Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Америкалық сулы шымтезек немесе солтүстік сулы шымтезек (Sorex palustris) – Солтүстік Американың таулы аймақтарында, Канада мен Аляскада орналасқан жақын арктикалық фауналық аймақта кездесетін шымтезек. Бұл жануар жартылай сулық ортада мекендейді. Су астында жүні ауа көпіршіктерін ұстап тұратындықтан, денесі күміс түстідей көрінеді. Мұрынында вибриссалары бар, олар сулы шымтезектерде су астында аң аулауға бейімделген. Суда уақытының бір бөлігін өткізетін басқа ұсақ сүтқоректілер сияқты, Америкалық сулы шымтезектердің артқы аяқтарында жүзбе қанаттарының ауданын арттыру үшін қысқа түктер өседі. Сырттан қарағанда Америкалық сулы шымтезек пен батыс сулы шымтезек арасында айырмашылықты анықтау қиын, бірақ батыс сулы шымтезек генетикалық тұрғыдан ерекше түр, оның морфологиясы Америкалық сулы шымтезектерден бас сүйегі мен тістерінің құрылысы бойынша ғана ерекшеленеді. Америкалық сулы шымтезектердің бас сүйегі үлкен, ал тіс формуласы – тістер саны. Америкалық сулы шымтезектер көбінесе тік жарлы өзендерде мекендеседі, бірақ олар көлдер, бұлақтар, лайлы жерлер және тіпті сусарлардың қоныстарында да кездеседі. Аты айтқандай, олар көбінесе судан алыс кетпейді, себебі олардың рационы негізінен ұсақ су жәндіктері мен балықтардан тұрады.

Мінез-құлық

Шыршалар шабуылдың оңайлығына байланысты құрлықта аң аулайтыны белгілі, бірақ көбінесе тастардан немесе өзендердің биік жағалауларынан суға сүңгіп, су астындағы аңдарды аулайды, осылайша оларды сүтқоректілердің ең кішкентай суға сүңгігіштеріне айналдырады. Осы мінез-құлқының ең таңғажайып жағы – су шыршалары негізінен түнгі аңшылар, яғни су астында аңды іздегенде көздерін пайдаланбайды. Су шыршалары осы мақсатта сонар немесе электрорецепцияны қолдануы мүмкін деген болжам бар, бірақ осы мәлімдемелерді зерттеулердің ешқайсысы нақты дәлелдер таппады. Кеннет К. Катанияның зерттеулеріне сәйкес, түнгі уақытта суға сүңгіп бара жатқан шыршалар, ағынның тұмандылығында аңдарын олардың қозғалысын сезіп немесе "судағы иіс іздеу" арқылы табады. Бұл стратегияда олар күдікті нысанаға ауа көпіршіктерін шығарып, содан кейін осы көпіршіктерді қайта жұтып, аңның бар екенін растайды. Жылдың соңында көбейетін көптеген шырша түрлерінен айырмашылығы, американдық су шыршалары ақпан және тамыз айлары аралығында көбейеді, бұл осы айларда аналық және аталық бездерінің белсенділігі жоғары болған жабайы үлгілерді талдау арқылы анықталды. Аналықтарының жүктілік мерзімі әдетте үш аптаға созылады, ал балалары көктем мен жаз айларында туады. Олар осы кезеңде әдетте екі-үш балалайды. Әр балалайда үштен онға дейін бала болуы мүмкін.