Кіріспе

Римдік гладиатор
ЕСКЕРТУ
Приск (шамамен бірінші ғасырдың соңында өмір сүрген) – кельт тегінен шыққан римдік гладиатор. Оның Веруспен болған жекпе-жегі 80 жылы Флавий амфитеатрын ашуға арналған, Титус ұйымдастырған ойындардың бірінші күніндегі ең басты көңіл көтеру болды. Бұл жекпе-жектің толыққанды сипаттамасы Марциалдың мақтау өлеңінде – Liber Spectaculorum-да сақталған. Бұл мақтау өлең Титус ойындарының барлық оқиғасын құрметтеу және атап өту үшін жазылған. Олардың жекпе-жегі мерекелік шаралардың басталуын белгіледі және сирек кездесетін нәтижемен аяқталды. Екі гладиатор да жекпе-жектің жеңімпаздары деп жарияланды және император оларға күтпегендей бостандық сыйлады. Марциал бұл жекпе-жекті Liber de Spectaculis 29 кітабында сипаттаған.

Талқылау

Приск пен Верус арасындағы жекпе-жеңіс Колозейдің ашылуын тойлаған ойындардың бірінші күні болды. Бұл ойындардың көп бөлігі гладиаторлардың күресі, жануарлардың көрсетілімдері және теңіздегі шайқастардан тұрды. Бұл ойындар рим халқын бағындырып, Титтің 81 жылы билігінің соңына дейін даңқын арттырды. Юлий Цезарь дәуірінде басталған колозейдегі ойын-сауықтар рим жұртының жиналған ашу-ызасын басып, көңіл көтеру арқылы оларды тыныштандырды. Гладиаторлардың жекпе-жегі әрқашан қатысушының өлімімен аяқталмайтын. Гладиатор жеңіліске ұшырағанын мойындауға дайын екенін көрсету үшін саусағын көтеріп немесе қаруын қарсыласына тапсыра алатын. Ал "миссио" шарты орындалса, жеңілген гладиатор жаттығуларын жалғастыруға міндетті болатын. "Миссио" көрермендердің тілегімен, өліммен аяқталатын жекпе-жектен босату арқылы іске қосылды. Күресшілер жұртшылықтың қолдауымен жекпе-жекті тең деп жариялауға өтініш жасай отырып, оны тоқтатуға тырыса алатын. Гладиатордың қарсыласына бас ию жиі кездеспейтін, себебі мұндай әрекет жеңілсіну деп есептелді.

Көркем әдебиеттегі рөлі

Би-Би-Сидің 2003 жылы түсірген драмалық деректі фильмінде Колоссейдегі ойындардың ашылуы туралы тарихи Приск пен Верус арасындағы жекпе-жек көрсетілген. Бағдарламада сол кезде екеуі де құл болып, гладиаторлық жолмен өнерлерін жетілдіргендігі айтылады; Галлиядан шыққан Приск құл ретінде, ал Верус бос адам ретінде дүниеге келген. Верус көбінесе Прискпен болған жекпе-жегімен танымал. Приск пен Верус "Adventure Time" анимациялық сериалының "Morituri Te Salutamus" (3-маусым, 2-бөлім) эпизодында да рөлде, онда олар Финн мен Джейкке қарсы, бұрынғы өміріндегі құлдықтан босануды іздейтін әуестер ретінде шайқасады.