Кіріспе

Мацудайра Теру (松平 照), немесе Терухиме (照姫, "Теру ханшайымы"), (1833 жылдың 2 ақпаны – 1884 жылдың 28 ақпаны) – Кейінгі Эдо және алғашқы Мейдзи дәуірлерінде Жапонияда өмір сүрген аристократ. Ол Айдзу-Вакамацу қамалының (Цуруга қамалы) қоршауына қатысты және Киотоның әскери комиссары Мацудайра Катаморидің әкесіз қызы болған, сондай-ақ Мейдзи қалпына келтіру кезінде Токугава сёгунатының маңызды тұлғасы еді.

Ерте өмір

Мацудайра Теру Казусадағы Ино ханның даймёсы Хошина Масамотоның үшінші қызы ретінде дүниеге келді. Оның аты түпнұсқа кандзимен жазылғанда 熈 (Теру) болып табылады. 1843 жылы Айзу ханның даймёсы Мацудайра Кататака оны асырап алды. Асырап алу себебі, Кататаканың балалары болмады; сол кезде оның екі ұлы мен төрт қызы болған, бірақ барлығы өте жас кезінде қайтыс болды. Кататака Едодағы Ино отбасының сарайына жиі баратын кезде Терухимеге әуес болды. Екі хан тығыз байланыста болды, себебі Айдзу ханның және Ино ханның алғашқы даймёлары асырап алынған ағайындар еді. Теру бастапқыда Айзу ханның болашақ мұрагерінің әйелі болу үшін асырап алынған. Алайда, Кататаканың бесінші қызы Тошихиме 1843 жылы дүниеге келді және денесі нашар болса да, өсіп, осы рөлді өз мойнына алды. 1846 жылы ол Тошихимеге үйлену үшін Кататака асырап алған Мацудайра Катаморидің асырап алынған қарындасы болды, ол Айзу ханның мұрагері болуға тиіс еді. Терудың үйленуі бірнеше жылға кейінге шегерілді, себебі адамдар Тошихиме ерте қайтыс болады деп қорқып жүрді. 1849 жылы Теру Накацу ханның даймёсы Окудайра Масамотоға тұрмысқа шықты. Теру мен Масамото 1854 жылы ажырасты. Тарихшылар ажырасудың себебі Масамотоның нашар денсаулығы (ол салыстырмалы түрде жас кезінде қайтыс болды) немесе олардың балалары болмауымен байланысты болуы мүмкін деп болжайды, бірақ нақты себебі белгісіз. Ажырасқаннан кейін ол Эдодағы Айзу ханның сарайына қайта оралды.

Айзу соғысы және Айзувакамацу қамалының қоршауы

1868 жылы Токугава шогунатының әскері Тоба-Фушими шайқасында жеңілді, ал жаңа үкімет кейіннен Мацудайра Катамори мен шогун Токугава Ёсинобудан барлық билікті алып қойды. Катамори Токугава Ёсинобуға соғысуға кеңес берді, бірақ оның орнына Ёсинобудың қамалынан және Эдодан қуылды деген бұйрық алды. Катаморидің Эдодан шығып, Айзу ханның астанасы – Айзувакамацуға оралудан басқа жолы қалмады. Теру да алғаш рет Айзуға келді. Ол келгеннен кейін буддалық шаш қыру рәсімін өткізіп, монах атанды. Мацудайра Катамори шогун Токугава Ёсинобудың үлгісімен өзін үй қамауына алды, бірақ жаңа үкіметтің бейбіт шешім табуға ниетсіз екені көп ұзамай анық болды. Бұл Аидзу соғысына және Аидзувакамацу қамалының (Цуруга қамалы) қоршауына әкелді. Қоршау кезінде әйелдер мен балалар ер адамдармен бірге жұмыс істеді. Теру қамалға жаңа келгенімен, ол қоршауға қатысқан алты жүзден астам әйелдер мен балалардың жетекшісіне айналды, себебі Тошихиме 1861 жылы қайтыс болған еді. Әйелдер мен балалар көбінесе тамақ пісіріп, жаралыларды емдеп, оқ жасап, қамалға зеңбірек оқтары түскенде өрттің алдын алды. Сонымен қатар, әйелдерден құралған топ Теруды қорғау үшін «Айзу Жоситай» деп аталатын ерікті жаяу әскерін құрды. Жаяу әскерге Накано Такэко жетекшілік етті, ол нагинатаны Акаока Дайсукеден үйренген, ол сондай-ақ Терухимеге де үйреткен. Судзуки Синго қоршау кезінде Терудың күзетшісі болды. Оның қамал бұзылған жағдайда оның өзін-өзі өлтіруіне көмектесу туралы құпия тапсырмасы болды. Бір күні Синго қатты стрестен үрейленіп, қылышын суырып алып, шайқас әлі шешілмегеніне қарамастан, Теруге өзін-өзі өлтіруге шақырды. Оны жақын тұрғандар тез арада тоқтатып алды. Теру Сингоны осы оқиға үшін жазғырған жоқ.

Айзу соғысынан кейін

Айзу ханы бір айлық қоршаудан кейін тәслим болғаннан кейін Теру Катамори және Катаморидің асырап алған ұлы Мацудайра Нобуноримен бірге Миококу-дзи ғибадатханасында үй қамауына алынды. Кейін ол Кишу ханының қамқорлығына берілді. Оның қанымен байланысты Ино ханы оны өзіне алу үшін сәтті шаралар жасады. Ол 1884 жылы Токиодағы Хошина әулетінің үйінде 52 жасында қайтыс болды және өлімнен кейін Шёкей-ин буддалық есімін алды. Алғаш Токиодағы Жокакудзи ғибадатханасына жерленген, бірақ қазір Айзувакамацу қаласындағы Айзу Мацудайра әулетінің зиратында, асырап алған ағасы Мацудайра Катамори жатқан жерден бірнеше метр қашықтықтағы Мацудайра әулетінің қабіріне қайта жерленді.

Түрлі ақпарат

Терухиме кейде құрамындағы тарихи әңгімелерде Мацудайра Катаморидің нағыз сүйіктісі ретінде бейнеленген. Терухиме қолданған заттар Цуруга сарайындағы Бякотай мұражайында көрсетілген.