Кіріспе

Сомалиде мемлекеттік лауазымдарға саяси сайлаулар

1969 жылы Жоғарғы революциялық кеңес (ЖРК) билікті басып алғанға дейін болған азаматтық басқару кезеңінде бірнеше жергілікті саяси партиялар болды. Осы алғашқы институттардың ең танымалдарының бірі – Сомалидің алғашқы саяси ұйымы Сомали жастар лигасы еді. Сиад Барре билікке келгеннен кейін, барлық қолданыстағы саяси партияларды тыйым салып, маоистік Қытай мен Кеңес Одағының ықпалымен ғылыми социализмнің бір түрін жақтады. 1991 жылы Барре режимінің құлатылуына әкелген азамат соғысы басталғаннан кейін, қалған азаматтық партиялардың көпшілігі елдің солтүстік бөлігінде автономиялы немесе жартылай автономиялы аймақтық мемлекеттерге берді, ал оңтүстікте қақтығысқа түсетін әскерлік топтарға бөлінді. Бірнеше сәтсіз ұлттық келісімге келтіру әрекеттерінен кейін, 2004 жылы жаңа конституцияны қабылдау және халықтық өкілдік үкіметке өту мақсатымен Уақытша Федералдық Үкімет (ҰФҮ) құрылды. 2012 жылы Сомали Федералдық Үкіметі құрылды және қазіргі таңда Сомалидің халықаралық деңгейде мойындалған үкіметі болып табылады.

2016-2017 жылдардағы сайлау

2016-2017 жылғы сайлаулар тікелей емес дауыс беру арқылы өтті. Сомалиде соңғы рет «бір адам – бір дауыс» принципі бойынша сайлау 1969 жылы өткізілді, бірақ одан кейін құрылған үкімет бір жылға да шыдамады. Халима Исмаил Ибрагим мен Ұлттық тәуелсіз сайлау комиссиясы басшылығымен 2020-2021 жылдары 53 миллион доллар қаражат жұмсалып, тағы бір «бір адам – бір дауыс» сайлауы өткізу жоспарланған еді.

2021-2022 жылдардағы сайлау

Сомалиде 1969 жылдан бері алғаш рет 2020 жылы халық сайлауы өткізілуі тиіс еді, бірақ оның орнына клан ақсақалдары мен азаматтық қоғам өкілдері Сомали парламентінің мүшелерін жанама сайлау арқылы сайлайтын сайлау округі моделі қолданылды. UNSOM-ға сайлауға дайындық жөніндегі қолдау тапсырылды. Сомалидегі 2021 жылғы сайлау ақпан айында өтуі жоспарланған, бірақ кейінге шегерілді. Сомалидің екі палаталы заң шығарушы органының жоғарғы палатасы – Сенатқа сайлау 2021 жылдың 29 шілдесі мен 13 қарашасы аралығында өтті. Сенат құрамындағы әйелдердің үлесі 30% шегіне жетпеді, Сенаттағы орынның 24% (54-тен 13-і) ғана әйелдерге бөлді. Сомалидің заң шығарушы органының төменгі палатасы – Халық палатасына сайлау 1 қарашада басталды және 2021 жылдың 24 желтоқсанында аяқталуы күтілді. Сайлау мерзімі бастапқыда 25 ақпанға, содан кейін 15 наурызға ұзартылып, 2022 жылдың 31 наурызына дейін аяқталуы жоспарланды. 31 наурызға дейін 275 орынның 26-сы бос қалды. Президент Хасан Шейх Мохамуд 2022 жылдың 15 мамырында Федералдық Парламент тарапынан ел Президенті болып сайланды.