Кіріспе
Қашықтық модулі – астрономияда жиі қолданылатын қашықтықтарды өрнектеу тәсілі. Ол астрономиялық шамалар жүйесіне негізделген логарифмдік масштабта қашықтықтарды сипаттайды.
Қашықтық модульдерінің әртүрлі түрлері
Қашықтық абсолюттік және көрінетін шама арасындағы айырмашылықты анықтаудағы жалғыз маңызды фактор емес. Сіңіру де маңызды фактор болып табылады, тіпті кейбір жағдайларда (мысалы, Галактикалық орталыққа қарайтын бағытта) ол басым рөл атқаруы мүмкін. Сондықтан, жұлдызаралық сіңіруге түзетілмеген қашықтық модульдері (оларды тікелей қолданған жағдайда қашықтықты дұрыс емес бағалауға әкелуі мүмкін) және сіңіруге түзетілген модульдер арасында айырма жасалады. Біріншілері көру қашықтығы модульдері деп аталады және , ал екіншілері – нақты қашықтық модульдері деп аталады және . Көру қашықтығы модульдері байқалатын көрінетін шама мен абсолютті шаманың теориялық есебі арасындағы айырманы есептеу арқылы анықталады. Нақты қашықтық модульдерін есептеу үшін қосымша теориялық қадам қажет, яғни жұлдызаралық сіңіру коэффициентін бағалау керек.
Visual distance moduli are computed by calculating the difference between the observed apparent magnitude and some theoretical estimate of the absolute magnitude. True distance moduli require a further theoretical step; that is, the estimation of the interstellar absorption coefficient.
Қолданылуы
Қашықтық модульдері салыстырмалы түрде жақын ғаламдағы басқа галактикаларға қашықтықты білдіру үшін ең көп қолданылады. Мысалы, Үлкен Магеллан бұлтының (LMC) қашықтық модулі 18.5-ке, Андромеда галактикасының қашықтық модулі 24.4-ке, ал Қыз шоғырындағы NGC 4548 галактикасының DM-і 31.0-қа тең. LMC жағдайында бұл 2.8 шамасындағы 1987A жұлдыз жарлымының абсолютті шамасы -15.7 болды дегенді білдіреді, бұл жұлдыз жарлымы стандарттары бойынша төмен. Қашықтық модульдерін пайдалану шамаларды есептеуді оңайлатады. Мысалы, Андромеда галактикасындағы (DM= 24.4) Күнге ұқсас жұлдыздың (M= 5) көрінетін шамасы (m) 5 + 24.4 = 29.4 болады, сондықтан ол 30 шамасындағы шекті шамасы бар Хаббл ғарыш телескопы үшін мүсіркеуге жақын болар еді. Телескопта нақты өлшенетін көрінетін шамалар болғандықтан, астрономиядағы қашықтықтар туралы көптеген талқылаулар, шындығында, алыстағы объектілердің болжамды немесе есептелген абсолютті шамалары туралы пікірталастар болып табылады.