Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тит ванналары немесе Тит термалары – Рим императоры Титтің Римде 81 жылы салған қоғамдық ванналары (термалар). Ванналар Эскилин төбесінің етегінде орналасқан, бұл жер Неронның (б.з. 54–68) Алтын үйі немесе Домус Ауреа үшін тартып алған саябақ пен салтанатты мүліктердің аумағы еді. Титтің ванналары асығыс түрде салынған, мүмкін, оның жек көрілген Алтын үйіне (Домус Ауреа) тиесілі бұрыннан бар немесе жартылай салынған ванна кешенін қайта жабдықтау арқылы салынған. Олар тым кең болған жоқ, ал келесі ғасырдың басында олардың қасына Траянның әлдеқайда ірі ванналары салынды.
The Baths of Titus or Thermae Titi were public baths (Thermae) built in 81 AD at Rome, by Roman emperor Titus. The baths sat at the base of the Esquiline Hill, an area of parkland and luxury estates which had been taken over by Nero (AD 54–68) for his Golden House or Domus Aurea. Titus' baths were built in haste, possibly by converting an existing or partly built bathing complex belonging to the reviled Domus Aurea. They were not particularly extensive, and the much larger Baths of Trajan were built immediately adjacent to them at the start of the next century.
Сипаттама
Тит ванналары Римдегі 2 және 3 ғасырлардағы қоғамдық монша кешендері үшін стандартты дизайнды алғаш рет қолданған "императорлық" ванналардың біріншісі болды. Бүкіл ғимарат қатаң түрде симметриялық болды және солтүстіктен оңтүстікке қарай орталық осында негізгі монша бөлмелері тізбекпен орналасқан: фригидарий, тепидарий және кальдарий. Басқа термалардағыдай, кальдарий оңтүстікке қарап, күннің жылуын тиімдірек сіңіру үшін негізгі блоктан алға қарай созылған. Тит ванналарында жоқ жалғыз маңызды элемент – natatio, яғни ашық ауадағы жүзу бассейні. Бұл бассейндер Траян, Каракалла және Диоклетиан ванналарында фригидарийдің солтүстік жағында орналасқан. Фригидарий ең үлкен бөлме болып, үш бөліктен тұрды, әр бұрышында қиылыспен жабылатын төбелер және цилиндрлік күмбездерді қолдау үшін жабық кеңістіктер болды. Бұл жабық кеңістіктер бағаналармен бөлініп, суық ванналар орналастырылған. Фригидарийдің шығыс және батыс жағында жаттығулар жасауға арналған палестра және аподитерий, яғни киім ауыстыру бөлмелері салынған. Осы портиктің қираған қалдықтары 1895 жылы қазылып алынды, кірпішпен қапталған бетон тіректерін Колизей алаңының солтүстік жағында көруге болады.
The Baths of Titus were the first of the "imperial" baths to use what would become a standard design for public bathing complexes in Rome in the 2nd and 3rd centuries AD. The entire building was strictly symmetrical, and featured along its center axis from north to south the main bath chambers in a sequence: frigidarium, tepidarium, and caldarium. As in the other thermae, the caldarium was south facing and projected forward from the main block to absorb the warmth of the sun to best effect. The only major feature not present in the Baths of Titus is a natatio, or open air swimming pool, which in the later baths of Trajan, Caracalla, and Diocletian preceded the frigidarium on the north side. The frigidarium was the largest room, consisting of three bays with groin vaulted ceilings and enclosures in each corner supporting barrel vaults. These enclosures were screened by columns and contained cold plunge baths. Flanking the frigidarium on the east and west sides was a palaestra for exercise and apodyteria, or changing rooms. The ruins of this portico were excavated in 1895; the brick faced concrete piers can still be seen on the north side of the Piazza del Colosseo.
Кейінгі тарих
Тит ванналары Адриан билігінде және 238 жылы қайта жаңартылды, бірақ одан кейін жөндеу жұмыстары жүргізілмеген. Сондықтан, тұтас кешен ерте уақытта тасталып қалған болуы мүмкін. Родольфо Ланчани ванналардың алдыңғы бөлігі 4 ғасырдың соңына қарай құлап кеткенін анықтады, және сол жерге қалалық префекттің кеңселері салынды. Андреа Палладио ғимараттың жоспарын сипаттаған кезде, ғимараттың көп бөлігі 16 ғасырда әлі де тұрған. Бірақ көп ұзамай бұл қираған ғимараттар бұзылып, олардың мәрмәр және құрылыс материалдары сарайлар мен шіркеулер салу үшін, мысалы, Гесу шіркеуінің қосалқы капеллалары немесе Ватиканның Кортиль дель Белведере фонтаны үшін қайта қолданылды. Ванналардың ерекшеліктерінің бірі – суретші Фамулдың (немесе Фабуллдың) фреска және штукатуркамен салған суреттері болды. Бұл суреттер сыртқы ортаның әсерінен бүлінуге ұшырамас бұрын, Николас Понсе оларды "Description des bains de Titus" (Париж, 1786) атты кітабында көшіріп, гравюра түрінде бейнеледі. Бүгінде бұл суреттер "гротеск" (яғни "кішкентай үңгір, ойыс, шатқал сияқты") деп аталатын стильдің бастауы ретінде танылды, себебі Тит ванналарының қираған қалдықтары табылған кезде жердегі ойыста жатқан.
The Baths of Titus were restored during the reign of Hadrian as well as in AD 238 but no further repairs are known. It is thus likely that the entire complex underwent a process of early abandonment. Rodolfo Lanciani determined that the front part of the baths had collapsed by the late 4th century, and offices for the urban prefect were built on the site. Large parts of the building were still standing in the 16th century when Andrea Palladio described the floor plan. The ruins were demolished shortly afterwards, their marble and building materials being reused for the building of palaces and churches such as the side chapels of the Church of the Gesù or the fountain of the Cortile del Belvedere in the Vatican. One of the features of the baths was mural designs by the artist Famulus (or Fabullus), both al fresco and al stucco. Before the designs fell into disrepair from exposure to the elements, Nicholas Ponce copied and reproduced them as engravings in his volume "Description des bains de Titus" (Paris, 1786). The designs are now recognized as a source of the style known as "grotesque" (meaning "like a small cave, a hollow, a grotto") because the ruins of the Baths of Titus were in a hollow in the ground when they were discovered.