Кіріспе

Идра – «Зохар» кітабының басылымдарына енгізілген каббалалық еңбек. Қазіргі ғалымдар Идраның Зохари әдебиетінің үшінші буынына жататындығын, сондай-ақ «Тикуней ха-Зохар», «Рая Мехемна» және басқа Зохари материалдарын жасаған деп санайды. Зохардың негізгі бөлігі немесе гуф ха Зохар Зохар материалдарының екінші буынына жатады. Зохари әдебиетінде Идра деп аталатын екі мәтін бар: біріншісі – Идра Рабба немесе «үлкен Идра», ал екіншісі – Идра Зута немесе «кіші Идра», бұл екі мәтін бір-бірімен тығыз байланысты. Идроттың тарихы былай:

Идра Рабба (Зохар 3:127б 145а): Шимон бар Йохай тоғыз басқа ғалыммен бірге жиналады, олар қасиетті астық сабау алаңына жиналады, онда олар құпияларды ашады. Әр ғалым партсуфимдердің әртүрлі құрылымдарын түсіндіреді, ал олардың үшеуі солай істеп жатып, экстазға кетеді. Бір талқылауда, Жаратушының оған сыйлаған заттары бар әйел және сондай-ақ Жаратушының оған сыйлаған заттары бар еркек туралы сөз қозғалады. Бұл еркек пен әйелдің физикалық одағы туралы және олардың алғашқы адам Адамды (еркек және әйел) жаратуымен байланысты «имек» (рахамим) қасиеттері, көбінесе еркектерде кездесетін қасиеттері және «әділдік» (дин) қасиеттері, көбінесе әйелдерде кездесетін қасиеттерімен «Құдай Иеге» ұқсас екендігі туралы айтылады. Идра Зута (Зохар 3:287б 296d): Көп жылдар өткен соң, Шимон бар Йохайдың өлім төсегінде, әлі тірі қалған жеті ғалым, сонымен қатар бүкіл көктегі әскер оның өлім төсегіне келеді. Ол ғана партсуфимдердің құрылымдарын түсіндіреді, сондықтан бұл жұмыс біркелкірек. Шимон бар Йохай осы дүние мен келесі дүние арасында күреседі. Ол шәкірттеріне сол күні оның өлімін Йом Хиллула (той) ретінде тойлауды бұйырды, себебі бұл жаратылыстың «құдайлық нұрлары» арқылы имманентті және трансцендентті Мессиялық тұрғыдан біріктіреді. Идра Зута – Зохардың ең тереңінен таралған ілімдері саналады. «Зохар» кітабының стандартты басылым нұсқасында Идра Рабба Насо бөлімінде, ал Идра Зута Хаазину бөлімінде басылған.

Партзуфимнің луриандық жүйеленуі

XVI ғасырдағы Луриандық Кабала, Зохардағы парцуфимді бүкіл Кабала жүйесін жаңадан құру арқылы жүйеге келтірді. Бірде, Хайым бен Жүсіп Витал жазғандай, Исаак Лурия шәкірттерін Меронның жанындағы Идра Рабба жиналысының дәстүрлі орнына жинады және әрқайсысын РАШБ"И-дің шәкірттері болған бұрынғы өмірлерінің белгіленген орнына қойды. Осылайша ол өзін Шимон Бар-Йохайбен теңестірді.