Кіріспе

Фредерик Тайрон Эдмонд Пауэр аға (2 мамыр 1869 – 23 желтоқсан 1931) – Англияда туған американдық театр және кино актері, кәсіби есімі Тайрон Пауэр. Ол қазір көбінесе Тайрон Пауэр аға деп аталады, оның ұлы, актер Тайрон Пауэрден ерекшелену үшін. Ол үш рет үйленген әйелінен жесір қалған.

Ерте өмір

Пауэр 1869 жылы Лондонда Харольд Литтлдейл Пауэр мен Этель Лавенудың ұлы болып дүниеге келді. Харольд үйленгенге дейін әнші және актер болып жұмыс істеген, әсіресе Эдмунд Йейтстің «Шақырулар» қойылымында, Лондон, 1862–63 жылдары. Бизнеске бет бұрып, ол шарап сатушы болды, кейін ағасы Фредерик Пауэрмен бірлесіп тау-кен ісімен айналысты. Харольд ирландиялық актер Тайрон Пауэрдің кіші ұлы болды, одан кейін оның ұлы, немересі және шөбересі сахналық есімдерін алды. Харольдтың әйелі Этель актриса және дирижер әрі композитор Льюис Генри Лавенудың үшінші қызы болды. Фредерик Пауэр, сол кездегі атымен, Хэмптон мектебінде, содан кейін Довер колледжінде ағасы Джорджбен бірге оқыды, ол кейін Америкадағы гастрольдеріне оны Литтлдейл Пауэр ретінде сүйемелдеді. 1883 жылы, 14 жасында, ол ата-анасы тарапынан Ұлыбританиядан Флоридаға цитрус өсімдіктерін үйрену үшін жіберілді.

Сахна

Бірнеше жылдан кейін Пауэр шаруа жұмысынан қашып, Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы театр труппасына қосылды. 1886 жылдың 29 қарашасында 17 жасында Чарльз Хотридің «Жеке хатшы» пьесасында Гибсон рөлінде дебют жасады. Пауэр түрлі рөлдерде, көбінесе Шекспирдің туындыларында, бірте-бірте өрге жылжыды. 1899 жылы ол Морис Барримормен бірге ойнаған миссис Фискенің «Бекки Шарп» қойылымының құрамында болды. 1902 жылы Пауэр миссис Фискемен «Магдалалық Мария» спектаклінде қайта жұмыс істеді. Келесі жылы ол Эдгар Селвинмен бірге «Улисс» қойылымында ойнады. (Селвин кейін Сэмюэл Голдфиштің атын өзінің атына қосып, «Голдвин» студиясын құрды.) Пауэр 1904 жылы Джулия Марлоудың «When Knighthood Was in Flower» қойылымының қайта жаңғыртуында да рөл орындады. 1905 жылдың тамызында Пауэр Денвердегі Элитч театрында әйелі Эдит Крейнмен бірге «Тесс д’Урбервилл» спектаклінде өнер көрсетті. Мэри Элитч Лонгтің «Бақтардың әйелі» атты автобиографиясында айтылғандай: «Мен оның дауысының әдемілігін және бақтарға кіргенде айтқан алғашқы сөздерін ешқашан ұмытпаймын: «Мен үлкен арманымды іске асыруға асығып тұрмын, ол – Элитч бақтары театрында ойнау»». 1908 жылы Пауэрдің ең үлкен жеке театрлық жетістігі «Үйдегі қызметші» болды. Спектакль 1908 жылдың бірінші жартысында 80 рет, ал жыл соңына қарай тағы 48 рет қайта қойылды. Осы жетістіктен кейін Пауэр «Чу Чин Чоу» (американдық нұсқасы) және «Жолшыған еврей» сияқты бірнеше түпнұсқа сахналық қойылымдарда ойнады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және одан кейін оның театрлық мансабының қалған бөлігі «Венеция саудагері», «Юлий Цезарь», «Дипломатия» және «Ривалдар» сияқты танымал және Шекспирдің пьесаларының қайта жаңғыртуларынан тұрды. 1922 жылы ол Джон Барримордың «Гамлет» пьесасының жаңашыл қойылымында Клаудиус рөлін ойнады.

Фильмдер

30 жыл сахнада ойнап, әлемді аралап, үлкен жетістіктерге қол жеткізгеннен кейін Пауэр 1914 жылы үнсіз фильмдерге көшті. Бастапқыда ол фильмдерде басты рөлдерді ойнаған, бірақ көп ұзамай жаман рөлдерге ауысып, үлкен табысқа ие болды. 1916 жылы Пауэр Лоис Вебер мен оның күйеуі Филлипс Смаллидің режиссерлік еткен «Менің балаларым қайда?» фильмінде еркек басты рөлді ойнады. Бұл фильм тууды бақылау және әлеуметтік мәселелер туралы болды. Фильмнің мүлтіксіз көшірмесі Конгресс кітапханасында сақтаулы. Сол жылы Пауэр Джон Нидхэмнің «Қос кейіпкері» атты Селиг фильмінде де ойнады. Бродвейде өнер көрсетпеген кезде Пауэр фильмдерде түсті. Продюсер Уильям Фокс оған «Футфолс» (1921) фильмінде керемет кейіпкерлік рөл берді. Сондай-ақ 1921 жылы Пауэр Д.У. Гриффиттің «Арман көшесі» фильмінде ойнады, онда «Фотокинема» дыбыс жүйесімен тәжірибелік синхронды дыбыс қолданылды. 1924 жылы Пауэр Мэрион Дэвис үшін Hearst өндірген сәнді «Дженис Мередит» фильміне түсті. 1925 жылы Пауэр «Қызыл кимоно» фильмінде ойнады, бұл фильм «Менің балаларым қайда?» фильмі сияқты батыл болды. «Қызыл кимононы» Уоллес Ридтің жесірі Дороти Давенпорт өндірді және жартылай жазды. Бұл фильм үйге арналған видео немесе DVD-де қол жетімді жалғыз үнсіз фильм. Пауэр онжылдықты және үнсіз кино дәуірін бірнеше танымал үнсіз фильмдермен аяқтады. 1930 жылы Пауэр Рауль Уолштың «Ұлы жол» эпопеясында зұлым «мал айдаушы» Ред Флэк рөлінде өте маңызды рөл ойнады. Бұл фильм Американың батысында түсірілді және Пауэрдің алғашқы (және жалғыз) дыбысты фильмдерінің бірі болды, сонымен қатар белгісіз Джон Уэйнге алғашқы басты рөл берді. Содан кейін Пауэр 1919 жылы Лон Чейни үшін үлкен үнсіз жетістікке ие болған «Ғажайып адам» фильмінің дыбыстық қайта түсіріліміне дайындалды.

Өлім

"The Miracle Man" фильмін түсірілімі кезінде Пауэр 1931 жылғы 23 желтоқсанда 62 жасында, Голливуд Атлетика клубындағы пәтерінде 17 жасар ұлының құшағында жүрек талмасынан қайтыс болды. Пауэр өлімінен бұрын небары бірнеше сахна түсіргендіктен, оның рөлін тағы бір тәжірибелі актер – Хобарт Босворт орындады.

Сахнадағы рөлдері

Өндірістік компания, даталар Жеке хатшы Чарльз Хотри Гибсон өзінің дебютін 1886 жылдың 29 қарашасында Флорида штатының Сент-Огастин қаласында, акционерлік компания Саратогада жасады. Уильям Картер Механика институтында, Сент-Джон, НБ, Хьюбнер Холмс Ко., 1888 жылдың 22 маусымы. Техас Тайрон Пауэр аға Уильям Плейнли Опера үйінде, Сент-Джон, НБ және Чатем мен Ньюкаслдағы масондық залда, Нью-Брансуик, өз компаниясы, 1893 жылдың маусымы, және Принцесс театрында, Лондон, 1894 жылдың маусымы. Екі роза Джеймс Альберди Дигби Грант Опера үйінде, Сент-Джон, НБ, өз компаниясы, 1893 жылдың маусымы. Бетси Адольфус Опера үйінде, Сент-Джон, НБ, өз компаниясы, 1893 жылдың маусымы. Аталардың күнәлары W. Лестокқ Сир Роджер Уолвернби және Норман Вернли Опера үйінде, Сент-Джон, НБ, өз компаниясы, 1893 жылдың маусымы. Гай Маннеринг Сир Уолтер Скотт Домини Самсон Монреальде ашылды, Фанни Янаушек компаниясы шамамен 1888–1891 жылдары. "Сығандар мектебі" Ричард Бринсли Шеридан Сир Оливер Сарфейс Огастин Дейли труппасы, 1891 жыл. "Магистрат" Артур Уинг Пинеро Поскет Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Кабинет министрі" Артур Уинг Пинеро Брук Туомбли Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Ормандар" Альфред Теннисон Мач Миллер Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Сізге ұнайын десем" Уильям Шекспир Фредерик Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Махаббат еңбегінің жоғалғандары" Уильям Шекспир Голофернес Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Көп саудалы әңгіме" Уильям Шекспир Антонио Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Бағынышқа салу" Уильям Шекспир Кристофер Сли Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары, және өз компаниясымен Австралия мен Жаңа Зеландияға гастрольдік сапар 1900–1902 жылдары. "Дауыл" Уильям Шекспир Калибан Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Винзордың қуанды әйелдері" Уильям Шекспир Гартер тавернасының мезгілсіз қонағы Огастин Дейли труппасы, шамамен 1891–1898 жылдары. "Магда" Германн Зудерманн Минни Маддерн Фиске компаниясы шамамен 1890 жылдары. "Фру Фру" Анри Мейяк, Людовик Халеви Минни Маддерн Фиске компаниясы шамамен 1890 жылдары. "Бекки Шарп" Лэнгдон Митчелл Теккерейдің "Вэнити Фэйр" романы бойынша Лорд Стейн Минни Маддерн Фиске компаниясы, Бесінші авеню театры, 12 қыркүйек – 1899 жылдың желтоқсаны, 116 спектакль. "Д'Урбервильдердің Тесс" Томас Харди драмасы. Австралия мен Жаңа Зеландияға гастрольдік сапар 1900–1902 жылдары. "Трильби" Джордж дю Мориер драмасы. Австралия мен Жаңа Зеландияға гастрольдік сапар 1900–1902 жылдары. "Біздің жігіттер" Генри Джеймс Байрон Австралия мен Жаңа Зеландияға гастрольдік сапар 1900–1902 жылдары. "Жалғыз жол" Фримен С. Уиллс, Фредерик Лэнгбридж романы бойынша "Екі қаланың әңгімесі" Австралия мен Жаңа Зеландияға гастрольдік сапар 1900–1902 жылдары. "Венеция саудагері" Уильям Шекспир Бассанио Лондонның Лицей театрында Генри Ирвинг пен Эллен Терримен, маусым – шілде 1902 жыл. "Магдалалық Мария" Уильям Винтер Юда Искариот Минни Маддерн Фиске компаниясы, Манхэттен театры, қараша 1902, 105 спектакль. "Улисс" Стивен Филлипс Улисс Гарден театрында, 14 қыркүйек – 1903 жылдың қарашасы, 65 спектакль. "Ингомар варвар" Мария Анн Ловелл Ингомар Эмпайр театрында, Бродвей, 16 мамыр 1904 жыл. "Иветта" Пьер Бертон романы бойынша Космо Гордон Леннокс Кикербокер театрында, Бродвей, 1904 жылдың 13 мамыры. "Шыбайлық гүлде болған кезде" Чарльз Майор романы бойынша Пол Кестер Принцесса Эмпайр театрында, Бродвей, 1904 жылдың мамыр айында 16 спектакль. "Адреа" Дэвид Беласко Беласко театрында, 1 қаңтар – 1905 жылдың 26 сәуірі, 123 спектакль. "Д'Урбервильдердің Тесс" Элитч театрында, 1905 жылдың тамызы. "Қызыл тері" Дональд Макларен Лонаванда Либерти театрында, 3 қаңтар – 1906 жылдың наурызы, 26 спектакль. "Әлсіздердің күші" Элис М. Смит, Шарлотта Томпсон Либерти театрында, 17 сәуір – 1906 жылдың мамыры. "Христиандық қажырман" Джеймс МакАртур Аполлион, Бельзебул, Жауһар Үміт, Лорд Хетигуд Либерти театрында, 1907 жылдың қараша айында, 14 спектакль. "Үйдегі қызметші" Чарльз Ранн Роберт Кеннеди Смит Савой театрында, 23 наурыз – 1 маусым 1908 жыл, 80 спектакль, 19 қазан – 1908 жылдың қарашасы, 48 спектакль. "Таис" Анатоль Франс романы бойынша Пол Уилстах Критерион театрында, 14 наурыз – 1911 жылдың сәуір айында 31 спектакль. "Юлий Цезарь" Маркус Брутус 40,000 көрерменге арналған бір спектакль Бичвуд Каньонында, Голливудта, 1916 жылдың мамыр айында. Юлий Цезарь Уильям Шекспир Маркус Брутус Лирик театрында, 4 қараша – 1912 жылдың желтоқсаны, 32 спектакль, 40,000 көрерменге арналған ашық жердегі спектакль Бичвуд Каньон Голливудта, 1916 жылдың мамыр айында, Корт театрында, 1918 жылдың 15 наурызы. "Чу Чин Чоу" Оскар Аше Абу Хасан Манхэттен опера үйінде американдық премьерасы, 1917 жылдың 22 қазаны, екінші рет Century театрында, 1918 жылдың 14 қаңтары – 1918 жылдың сәуірінде 208 спектакль. "Кіші бауырлас" Милтон Голдсмит, Бенедикт Джеймс Белмонт театрында, 1918 жылдың 25 қарашасы – 1919 жылдың наурызында 120 спектакль. "Айналып жүрген еврей ғибадатханасы" Эрнест Тюрстон Матасиас, Беймәлім ерлік, Маттео Батте, Матте Марк Батиос Кикербокер театрында, 1921 жылдың 26 қазаны. "Соңғы тілек" Ричард Бринсли Шеридан Сир Энтони Абсолют Эмпайр театрында, 1922 жылдың 5 маусымында ашылды. "Гамлет" Уильям Шекспир Клавдий Дания королі Сэм Х. Харрис театрында, 1922 жылдың 16 қарашасы – 1923 жылдың ақпаны, 101 спектакль. "Венера" Рэйчел Кроттерс Герберт Беверидж Маск театрында, 1927 жылдың 26 желтоқсаны – 1928 жылдың қаңтары, 8 спектакль. "Дипломатия" Викторьен Сарду Маркам Эрлангер театрында, 1928 жылдың 28 мамыры – шілдесі, 40 спектакль. "Белгісіз жауынгер" Пол Рейнал Сесил Льюис аудармасы Егде жасарған адам Чарльз Хопкинс театрында, 1928 жылдың 29 қазаны – қарашасы, 8 спектакль. "Венеция саудагері" Уильям Шекспир Венеция герцогі Ройал театрында, 1931 жылдың 16 қарашасында ашылды, 8 спектакль.