Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығын-тиімділік талдауы (CUA) – сатып алу шешімдерін қабылдауға бағытталған экономикалық талдаудың бір түрі. Бұл талдаудың ең көп тараған және жақсы танымал қолданысы фармакоэкономикада, әсіресе денсаулық сақтау технологиясын бағалау (ДТБ) саласында.
Cost–utility analysis (CUA) is a form of economic analysis used to guide procurement decisions. The most common and well known application of this analysis is in pharmacoeconomics, especially health technology assessment (HTA).
Артықшылықтары мен кемшіліктері
CUA-ның артықшылығы – ортақ өлшем бірлігін (ақша/QALY) пайдалану арқылы әртүрлі денсаулық сақтау бағдарламалары мен саясаттарын салыстыру мүмкіндігі. CUA қарапайым шығын-пайда талдауына қарағанда жалпы пайданы толыққанды талдауды қамтамасыз етеді. Өйткені CUA адамның өмір сүру сапасын ескереді, ал шығын-пайда талдауы ескермейді. Дегенмен, CUA-да әдетте қоғамдық пайда мен шығындар ескерілмейді. Сонымен қатар, кейбір экономистер QALY өлшеудің, денсаулықты жақсарту арқылы өмірдің ақшалай құнын өлшеуден қиын екенін айтады, мұндай өлшем шығын-пайда талдауында қолданылады. Себебі CUA-да бағдарлама басталғаннан кейін қалған өмір жылдарының әрқайсысы үшін денсаулықты жақсартудың нәтижесін өлшеу қажет. Шығын-пайда талдауында (CBA) өмірдің шамамен бағасы бар (2 миллион доллар – бағалаулардың бірі), бірақ әрбір медициналық емдеу немесе ауру үшін QALY бағалауы жоқ. Бұған қоса, кейбір адамдар өмірдің құны бағаланбайды деп санайды және адам өмірін ақшамен бағалауда этикалық мәселелер туындайды. Сонымен қатар, QALY салмағын уақыт бойынша айырбастау, стандартты тәуекел және визуалды аналогтық шкала арқылы анықтау өте субъективті болып табылады.
On the plus side, CUA allows comparison across different health programs and policies by using a common unit of measure (money/QALYs gained). CUA provides a more complete analysis of total benefits than simple cost–benefit analysis does. This is because CUA takes into account the quality of life that an individual has, while CBA does not. However, in CUA, societal benefits and costs are often not taken into account. Furthermore, some economists believe that measuring QALYs is more difficult than measuring the monetary value of life through health improvements, as is done with cost–benefit analysis. This is because in CUA you need to measure the health improvement effects for every remaining year of life after the program is initiated. While for cost–benefit analysis (CBA) we have an approximate value of life ($2 million is one of the estimates), we do not have a QALY estimate for nearly every medical treatment or disease. In addition, some people believe that life is priceless and there are ethical problems with placing a value on human life. Also, the weighting of QALYs through time trade off, standard gamble, or visual analogue scale is highly subjective.
Шығындар мен тиімділік талдауын сынға алу
QALY-ға қатысты сын-ескертпелер бар. Олардың бірі – QALY-ның жеке пациент жағдайында баламалы емдеулердің қолданылуын анықтауда медициналық қызметкерге көмектеспеуі, сондай-ақ пациенттің төлеуге дайындығын (яғни, мінез-экономикасын) жаңа емдеулерді қаржыландыру шешімдеріне ескерусіздігі. Тағы бір сын – жас мәселесі; егде жастағы адамдарда QALY көрсеткіші төмендеу болады, себебі олардың өмір сүру ұзақтығы аз, демек, өлшемнің есептелуіне олардың әсері шектеулі. Сондықтан, денсаулыққа қатысты шараның жасөспірімнің QALY-іне және егде жастағы адамның QALY-іне тигізетін әсерін салыстыру «әділ» деп қарастырылмайды, өйткені жас – маңызды фактор. Денсаулық сақтау саласындағы нақты нәтижелерді сандық көрсеткіштерге аудару қиын болуы мүмкін, бұл жеке адамның QALY-іне әсер ететін барлық факторларды салыстыруды қиындатады. Мысал ретінде, бір адамның өмір сүру сапасына тигізетін әсерді үш баласы бар ата-ананың өмір сүру сапасына тигізетін әсермен салыстыруға болады; QALY басқа адамдардың өміріне жеке адамның тигізетін маңыздылығын ескермейді. АҚШ-тағы денсаулық сақтау реформасы заңы (Пациенттерді қорғау және қолжетімді күтім туралы заң) QALY-ны «денсаулық сақтаудың тиімділігін немесе ұсынылатындығын анықтау үшін шекті деңгей ретінде» пайдалануға тыйым салады. Сонымен қатар, «Мемлекеттік хатшы XVIII тарау бойынша қамту, өтемақы немесе ынталандыру бағдарламаларын анықтау үшін түзетілген өмір сүру жылын (немесе осыған ұқсас өлшемді) шекті деңгей ретінде пайдаланбауы тиіс».
There are criticisms of QALY. One involves QALY's lack of usefulness to the healthcare provider in determining the applicability of alternative treatments in the individual patient environment, and the absence of incorporating the patient's willingness to pay (i. e. behavioral economics) in decisions to finance new treatments. Another criticism involves age; elderly individuals are assumed to have lower QALYs since they do not have as many years to influence the calculation of the measurement; so comparing a health intervention's impact on a teenager's QALYs to an older individual's QALYs may not be considered "fair" since age is such an important factor. Specific health outcomes may also be difficult to quantify, thus making it difficult to compare all factors that may influence an individual's QALY. Example: Comparing an intervention's impact on the livelihood of a single person to a parent of three; QALYs do not take into account the importance that an individual person may have for others' lives. In the US, the health care reform law (Patient Protection and Affordable Care Act) has forbidden the use of QALYs "as a threshold to establish what type of health care is cost effective or recommended. Also, "The Secretary shall not utilize such an adjusted life year (or such a similar measure) as a threshold to determine coverage, reimbursement, or incentive programs under title XVIII".