Кіріспе

Велвел Збаржер (1824, Збараж – 1884), туған аты Бенджамин Вольф Эренкранц (ә. к. а. Velvl Zbarjer, Zbarjur, Zbarzher және т.б.), Галициялық еврей, Броди әншісі. Берл Бродердің ізімен жүріп, оның «әндердегі шағын мелодрамалары» идиш театрының алға басушысы болды. Галицияның Збараж қаласында туған ол 1845 жылы Румынияға көшіп келді. Сол Липциннің сөзіне сәйкес, бұл көшуге оның «ерескеушіліктері мен қынжырлы өлеңдеріне» қала тұрғындарының наразылығы себеп болды. Ол қысқа уақыт бойы Ботошаниде мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай бай еврейлердің үйлерінде және Ботошани, Яссы, Галац және Пиатра-Нямц қалаларындағы жұмысшылардың кафелерінде ән салып, көшпелі әнші болды. Ол әнші болғанмен, актерлік шеберлік танытып, бос өмірін жырлады және өтіп бара жатқан қалалардағы оқиғалар туралы әндер шығарды; соңғылары көбінесе әділетсіздіктерді көрсететін немесе хасидтік еврейлерді мазақтайтын, кейде оны түрлі қалалардан қууға себеп болатын. 1865 жылы, басқалардың оның әндерін авторлық құқығын сақтамай орындағанын байқағаннан кейін, ол оларды еврей-идиш кітапшасында жариялады. Жасы ұлғайған сайын ол қоныстанды. 1878 жылдан 1889 жылға дейін Венада тұрды, содан кейін өмірінің соңғы жылдарын Стамбулда өткізді, онда екінші рет «Сұлу Малькеле» деп танылған әйелге үйленді. Бұл өмірдің соңындағы махаббат 1937 жылы Ицзик Мангердің он екі өлеңнен тұратын хаттарының тақырыбына айналды.

Қазіргі кездегі қабылдау

Ол канадалық жазушы Джилл Кулинердің "Қарсы бағыт" (Claret Press, 2021) атты саяхат жазбасының кейіпкері болып табылады.