Кіріспе
Дорис Спид, MBE (3 ақпан 1899 – 16 қараша 1994) – ағылшын актрисасы, «Коронация көшесі» телесериалындағы «Роверс Ретрн» тавернасының иесі, Энни Уокер рөлімен ең көп танылған. Ол 1960 жылғы телесериалдың бірінші эпизодынан бастап 1983 жылға дейін осы рөлді сомдады.
Doris Speed, MBE (3 February 1899 – 16 November 1994) was an English actress, best known for her role as landlady of the Rovers Return Inn Annie Walker on Coronation Street, a role she played from the programme's first episode in 1960 until 1983.
Ерте өмір және мансап
Спид 1899 жылдың 3 ақпанында Ланкаширдің Чорлтон қаласында (кейін Манчестердің құрамына кірген) дүниеге келді. Бала кезінде ол әнші Джордж бен актриса Ада (қызметтес аты Уорсли) Спидтің қасында гастрольде болып, апта сайын мектептерді ауыстырып тұрды. Оның сахнадағы тұңғыш дебюті үш жасында болды – ол түнгі көйлектің үстінен сахнаға шығып, голливуг туралы ән шырқады. Екі жыл өткен соң, ол «Сарапатты ажырасу» атты викториандық мелодрамада Римнің кіндікше киген ханзадасы рөлінде актерлік дебютін жасады. 1915 жылы Спид жергілікті техникалық колледжде стенография және машинка теру курсын оқыды, бітірген соң көп ұзамай Манчестердегі «Guinness» компаниясында жұмысқа орналасты. Ол «Guinness» компаниясына кеңсе қызметкері болып қабылданды, бірақ компаниядағы 41 жылдық еңбек жолында аймақтық менеджердің жеке хатшысы болды. Сонымен қатар, ол жергілікті әуесқойлар театрының, «The Unnamed Society» тобының белсенді мүшесі болды, ол жақсы бағаланды және 1937 жылдан бастап топтағы рөлдері үшін «The Manchester Guardian» газетінде жағымды пікірлер алды. 1949 жылы «The Unnamed Society» тобының «Гамлет» қойылымындағы рөлі үшін газеттің рецензенты Спидтің «патшаны керемет ойнағанын» атап өтті. Ол сондай-ақ «Chorlton Rep» және басқа да компаниялармен жұмыс істеді. Сахнада ол Шекспирдің бірнеше рөлдерін орындады, «Кафедральдегі кісі өлтіру» пьесасында әйелдер хорын жетекшілік етті, «Бейкс Стратажем» пьесасында Суллен ханым, «Ледис не жарасымсыз» пьесасында ана рөлін, ал Жан Жиродудың «Амфитрион 38» пьесасында грек әдемілігі Леда рөлін сомдады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Спид жүздеген радиоспектакльдерде ойнады, содан кейін теледидарға көшті. ITV телеарнасының алғашқы күндерінде ол «Granada Television» телекомпаниясының екі сериалында ойнады: 1950 жылдардағы полициялық телесериал «Shadow Squad» (эпизодының авторы Тони Уоррен) және бір жылдан кейін оның спин-оффы «Skyport» сериалында шай құюшы әйел рөлінде. Спид «Миф жасаушылар» және «Өмірлік статистика» атты екі телеспектакльде, сондай-ақ 1959 жылы «Hammer Studios» студиясының Стэнли Бейкердің қатысуымен түсірілген «Hell Is a City» фильмінде ойнады, бұл фильм оның туған қаласы Манчестерде түсірілді.
Коронация көшесі
1960 жылы Спид BBC радиосындағы «Wildfell Hall тұрғыны» сериалында (Анна Бронте романы негізінде) және Бристольдегі сахнада ойнап жүргенде, оны Тони Уорреннің жаңа «Коронация көшесі» сериалындағы Энни Уокер рөліне кастингке шақырды. Ол осы рөлді оған арнап жазған, себебі 1940 жылдардың соңында 12 жасында ол актриса ретінде оған ғашық болған. Олар бұрыннан таныс еді, өйткені ол BBC-нің «Балалар сағаты» радио бағдарламасында жұмыс істеген. Дегенмен, Спид «Бристольден демалысқа бару қиын» болғандықтан «Коронация көшесі» сериалындағы екі кастингтен бас тартты. Бұл рөлге 57 актриса сәттіліксіз кастингтен өткен. Ол өзінің кейіпкерін Бесси тәтесінің бейнесіне негіздегенін айтады, ол Рождестволық шараларда Спид отбасын басқаратын және «көздері тілмен сөйлейтін» әйел еді. «Daily Telegraph» газетінің мәліметінше, «Энни Уокер ұлттық санада жақсы қабылданып, әдепті әлеуметтік өрлеушінің символы болды, ол 1960 жылдары қатал мәдени шабуылға ұшыраған мақтан тұтатын шағын буржуазиялық тәртіптің белгісі еді». Спид өзі бұл кейіпкерді «әрқашан ақымақ, мақтанқор әйел» деп сипаттады. Алайда ол «Коронация көшесі» сериалының 1746 бөлімінде ойнады және 1980 жылдары түсірілімдерде болған санаулы түпкі актерлердің бірі болды. 1983 жылы «Daily Mirror» газеті Спид өзі айтқаннан 15 жылға үлкен екенін жариялады (бірақ оның 1899 жылы туғанын, ал ол әрдайым айтқан 1914 жыл емес екенін көрсететін туу туралы куәлігі мақаламен бірге жарияланбады). «Бұл оның рухын толыққанды түрде сындырды», - деді бір досы, «Ол содан кейін ешқашан көшеге қайтып бармады» деп қосты. Түсірілім кезінде Спид құлап, асқазан ауруынан ауруханаға түсті. Үйде ол жазылғаннан кейін «Коронация көшесіне» қайта оралуға ниеттенгенін айтты. Алайда денсаулығы нашарлағандықтан ол үйде қалды, есту қабілеті төмендеді және жалғыздықты ұнатты. Спидтің «Коронация көшесіндегі» соңғы көрсетілімі 1983 жылғы 12 қазанда эфирге шықты. 1985 жылы ол ұйықтағанда үйі тоналды. Осыдан кейін Спид ауруханаға түсті және Хорлтон-кам-Хардидегі үйіне ешқашан қайтып оралмады. Ол 1988 жылы ITV телемарафонында Энни Уокер рөлінде соңғы рет пайда болды, «әлсіз, бірақ қуанышты» көрінді. 91 жастағы Спид 1990 жылы «Коронация көшесінің» 30 жылдығына арналған телешоуда пайда болды. Сахнаға алып жүруші Силла Блэктің көмегімен Спидті «Коронация көшесі» актерлері тұрғызып шапалақтады.
Жеке өмір
Спид ешқашан үйленбеген. Актрисаның айтуынша, Энни Уокер «мен емес нәрселердің бәрін бейнелейтін» еді; Спид пабтарды ұнатпады және оның кейіпкерінің мақтанғанына шыдамсыздық танытты. «Коронация көшесіндегі» әріптестері оны «интеллектуал», «саяси көзқарасы бар» және «күшті социалист» деп сипаттады. Досы және әріптесі Бетти Драйвер (Бетти Турпин рөлін сомдаған) Спидті «анасымен бірге тұратын мейірімді әйел, тыныш жан» деп еске алды. Ол ақымақтарды қабылдамады, бірақ жомарт және мейірімді болды. Марго Брайантпен (Мини Колдуэлл) дос болған Драйвер, екеуінің «әрқашан келіспейтінін» айтты. Дорис – бейбіт лейборист, ал Марго – консерватор болды. Оның қазасынан кейін «Коронация көшесі» сценарисі Лесли Даксбери «Энни Уокерді де, Дорис Спидті де жеңіл-жеңіл қабылдауға болмайтын еді» деп жазды, актрисаның «әлемді күдікпен қарап, көргенін өткір әзілмен жеткізгенін» қосты. Даксбери өзінің «Доризмдері» туралы жазды, олар «әріптестерінің бейнесі» ретінде сипатталды, бұл «Гранадада кең таралған қуаныш» болды. Ол түсірілімде немесе репетицияда болмағанда, Спид «Коронация көшесінен» басқа актерлермен бридж ойнады және «The Guardian» газетіндегі кроссвордтарды шешті. «Ол бриджті кәсіби түрде ойнады, ал кроссвордтарды пышақ майдан өткендей тез шешетін» еді, - деп еске алды Жан Александр (Хилда Огден). Спид үйде театрлық өмірбаянды оқумен және «Коронация көшесін» тамашалаумен шұғылданды. «Мен Энниді зерттеймін, ешқандай жаман әдеттерге жол бермеу үшін», - деді актриса. «Мен өзімді емес, оны бақылаймын».
Өлім
Коронация көшесінен кеткен соң Спид Бьюридің Уолшоу қаласындағы Хайбанк зейнеткерлер үйіне көшіп, қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Ол 1994 жылғы 16 қарашада түстен кейін ұйықтап жатқанда көз жұмды, оны түстен кейін шай әкелуге келген қызметкер тауып алды. Спид Е.Р. Брейтуайттың «Серге, махаббатпен» романын оқып жатып ұйықтаған, ал оның жанында темекі жанған күйінде қалған. Зейнеткерлер үйінің иесі: «Ең қызығы, ол тұрып, ең әдемі киімін киіп, макияж жасады. Ол мұндайды ешқашан істемейтін, егер қонақ күтпесе. Кеше оны көруге ешкім жоспарлаған жоқ, сонда ол не боларын білген бе екен деп ойлаймын», – деді. Спид 95 жаста болды, бұл оның анасы қайтыс болған жасқа тең еді. Бұрынғы әріптестері оның қадірін білдірді. «Гранада Телевидение» мәлімдеме жасады: «Дорис Спидтің керемет өнерінің арқасында Энни Уокер кейіпкері «Коронация көшесінің» және британдық теледидардың аңызына айналды. Ол бағдарламамен және «Гранадамен» тығыз байланыста болды». Спид 28 қарашада Манчестер қалалық үйінде «Коронация көшесіне» арналған құрмет кешіне қатысуы жоспарланған. Шоудың авторы Тони Уоррен: «Ол керемет актриса және ең адал дос болды», – деді. Оның қосылу рәсімі 1994 жылғы 23 қарашада Болтон қаласындағы Кирслидегі Жаңа Иерусалим шіркеуінде өтті. Оған Жан Александр, Бетти Драйвер, Джули Гудйер (Бет Линч), Дафна Оксенфорд (Эстер Хейс) және Айрин Сатклиф (Мэгги Клегг) сияқты «Коронация көшесі» жұлдыздары қатысты. Шоудағы Альф Робертс рөлін сомдаған Брайан Мосли Киелі кітаптан үзінді оқыды, ал оның экрандағы ұлы Билли Уокер рөлін сомдаған Кеннет Фаррингтон: «Ол бүкіл әлемге танымал болды», – деді. Спидтің мәйіті Манчестердегі Блэклиде кремацияланды. ITV телеарнасының оның өліміне арналған бағдарламасын 10,11 миллион көрермен тамашалады, бұл сол аптадағы сол арнадағы «Соқыр кездесу» ойын-шоуының көрсеткіштерінен жоғары болды. Спид 514 192 фунт стерлингтен тұратын мүлік қалдырды (2022 жылы бұл 1 миллион фунт стерлингтен астам құндылыққа ие).
Мұра
Спидті туған қаласы Манчестерде екі ескерткіш тақтамен құрметтейді: біреуі «Гранада» студиясының қабырғасында, ол Энни Уокер рөлінде көптеген жұмыстарын түсірген орын, екіншісі – 13 Сибсон Роуд, Чорлтон кум Харди мекенжайындағы, ол көп жылдар бойы тұрған үйі.