Тұрақты балық аулауды сертификаттау: Теңізді қорғау кеңесінің жұмысы

Кіріспе

Балық аулауды сертификаттаушы

Marine Stewardship Council (MSC) – тұрақты балық аулау стандарттарын белгілеуді мақсат ететін коммерциялық емес ұйым. MSC стандарттарына сәйкес жақсы басқарылатын және тұрақты екенін көрсетуге ниеттенген балық шаруашылықтары Сәйкестікті бағалау органдарының (CAB) тобымен бағаланады. MSC-нің миссиясы – өнімдерге лицензия бергені үшін MSC-ге роялти түрінде түсетін экологиялық белгісін пайдалану, сондай-ақ тұрақты балық аулау тәжірибесін мойындау және ынталандыру үшін балық шаруашылығы сертификаттау бағдарламасын қолдану. MSC бұрын сынға ұшыраған, негізінен балық аулау саласымен тығыз байланысы және оның сертификаттау белгісі үшін алған роялтилерінен туындаған мүдделер қақтығысы себеп болған.

Мұхиттардағы өзгерістерге ықпал ету

Сатып алушылар MSC сертификаты бар балықты таңдағанда, тиімді басқарылатын балық шаруашылықтары тұрақты шаралар қолданғаны үшін марапатталады. Ал, сертификатталған тұрақты теңіз өнімдері нарығының өсуі, басқа балық шаруашылықтарына тұрақты балық аулауды көрсетуге немесе олардың көрсеткіштерін жақсартуға күшті түрткі болады, соның арқасында олар да MSC сертификатын алуға мүмкіндік алады. Осылайша, MSC бағдарламасы нарықтық күштерді пайдаланып, оңтайлы экологиялық өзгерістерге ынталандыру жасауға көмектеседі.

Қоршаған ортаға пайдасы

MSC тапсырған және қаржылаған зерттеу, MSC сертификаты бар балық шаруашылықтары теңіз ортасына пайда келтіретін жақсаруларды көрсетті. Осыған байланысты пайдалар: қорлардың өсуі, қорларды басқарудың жақсаруы, ілеспе уловтың азаюы, экологиялық қорғалатын аумақтардың кеңеюі және балықшылардың экожүйеге тигізетін әсер туралы білімінің артуы.

Негізгі деректер мен сандар

MSC 1996 жылы Grand Banks балық аулауының құлдырауынан шабыттандырылып құрылды. 1999 жылы ол құрылтайшы серіктестері – Дүниежүзілік табиғат қорынан (WWF) және Unilever-ден тәуелсіз болды. MSC бағдарламасы көлеміне, ауқымына, орналасқан жеріне және қарқындылығына қарамастан, барлық балық шаруашылықтарына ашық және бағдарламаға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін Дамушы елдер бағдарламасын іске асырады. 2016 жылдың ақпанына дейін әлемнің 100-ге жуық елінде MSC экологиялық белгісімен 20 000-нан астам теңіз өнімі сатылды. 2016 жылдың мамырына дейін 280-ден астам балық аулау орны MSC-нің тұрақты балық аулау бойынша экологиялық стандартына сәйкес екендігін тәуелсіз растады, ал 90-нан астамы қазіргі таңда бағалаудан өтуде. 34 500 нысанда жұмыс істейтін 3 300 компания теңіз өнімдерін табалдау бойынша MSC стандарттарын сақтайды. MSC әлемдегі көптеген ұйымдармен, кәсіпорындармен және демеушілермен серіктестік етеді, бірақ толығымен дербес болып табылады.

Тұрақтылықты өлшеу әдісі

Сертификаттауды және экологиялық белгіні пайдаланғысы келетін балық шаруашылықтары тәуелсіз, коммерциялық ұйымға 100 000 доллардан астам төлейді. Бұл ұйым балық шаруашылығын MSC стандартына сәйкес бағалап, сертификаттауды ұсыну қажеттігін анықтайды.

Бағалауға мүдделі тараптардың үлесі

Балық шаруашылығын толыққанды бағалауды қамтамасыз ету және тәуелсіз сарапшылар тобының балық шаруашылығы туралы барлық қолдағы ақпаратқа ие екендігіне көз жеткізу үшін, бағалау процесіне түрлі мүдделі тараптар қатысуға шақырылады – олар басқа балық шаруашылықтары, ҮЕҰ, үкіметтер немесе басқа да ұйымдар болуы мүмкін. Мүдделі тараптар процеске бастапқы кезеңнен бастап қатыса алады, ал бағалау барысында олар ақпарат ұсынуға және есептерге пікір білдіруге мүмкіндік алады, барлық материалдар MSC веб-сайтында жарияланып, кез келген адамға қолжетімді.

Басқару

MSC-ге дейін 15 мүшеден тұратын сенімгерлер кеңесі басшылық етеді. Одан бөлек, Техникалық консультативтік кеңес және мүдделі тараптар кеңесі кеңесші ретінде кеңес береді. Бұл органдардың құрылымы әртүрлі пікірлерді білдіретін көптеген мүдделі тараптарды қамтиды, соның нәтижесінде қабылданатын шешімдер көптеген салалар мен мүдделерді көрсетеді. Бұл өнімге бағытталған көп мүдделі тараптардың басқару тобының мысалы.

Теңіз өнімдерінің тұрақты балық шаруашылығынан сатып алынатынына көз жеткізу

MSC тағы бір «Тізбек бойынша сақталу» стандартын басқарады, ол іздестіруге мүмкіндік береді. Егер теңіз өнімдері MSC экологиялық белгісімен сатылатын болса, жеткізу тізбегіндегі кез келген кәсіпорын тәуелсіз органмен MSC «Тізбек бойынша сақталу» стандартына сәйкес бағаланып, сертификатталуы тиіс. Бұл тек сертификатталған тұрақты балық шаруашылығынан алынған теңіз өнімдерінің ғана MSC белгісімен сатылуын қамтамасыз етеді.

Қалпына келтіру

2019 жылдан бастап MSC ДНК штрих-кодын пайдалану арқасында қамтылған өнімдерде түрлердің қате таңбалануы (кейде алаяқтық мақсатта жасалатын) 1%-дан төмен деңгейге дейін төмендеді, бұл көрсеткіш сала бойынша орташа көрсеткіштен шамамен 30% төмен.

Қаржы

MSC - тіркелген қайырымдылық ұйымы және коммерциялық емес ұйым болып табылады және қаржыландырудың әртүрлі көздеріне тәуелді. 2011 жылдың 1 сәуірінен 2012 жылдың 31 наурызына дейін MSC-нің жалпы кірісі 15 миллион фунт стерлингті құрады. Осы кезеңдегі жалпы шығындар 12 миллион фунт стерлингті құрады. MSC Басқармасы болашақта туындауы мүмкін қаржылық қиындықтардан қорғану үшін резервтерді ұстауды қалыпты жақсы тәжірибе деп санайды. MSC-нің жазылушы мүшелерінің болмауы және нарыққа негізделген бағдарлама ретінде оның кіріс ағындарының белгісіздігі ескеріле отырып, кемінде, ұмтылыс ретінде 6-9 айлық резервтік қор жеткілікті деп саналады.

Тәуелсіз пікірлер мен сын-пікірлер

2009 жылы Greenpeace MSC-нің жан-жақты бағасын жариялады. Жалпы, есепте бірнеше оң әсерлер көрсетілген, бірақ MSC сертификатын әлсіз ететін көптеген факторлар да бар. Джаред Даймондтың 2005 жылғы «Күшіккен» кітабында MSC және ұқсас Орман шаруашылығын басқару кеңесі экологиялық сақтаушылар мен бизнес өкілдерінің тұрақты экономика үшін ынтымақтастығының жақсы мысалы ретінде талқыланды. Эндрю Балмфордтың «Жабайы үміт» кітабында MSC-ге арналған жеке тарау бар, онда ол ынтымақтастық пен нарыққа негізделген шешімдер арқылы сақтау мақсаттарына жетудің табысты стратегиясы ретінде сипатталған. Сынаушылар MSC қоршаған ортаға зиян келтіретін және дельфиндер мен тасбақалар сияқты мақсатты емес түрлерді өлтірудің жоғары деңгейі бар балық аулауды сертификаттады деп мәлімдейді. Бұл алаңдаушылықты индустрияның MSC-ге сертификаттау үшін төлем жасауы күшейтеді, бұл мүдделердің қақтығысы ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, теңіз өнімдерінің этикалық екендігіне кепілдік жоқ, себебі жануарлардың әл-ауқаты ескерілмейді және балықтарды өлтірудің стандартты әдісі әлі де ауырсынуды ғана емес, сонымен қатар эмоцияларды және сананы сезіне алатын балықтарды тұншықтыру болып табылады. 2009 жылдан бері MSC кейбір адамдар күмәнді деп санайтын балық шаруашылықтарын сертификаттағаны үшін сынға ұшырады. Ең көп дау тудырған сертификат – Антарктикадағы Росс теңізіндегі тіс балықтарының балық шаруашылығы. Кейбір ғалымдар мен теңіз өнімдері индустриясының өкілдері оны «зерттеу» деп санайды, себебі оның туралы өте аз мәлімет бар. Дегенмен, тіс балықтары 30 жылдан бері коммерциялық түрде ауланады және 1982 жылдан бері Антарктиканың тірі ресурстарын сақтау жөніндегі конвенция бойынша тығыз басқарылады. Ғалымдар балық шаруашылығын сертификаттауды ұсынған сарапшыны қолайсыз деректерді назарға алмаған деп айыптады. Кейін тәуелсіз төреші сертификаттау туралы ұсынысты сарапшыға қайта қарау үшін қайтарды. Криллге балық аулау қысымы өте төмен – шамамен биомассаның 1%-дан кем, ал CCAMLR белгілеген басқару ережелері балық аулау қызметі крилл популяциясына немесе басқа түрлерге қауіп төндірмейтінін қамтамасыз етеді. 2010 жылдың басында MSC Sierra Club сияқты экологиялық ұйымдар тарапынан Британдық Колумбияның сокей лососі балық шаруашылығын сертификаттағаны үшін сынға ұшырады, себебі Фрейзер өзеніндегі (балық шаруашылығының бір бөлігі) қорлар 1990 жылдардың басынан бері азайып келеді. Бір жыл бұрын Фрейзер өзеніндегі (балық шаруашылығының бір бөлігі) лосось саны болжамды 11 миллион лососьтің 1,4 миллионы ғана болды, бұл Канада премьер-министрі Стивен Харперді сот тергеуін бастауға итермеледі. 2010 жылғы жүгіру 30 миллионды құрады, ал 2011 жылғы жүгіру 4 миллионнан асады деп бағаланды. Саймон Фрейзер университетінің Фрейзер Сокей 2010 зерттеу орталығы 2010 жылғы үлкен жүгірудің негізінен Адамс өзенінен балықтың циклдық шыңына байланысты болғанын және қайта оралудың жоғары деңгейі тек қосалқы өзендер үшін ғана байқалғанын мәлімдеді. Алайда, «шешілмеген үлкен мәселелер климаттың өзгеруінің, аквакультураның және балық шаруашылығының лососьтің қайта оралуына әсер ететіндігі туралы біздің ұжымдық күмәнімізді көрсетеді» делінген. 2011 жылдың ақпанында WWF-тің бірнеше еуропалық бөлімдері Данияның Солтүстік теңізіндегі шошқа балық аулауын сертификаттауға қарсылық білдірді. Көтерілген мәселелер ескерілді және тиісті балық шаруашылығы жабық аумақтар, құралдарды өзгерту, техникалық даму және мақсатты зерттеулер сияқты шаралар арқылы осал орталарды күшейтілген қорғауды қамтамасыз ету үшін ортаны қорғау стратегиясын жүзеге асырды. Алайда, 2009 жылы WWF International тапсырысымен Accenture Development Partnerships жүргізген жеті түрлі теңіз өнімдерін экологиялық белгілеу және сертификаттау бағдарламаларының тәуелсіз зерттеуінде MSC барлық 103 критерий бойынша ең жоғары нәтиже көрсетті. Зерттеу 2012 жылы қайталанды және MSC тағы да «сыныбындағы ең жақсы» деп танылды, келесі ең жақын талданған сертификаттау бағдарламасынан екі есе жоғары баға алды. Сидни Холт және Дэниел Паули сияқты кейбір ғалымдар бағалауды коммерциялық мердігерлер жүргізетін жүйе мүдделердің қақтығысын тудырады деп санайды, себебі сарапшылар балық шаруашылығын ұсынуға және одан жылдық аудиттен көбірек жұмыс пен пайда алуға қаржылық мүдделі. 2018 жылы Open Seas және Шотландияның Ұлттық қоры MSC сертификатталған шелпектерді теріп алу практикасына ресми қарсылық білдірді. 2021 жылғы «Seaspiracy» деректі фильмінде Marine Stewardship Council сынға алынып, MSC белгісі бар өнімдер туралы тұтынушыларға жалған сенімділік сезімін сыйлайды деп айтылды. Ол балық аулау индустриясымен тығыз байланысқа және әлсіз және тиімсіз сертификаттау процестеріне сілтеме жасады.

In 2009 Greenpeace published a comprehensive assessment of the MSC. Overall the report states several positive effects, but also many aspects that make the MSC a weak certification. Jared Diamond's 2005 book Collapse discussed MSC and the similar Forest Stewardship Council as good examples of collaboration among environmentalists and businesses for a sustainable economy. Andrew Balmford's book Wild Hope devotes a chapter to the MSC as a successful strategy for achieving conservation goals through a collaborative, market based solution. Critics claim that the MSC has certified fisheries that are harming the environment and those with a high level of bycatch, the killing of non target species such as dolphins and turtles. These concerns are furthered by the fact that the industry pays the MSC to be certified, which is presented as a conflict of interest. In addition, there is no guarantee that the seafood is ethical, as animal welfare is not considered and suffocation is still the standard slaughter method for fish, who possess not only the ability to feel pain but emotions and sentience. Since 2009, the MSC has been criticized for certifying fisheries that have, in the view of some, questionable sustainability. The most controversial certification has been that of the Ross Sea Antarctic toothfish fishery. Some scientists and stakeholders in the seafood industry consider the fishery "exploratory", since so little is known about it. However toothfish has been fished commercially for over 30 years and the fishery has been closely managed by Convention on the Conservation of Antarctic Marine Living Resources since 1982. Scientists had accused the assessor, which recommended the fishery for certification, of ignoring unfavorable data. The independent adjudicator later sent back the recommendation for certification to the assessor for reconsideration. Fishing pressure on krill is very low – less than 1% of estimated biomass and the management rules established by CCAMLR ensure fishing activities minimise risks to the krill population or other species. In early 2010, the MSC was criticised by environmental groups like the Sierra Club for certifying the British Columbia sockeye salmon fishery when stocks in the Fraser River (a part of the fishery) had been in decline since the early 1990s. The year before, the salmon run of the Fraser River (a part of the fishery) was only 1.4 million (M) of a predicted 11 M salmon and had prompted the Canadian Prime Minister Stephen Harper to launch a judicial enquiry. The 2010 run was 30 M and the 2011 run is estimated to be greater than 4 M. The Fraser Sockeye 2010 think tank at Simon Fraser University stated that the large 2010 run was due mainly to the cyclical peak of fish from the Adams River and that returns were high only for a subset of tributaries. However, it stated that "the large unresolved uncertainties [ ] highlight our collective uncertainty about the relative roles of climate change, aquaculture, and fisheries management in determining salmon returns". In February 2011, several European WWF chapters objected to certification of the Denmark North Sea plaice fishery. The concerns raised were taken into account and the fishery concerned implemented a habitat strategy to ensure enhanced protection of vulnerable habitats through measures such as closed areas, gear modifications, technical developments and targeted research. However, in an independent study of seven different seafood ecolabelling and certification programs, commissioned by WWF International and carried out by Accenture Development Partnerships in 2009, the MSC ranked highest across all 103 criteria. The study was repeated in 2012 and the MSC again was determined ‘best in class’, scoring twice as highly as the next nearest certification program analysed. Some scientists like Sidney Holt and Daniel Pauly have suggested that a system where assessments are carried out by commercial contractors paid by the fisheries creates a conflict of interest because assessors have a financial incentive in recommending fisheries and getting more work and profits from the resulting annual audits. In 2018 Open Seas and the National Trust for Scotland formally objected to MSC certified scallop dredging practices. The 2021 documentary Seaspiracy was critical of the Marine Stewardship Council, arguing it offers a false sense of assurance to consumers about the products possessing the MSC label. It cited close ties to the fishing industry and weak and ineffective certification processes.