Кіріспе

Англияның Дарем графтығындағы қала және азаматтық приход Шильдон – Англияның Дарем графтығында орналасқан қала және азаматтық приход. 2011 жылғы халық санауы бойынша халық саны 9 976 адамды құрады. Қалада 1825 жылы салынған алғашқы локомотивтің және Стоктон-Дарлингтон темір жолының локомотив құрастыру зауытының мұражайы бар.

Тарих

Шильдон атауы көне ағылшын тіліндегі "sceld" сөзінен шыққан, ол "жартас пішіндес төбе" немесе "қалқан/паналау" деп аударылады. Тағы бір мүмкіндік – көне ағылшын тіліндегі "syclfe" сөзі, ол "жартас" мағынасын береді, және "duri" жұрнағы, ол "төбе" дегенді білдіреді. Бұл қаланың әктас жартасының үстінде орналасқандығын көрсетеді. Аймақтың ең алғашқы тұрғындары шамамен 6000 жыл бұрынғы мезолит дәуірінде болған болуы мүмкін. Шильдонның өзінде қоныс іздері табылмаса да, жақын орналасқан Брюссельтон аймағында табылған шағын кремнен жасалған құрал сол дәуірге жатуы мүмкін. Римдіктердің кеңеюі бірінші ғасырда Дарем графтығына жеткен. Аймақта, мысалы, Брюссельтон орманынан өтетін Хаггс Лэйн сияқты римдік инфрақұрылымның болуына қатысты деректер табылды. Хаггс Лэйн Дере көшесі деп белгілі римдік жолдың бір бөлігі болған. Шильдонға қатысты ең алғашқы жазба 821 жылы англосаксон дәуірінде жасалды, ол кезде жер шіркеуге берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылдың наурыз айында Шильдон қаласынан шыққан жетекші стoker С. Андерсонға "үлгілі басшылық танытқаны үшін" "Ерен еңбек медалі" табысталды. Экономикалық соғыс министрі Хью Далтон 1942 жылы Шильдонға сапар жасады. Ол қала тұрғындарына көбірек еңбек ету және аз тұтыну қажеттігі туралы сөз сөйледі.

19 ғасыр

19 ғасырдың басында Шильдон – қиылысқа орналасқан бірнеше үйден ғана тұратын. Индустриялық революция мен теміржолдың келуі қаланың өсуіне ықпал етті. Джордж Стивенсонның көмекшісі Джон Диксон теміржол келгенге дейінгі қаланың қалпын еске алады. Көмір шахталарында өндірілген көмірдің мөлшері, аттармен тасымалданатын көліктердің мүмкіндігінен асып кетті. Бу күші стационарлық бу машиналарын пайдалану арқылы енгізілді. Олар өз кезегінде бу локомотивтерімен алмастырылды. Сұраныс 1825 жылдың 27 қыркүйегінде қаладан жолаушылар тасымалын бастауға себеп болды. Теміржол Шильдон қаласындағы солтүстік терминалынан 27 мильдік жолмен Стоктон қаласындағы терминалына дейін созылды. 1824 жылы Джордж Стивенсон теміржолға жұмысқа алған Тимоти Хакворт 1825 жылы бас инженер болып тағайындалды. Оған компания үшін локомотивтер құрау тапсырылды.

Қозғалтқыш жұмыстары

Тимоти Хакворт 1831 жылы отбасымен бірге Хакворт үйіне (бұрынғы Сохо үйі, қазір ІІ дәрежелі* санатталған) көшіп келді. Сол жерде ол Сохо двигательдерін жасау зауытының құрылысын қадағалады. 1833 жылы Хакворт Стоктон және Дарлингтон темір жолымен келісімшартты қайта жаңартып, зауытты өзі басқаруға келісті. Осыдан Сохо локомотивтер құрылыс компаниясы құрылды. Сохо сарайы – әлі күнге дейін сақталған ең көне бөлігі. ІІ* санаттағы ғимарат 1826 жылы темір саудагерінің қоймасы ретінде салынған. Солтүстік-Шығыс темір жолы 1863 жылдан бастап осы ғимаратты пайдаланды, ал 1870 жылдары пойыздарға бояу жағу цехына айналдырды. ХХ ғасырда ол бокс залы және Шилдсонның күміс духовой оркестрінің репетиция алаңы ретінде қолданылды. Сарайда әлі де екі локомотивтік шұңқыр және 19 ғасырға тән жылыту жүйесінің қалдықтары сақталған. 1975 жылы Хакворт үйімен бірге локомотив сарайы да жаңартылды. Сохо сарайының жанында, шығысқа қарай 110 метр жерде ІІ* санаттағы көмір түсірілетін орындар орналасқан. Олар шамамен 1846/47 жылдары салынған. Бұл жүйе локомотивтердің отын бактарын толтыру үшін пайдаланылды. Көмір вагондары көмір түсірілетін орынның үстіне тартылып, олардың түбі ашылып, көмір төменде күтіп тұрған локомотивке құлап түсетін. Осы аймақта Black Boy ат қоралары мен шаруашылық ғимараттары да орналасқан. ІІ дәрежелі санатталған қоралар 19 ғасырдың басында Black Boy кеніші мен Surtees темір жолының тармақтары қосылған жерде салынған. 1970 жылдары қалпына келтірілген бұл қоралар 1985 жылы өрттен зардап шекті. Стоктон және Дарлингтон темір жолы Мейсонның Армс өткелінің батыс жағындағы өндірісін кеңейтті. Бұл кеңею, жақын жердегі Сохо зауытының арқасында, жұмыс іздеп келген адамдардың көбеюіне байланысты халық санының өсуіне әкелді. 1873 жылы Сохо зауытының оңтүстігінде Шилдтон кеніші ашылғаннан кейін өсім қарқыны одан да жеделдеді. 1855 жылы Сохо зауытын Стоктон және Дарлингтон темір жолы сатып алып, өз зауыттарының бөлігіне айналдырды. 1863 жылы Солтүстік-Шығыс темір жолымен біріктіріліп, локомотивтерді жасау Дарлингтондағы Солтүстік жол жұмыстарына көшірілді. Шилдтон зауыты жұмысын жалғастырды, бірақ назар темір жол вагондарын жасауға ауыстырылды.

20 ғасыр

1911 жылы болған ереуіл қалада зорлық-зомбылық оқиғаларына әкеп соқты және тәртіпті сақтау үшін британ әскерлері жұмылдырылды. Кен вагонының жүргізушісі таспен талқандалып, локомотивтен сүйреп әкетілді. Ол ашулы халықтың қуғынына ұшырады және сарбаздар тарапынан құтқарылды. Кен вагондарының төменгі есіктері ашылып, ішіндегі кен төгіліп қалды. Қысқа тұрақтардағы вагондардың тежегіштері босатылып, шақырымдар бойы еркін қозғалды, теміржол сигналдық кабельдері зақымдалды және атты әскер шақыруға мәжбүр болды. Бір кезде сарбаздар көпірді тазарту үшін шабуылға өтті. Жаңа Шилдон ереуіл комитеті үкіметті әскерді жұмылдырғаны үшін айыптады және олардың кері қайтарылуын талап етті. 20 ғасырдың басында Шилдон зауыты 1976 жылға қарай әлемдегі ең ірі вагон зауытына айналды, онда 2600 адам жұмыс істеді. Зауыт жылына 1000 вагон жасап, одан да көп вагонды жөндеді. 27 мильдік қысқа тұрақтар желісі Шилдонды әлемдегі ең үлкен қысқа тұрақтар желісіне ие болған жер етті. Бұл 1927 жылы Чикагодағы локомотив депосы салынғанға дейін сақталды. Сохо зауыты 1940 жылдан бері қараусыз қалды және 1970 жылдары көптеген ғимараттар қирағандықтан, бұзуға жоспарланды. Алайда, ғимараттар қалпына келтіріліп, Тимоти Хакворт мұражайының бөлігі ретінде жұртшылыққа ашылды. Мұражай 1975 жылдың 17 шілдесінде Ұлыбританияның патшайымы, Королева Ананың қатысуымен ашылды.

Темір жол жұмыстарының жабылуы

Темір жол жұмыстары 1984 жылғы 29 маусымда 1750 жұмыс орнының жоғалуымен жабылды. Көлік хатшысы, депутат Дэвид Митчелл 1985 жылы вагондық шеберханалар орнында Хакворт өндірістік паркін ашты. Шилдсон және Седжфилд даму агенттігі British Rail Engineering Limited (BREL) компаниясы берген 1,6 миллион фунт стерлингтік қаржымен құрылды және Шилдсон және Седжфилд кеңестерінің де қолдауы болды. Агенттік (1985 жылғы мәлімет бойынша) бұрынғы шеберханаларды насияттауға 1 миллион фунт стерлинг жұмсады, сондай-ақ несие кепілдіктерін берді және бизнес кеңестерімен қамтамасыз етті. Агенттік 100 компанияға көмек көрсетті, олардың 57-сі жаңадан құрылған кәсіпорындар еді, ал BREL қызметкерлерін жұмысқа алған компанияларға бір жыл бойы аптасына 30 фунт төледі.

Көлік үйі

Шилддонда сонымен қатар II дәрежелі тізімделген Дэниел Адамсонның коч-хаусы (шамамен 1831 ж.) орналасқан. 1827 жылы жақын орналасқан Grey Horse пабының иесі Дэниел Адамсонның «Персеверанс» аталған атпен жегілетін теміржол кочы Шилдон мен Дарлингтон арасында қатынайтын. 1831 жылы Суртис теміржолы ашылғанда Адамсон осы коч-хаусты салды. Бұл ғимарат станса және депо ретінде қызмет етуі тиіс еді. Ол әлемдегі сақталған ең алғашқы теміржол коч-хаусы деп саналады. Оның ұлы, сондай-ақ Дэниел Адамсон, инженер болған.

Брюсселтон ауысымы

Шилдонның шетінде Брюсселтон ауылы орналасқан. Екі төбе Оңтүстік Даремнің көмір өндіру аймағынан Шилдонға темір жолдың бастауына дейін жолды кесіп өтті. Джордж Стивенсон бұл қиындыққа көмір вагондарын тарту үшін төбелерге тұрақты бу машиналарын орнату арқылы жеңіп шықты. Бір машинасы Этерлиде орналасқан, ол Уиттон Парктен вагондарды алып келіп, оларды Батыс Оклендке қарай төмен түсірді. Содан кейін жылқылар вагондарды Брюсселтон көлбеуіне жеткізді. Көлбеудің үстіндегі машиналар үйінде екі 30 ат күші бар машина (кейіннен 80 ат күші бар жаңа машинаға жаңартылды) бірге жұмыс істеді. Жолдың үстінен ілінген үлкен барабан арқан арқылы вагондарды көлбеуден Шилдонға тартты. Жолдың солтүстік жағында қазандық үйі, мұржалар және теміржолшылардың үйлері орналасқан, бірақ содан бері бұзылыпты. Жолдың оңтүстік жағындағы машина операторының үйі әлі де сақталған. 1833 жылы көлбеу арқылы жолаушылар тасымалы басталды, ал 1839 жылы бір күнде 67 рейспен 2120 тонна көмір тасымалданды. 1842 жылы ашылып, құны 100 000 фунт стерлингке жесті. Жаңа мұражай елдегі мұражайларды қаржыландыруға бағытталған 70 миллион фунт стерлингтік мемлекеттік қаржыландырудың бір бөлігі ретінде құрылды. Жобаға Еуропалық аймақтық даму қорынан 2 миллион фунт стерлинг, сондай-ақ бірнеше ұйымдардан гранттар бөлінді. Мұражай алғашқы жылы 60 000 келушіні тартуды жоспарлаған, бірақ алғашқы екі айда 70 000 келушіні қабылдады. Қаланың мұражайға жасаған өтінімі Кардифф пен Глазгодан басымдық алды. 2018 жылдың қаңтар айында сайтқа 2 500 000-шы келуші, Седжфилдтен келген Шон Ричардс отбасымен бірге келді.

Саясат

Шилдсон консервативтік партиядан Дехенна Дэвисон өкілдік ететін епископ Окленд парламенттік округінің құрамына кіреді. Дэвисон 2019 жылғы Ұлыбританияның жалпы сайлауында Еңбек партиясының өкілі Хелен Гудманнан бұл орынды жеңіп алды, ал Гудман 2005 жылдан бері сол орынды иеленіп келген болатын.

Қоғамдастық және география

Шилдсон қалалық музыкалық тобы 1937 жылы Шилдсон Веслиан тобының тараған бөліктерінен құрылды. Топты Эрни Беннетт дирижерлік етті, басқа да белгілі мүшелері Иван Пирс, The Allinson ағалар – Джордж, Фред, Джек және Джим болды, сондай-ақ ұзақ жыл қызмет еткен хатшы Грейм Скарлетт те осы топтың мүшесі болды.

Парктер мен жасыл желектер

Хакворт паркі – Тимоти Хакворттың құрметіне аталған, Шилдтон қаласының орталық бөлігінде орналасқан парк. Паркте оның жобалаған локомотивтерінің бірін еске алу үшін салынған су көзі және оның ескерткіші бар.

Қала алаңы

Жаңа мыңжылдыққа дейін қала жақсарту мақсатында 24 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржыландыру алды. Бұл жақсартулардың ішінде Тимоти Хакворттың 6 футтық мүсіні орналасқан жаңа қала алаңына жұмсалған 380 000 фунт стерлинг теңгесі де бар.

Спорт

Жергілікті футбол клубы Шилдтон А.Ф.С. Ebac Northern League Division One лигасында өнер көрсетеді. 2003 жылдың қараша айында клуб 42 жылдан кейін алғаш рет ФА кубогының бірінші турында өнер көрсетті, 1962 жылы Олдхэм Атлетик клубына сыртқы ойында 5:2 есебімен жеңілді. 2003 жылғы матчта Шилдсонды Ноттс Каунти клубы сыртқы алаңда 7:2 есебімен ұтты. Клуб 1930 жылдары үш рет Солтүстік лиганың жеңімпазы атанған. 2014/15 маусымында олар Солтүстік лига чемпиондары атануы үшін соңғы ойында жеңіске жеткені керек еді, сондай-ақ Солтүстік лига кубогы мен Дурхам кубогына да ие болған. Бірақ Бедлингтонда 1:1 есебімен тең ойнағандықтан, 1940 жылдан бері күтіп келген алғашқы титулдарына ие бола алмады. Дарем Тайгерлері – жергілікті регби лигасының командасы. Клубтың жасөспірімдер командалары Солтүстік-Шығыс жасөспірімдер лигасының құрамында өнер көрсетеді. 1986 жылы құрылған Шильдон жүгіру және спорт клубы Шильдон қаласындағы Миддридж-Лейн көшесіндегі 2000 стадионында орналасқан. Шильдон теміржол крикет клубы 2015 жылғы маусымда NYSD премьер лигасына қосылып, алғашқы қатысуында 3-ші дивизионда жеңіске жетті.

Темір жол

Шилдтон станциясы - Northern компаниясы басқаратын, қызметкерсіз теміржол станциясы. Сигналдық пост 1887 жылы салынған (1928 және 1984 жылдары өзгерістер енгізілген), және оны Томас Проссер жобалаған болуы мүмкін, II санаттағы мұра нысаны болып саналады. Станция Бишоп желісімен қызмет көрсетеді, ол Бишоп Окленд пен Дарлингтон қалалары арасында жүреді. 2011 жылдың қаңтар айында Көлік министрлігі бұл желіні «Қоғамдық теміржол» деп таныды. Желі Дарлингтон мен Солтберн арасында Тис аңғары желісі ретінде жалғасады.

Автобус

Шильдон қаласына Arriva North East және Scarlet Band компаниялары автобус бағдарлары арқылы қызмет көрсетеді. Бағдарлар: 5, 5А, X1, 1 және Weardale желісінің 99 бағдары.