Аргентина Социалистік Партиясы

Кіріспе

Аргентинадағы саяси партия. Социалистік партия (исп. PS) – Аргентинадағы орташыл-солшыл саяси партия. 1896 жылы құрылған бұл партия, Аргентинадағы Радикалды азаматтық одақпен бірге, әлі де белсенді партиялардың бірі болып табылады. Партия Киршнеризм мен Маурисио Макриге қарсы болды.

Ерте тарих

Аргентинадағы социализм тарихы 1890 жылдары басталды, онда бір топ адам, әсіресе Хуан Б. Юсто, үлкен әлеуметтік мәселелерге назар аудару қажеттігін білдірді. ПС 1896 жылы Юсто мен Николас Репетто басшылығымен құрылды, осылайша елдегі алғашқы көпшілік партияға айналды. Партия Екінші Интернационалға мүше болды. 1924-1940 жылдары ол Еңбек және Социалистік Интернационалдың құрамында болды. Өмірі бойы партия түрлі бөліністерге ұшырады: Халықаралық Социалистік партия (кейін Аргентина Коммунистік партиясы болды) және Тәуелсіз Социалистік партия ең белгілілері болды. Ең маңыздысы 1960 жылдары болды, онда партия екіге бөлініп, радикалды Аргентина Социалистік партиясы (Partido Socialista Argentino, PSA) және орташа Демократиялық Социалистік партия (Partido Socialista Democrático, PSD) құрылды. 1966 жылы ПСА-дан екі фракция – Вангардия Коммуниста және Партидо Социалиста де Вангардия шығып кетті. 1972 жылы ПСА-ның қалған бөлігі басқа солшыл топтармен бірігіп, Халықтық Социалистік партияны (Partido Socialista Popular, PSP) құрды. 2002 жылы PSP және PSD қайта бірігіп, Социалистік партияны құрды. Аргентинаның социалистік көшбасшыларының ішінде ең танымалдары – 1904 жылы Америкадағы алғашқы социалистік парламентарий және 1960 жылдары сенатор болған Альфредо Паласиос; 1928 жылы қайтыс болғанға дейін партияның дәрігері, философы, жазушысы және басшысы болған Хуан Б. Юсто; Юстоның әйелі, жылдар бойы социалистік «Ла Вангардия» газетінің редакторы болған Алисия Моро де Юсто (1895–1986); Халықтық Социалистік партияның негізін қалаушы Гильермо Эстевес Боэро; және мұғалім, кәсіби одақ мүшесі, адам құқықтарын қорғаушы және 20 ғасырдың соңғы екі онжылдығында құрметке ие болған заң шығарушы Альфредо Браво (2003 жылы қайтыс болды). Аргентинаның Социалистік партиясы Санта-Фе провинциясында, әсіресе 1989 жылдан бері социалистер әкімдік етіп келе жатқан Росарио қаласында сайлауда берік тұрақтап отыр. Екі мерзімге сайланған Гермес Биннер партия үшін маңызды тұлға ретінде танылды. 2005 жылғы парламенттік сайлауда Биннер басқарған Социалистік-радикалдық альянс ұлттық төменгі палатада 5 орын жеңіп алды, ал 2007 жылғы сайлауда Биннер солшыл саяси коалицияны (Прогрессивті, азаматтық және әлеуметтік фронт) басқарып, Аргентина провинциясының губернаторы болып сайланған алғашқы социалист атанды.

The history of socialism in Argentina began in the 1890s, when a group of people, notably Juan B. Justo, expressed the need for a greater social focus. The PS itself was founded in 1896, led by Justo and Nicolás Repetto, thus becoming the first mass party in the country. The party affiliated itself with the Second International. Between 1924 and 1940 it was a member of the Labour and Socialist International. Through its life, the party suffered from various splits: the International Socialist Party (which became the Communist Party of Argentina) and the Independent Socialist Party were the most notable. The most important of those was in the 1960s, when the party divided itself in half, giving birth to the more radical Argentine Socialist Party (Partido Socialista Argentino, PSA), and the more moderate Democratic Socialist Party (Partido Socialista Democrático, PSD). In 1966, two factions departed the PSA: Vanguardia Comunista and Partido Socialista de Vanguardia. In 1972, the remaining of the PSA together with other leftist groups formed the Popular Socialist Party (Partido Socialista Popular, PSP). The PSP and PSD were rejoined in 2002, forming the Socialist Party. Among the socialist leaders of Argentina, the most remarkable are Alfredo Palacios, who was the first socialist parliamentarian in the Americas (1904) and a Senator in the 1960s; Juan B. Justo, doctor, philosopher, writer and leader of the party until his death in 1928; Alicia Moreau de Justo (1895–1986), Justo's wife, who was for years the editor of the Socialist newspaper La Vanguardia; Guillermo Estévez Boero, founder of the Popular Socialist Party; and Alfredo Bravo, a teacher, unionist, human rights militant and respected legislator in the last two decades of the 20th century (died 2003). The Socialist Party of Argentina maintains an electoral stronghold in the province of Santa Fe, and particularly in Rosario, where mayors have been socialists since 1989. Former two term mayor Hermes Binner slowly became acknowledged as a reference character for the party. In the 2005 parliamentary elections a Socialist Radical alliance led by Binner won 5 seats in the national Lower House, and in the elections of 2007, Binner, leading a broad, centre leftist political coalition (the Progressive, Civic and Social Front), became the first Socialist to be elected governor of an Argentine province.

Қазіргі күн

2011 жылғы жалпы сайлауда Биннер социалистік кандидат болып, 16,8% дауыспен 2-орынға ие болды. Бұл көрсеткіш перонисттер көшбасшысы Кристина Фернандес де Киршнердің 54,1%-дан төмен болса да, Социалистік партия сайлау нәтижелерін маңызды деп санайды және халықтың бір бөлігінің жаңа қызығушылығын көрсетті. 2012 жылдың мамыр айында Биннер Социалистік партияның президенті болды. 2015 жылғы жалпы сайлауда ПС басқа сол және солшыл орталық партиялармен коалицияға кіріп, «Прогрессистар» (Прогрессивтілер) фронтын құрды, ол президенттікке Маргарита Столбицерді ұсынды. Столбицер сайлауда 2,5%-дан сәл астам дауыспен 5-орынға ие болды, екінші кезеңге өту үшін қажетті шекті деңгейден өте алмады. Сол сайлау кезінде социалист Мигель Лифшиц Санта-Фе облысының губернаторы болып сайланды, ол Антонио Бонфаттидің (сонымен қатар ПС) орнын басады. 2016 жылдың сәуірінде Бонфатти партияның ұлттық президенті болып Биннердің орнын басты. 2017 жылғы заңнамалық сайлаудан кейін партияда бір ғана ұлттық депутат, Луис Контигани қалды, ал Сенатта өкілдер болмады. 2018 жылы Контигани елдегі абортты заңдастыру туралы заң жобасына дауыс беруден бас тартқаны үшін партиясы тарапынан сынға ұшырағаннан кейін, Социалистік партияның депутаттар палатасындағы фракциясынан шықты. 2019 жылғы жалпы сайлауда ПС ешқандай депутаттарды сайлаған жоқ; алайда социалистік саясатшы Энрике Эстевес «Прогрессивті, азаматтық және әлеуметтік фронт» тізімі бойынша депутаттар палатасына сайланды, осылайша Социалистік партия Конгресте өкілдігін қайта алды. 2021 жылы Росарионың бұрынғы мэрі Моника Фейн Социалистік партияның президенті болып сайланды.

Төраға

Сайлау жылыКандидатКоалиция1-ші турдағы дауыс саныЖалпы дауыс санының %1916 Juan B. Justo rowspan=3 52.215 (4-орын) 7.25 (ұтылды)1922 Nicolás Repetto 54.813 (4-орын) 6.61 (ұтылды)1928 Mario Bravo 65.660 (3-орын) 4.83 (ұтылды)1931 Lisandro de la Torre Азаматтық одақ 436.125 (2-орын) 31.04 (ұтылды)1937 Nicolás Repetto 50.917 (3-орын) 2.59 (ұтылды)1946 José Tamborini Демократиялық одақ 1.207.080 (2-орын) 42.87 (ұтылды)1951 Alfredo Palacios 54,920 (5-орын) 0.7 (ұтылды)1958 Alfredo Palacios 264,721 (4-орын) 3.22 (ұтылды)1963 Alfredo Palacios (PSA) 278,856 (6-орын) 3.64 (ұтылды) Alfredo Orgaz (PSD) 258,787 (7-орын) 3.38 (ұтылды)Наурыз 1973 Américo Ghioldi (PSD) 109,068 (7-орын) 0.92 (ұтылды)1983 Rafael Martínez Raymonda Демократтық социалистік альянс (PDP PSD) 50.184 (9-орын) 0,34 (ұтылды) Guillermo Estévez Boero (PSP) 21.177 (13-орын) 0.14 (ұтылды)1989 Guillermo Estévez Boero (PSP) Социалистік біртүтас (PSP PSD) 240,132 (7-орын) 1.43 (ұтылды)1995 José Octavio Bordón FREPASO 5,096,104 (2-орын) 29.30 (ұтылды)1999 Fernando de la Rúa Альянс 9,167,220 (1-орын) 48.37 (жеңіліс)2003 Alfredo Bravo 217,385 (8-орын) 1.12 (ұтылды)2007 Elisa Carrió Азаматтық коалиция 4,401,981 (2-орын) 23.04 (ұтылды)2011 Hermes Binner FAP 3,684,970 (2-орын) 16.81 (ұтылды)2015 Margarita Stolbizer Progresistas 632,551 (5-орын) 2.51 (ұтылды)2019 Roberto Lavagna Федералдық келісім 1,649,315 (3-орын) 6.14 (ұтылды)2023 Juan Schiaretti Hacemos por Nuestro País 1,802,068 (4-орын) 6.73 (ұтылды)