындарда "Баға білдірушілер жеңеді" деген қағида қолданылады. Яғни, егер екі команда да соңғы қолда 15 ұпайдан асса, баға берген команда жеңімпаз болады. Бағаны төмендетуге ешқандай жаза қолданылмайтынын атап өткен жөн. Егер ойыншы артық баға берсе, оның серігі қайтадан баға білдіруге міндетті. Қарсы команда жинаған ұпайларына сәйкес ұпай алады. Егер олар 35 ұпай жинаса, есептік карточкада бір ұпай жазылады.