Астрономия
-
Жұлдыздардың шағылысуы және шама өлшеу жүйесінің тарихы
Жұлдыздар мен астрономиялық объектілердің Жерден көрінетін жарықтығы – apparent magnitude. Тарихы, қалай өлшенетіні, шамасы туралы мағлұмат.
-
Астрономиялық абберация құбылысы
Астрономиялық абберация: Жұлдыздардың нақты орнынан қозғалып көрінуі. Көзқарастың жылдамдығынан туындайды, 20 секундтық бұрышқа дейін өзгереді. Параллактан өзгеше.
-
Күнге қарсы шағылыс: Ғарыштық шаңнан туындаған оптикалық құбылыс
Күн сәулесінің ғарыздық шаңнан шағылуынан туындайтын Gegenschein құбылысы – әдемі әрі сирек кездесетін оптикалық эффект. Астрономия, ғарыш шаңы, оптика.
-
Көзқарас айырмашылығы және қашықтықты өлшеу принципі
Параллакс – нысандардың көру сызығының өзгеруі. Астрономияда арақашықтықты өлшеуге қолданылады, әсіресе жұлдыздарға дейінгі қашықтықты анықтауда маңызды.
-
Астрономиялық қашықтықтарды өлшеу бірлігі - Парсек
Астрономияда қолданылатын парсек – алыс жұлдыздық объектілерді өлшеу бірлігі. Параллакс және тригонометрия негізінде анықталады. 🔭✨
-
Амплитуда: Периодты шаманың өзгеру өлшемі
Амплитуда – периодты айнымалының өзгеру шамасы. Физикада маңызды, толқындардың (синус, тіктөртбұрыш) биіктігін көрсетеді. Қайнар көздері мен анықтамалары.
-
Сәулелену қуатының өлшемі
Жарқырау – нысанның сәулеленген энергиясының абсолютті өлшемі (жарық). Астрономияда жұлдыз, галактикалар үшін қолданылады. Ваттармен өлшеніп, Күнмен салыстырылады.
-
Көкшеренің тұжырымдық моделі
Астрономиядағы көкшере – Жер орталық немесе бақылаушыға қатысты, кез келген радиустағы абстракт сфера. Аспан денелерінің орнын анықтауда маңызды.
-
Көрінетін жұлдыздық жұптар және олардың сипаттамалары
Көзге көрінетін екіжұлдыз жүйелер: гравитациялық байланысқан жұлдыздар, кезеңдері жылдармен өлшенетін негізгі және серік жұлдыздан тұрады. Жұлдыздарды анықтау қиындықтары.
-
Жарқырау қисығы: Астрономиялық өзгерулер графигі
Астрономиядағы жарық қисығы – уақытқа қарай жұлдыздың жарықтығын көрсететін график. Жұлдыз өзгерулерін, шағылысу құбылыстарын зерттеуге көмектеседі.
-
Радиальды пульсациялайтын жұлдыздар: Цефеидтер
Цефеидтер – радиалды пульсациялайтын, жарықтығы өзгеріп тұратын жұлдыздар. Галактикааралық қашықтықтарды өлшеуде маңызды, период-жарықтық қатынасы бар.
-
Күннің массасы – астрономиядағы стандартты өлшем бірлігі
Астрономияда күн массасы – стандартты өлшем бірлігі. Күннің массасына тең, жұлдыздар, галактикалар массасын анықтауда қолданылады. Ғылыми мақала.
-
Жарық секунды: Ұзындық бірлігінің сипаттамасы
Жарық секунды – астрономия, байланыс, физикада қолданылатын ұзындық бірлігі. Бір секундта жарық жүретін қашықтық (299792458 м). Ұзындық өлшемдері.
-
Жұлдыздық параллакс: Астрономиялық қашықтықтарды өлшеу әдісі
Жұлдыздық параллакс – жақын жұлдыздардың арақашықтығын тригонометрия арқылы анықтау әдісі. Жер орбитасының өзгеруінен туындайды, байқау қиын.
-
Астрономдық денелердің жарық қарқындылығын анықтау
Астрономиядағы фотометрия – жұлдыз денелердің жарық интенсивтілігін өлшеу әдісі. Телескоптар мен фотометрлер арқылы жүзеге асырылады, шағылысқан жарық мөлшері анықталады.
-
Объектінің нүктеге қатысты жылдамдығы және радиалды жылдамдық
Жақындаған/алыстаған нысанның жылдамдығы: қашықтық өзгеру жылдамдығы. Радиальды жылдамдық, бағытты жылдамдық, қашықтық өзгерісі – маңызды түсініктер.
-
Еуропалық ғарыш агенттігінің «Гиппаркос» спутнигі және жұлдыз каталогы
Еуропалық ғарыш агенттігінің Hipparcos спутнигі – жұлдыздардың дәл координаттарын, қозғалысын және қашықтығын өлшеу үшін жасалған тұңғыш ғарыштық эксперимент. 118 мыңнан астам жұлдыз каталогы.
-
Қарусыз көзбен көру мүмкіндіктері
Жақыннан қарау: Көзбен қарау, оптикалық құралдарсыз аспан денелерін (комета, астероидтар) байқау, жарық ластануының әсері.
-
Астрономиядағы фондық жарық және оның көздері
Астрономиядағы фондық жарық – түн аспанының бос бөлігінен келетін жарық. Атмосферадағы шағылысу, қала жарығы салдарынан пайда болады. Телескоптарға әсер етеді.
-
Орташалық қағидасы: философиялық тұжырым
Орташалық қағидасы: әртүрлі жиынтықтан кездейсоқ таңдалған нәрсе, көбірек санды жиынтықтан шығу ықтималдығы жоғары. Әлем, эволюция, адамзаттың орны туралы философиялық көзқарас.
-
Астрономияда нұсқаушы жұлдыз және телескоптардың дұрыс бағытталуы
Астрономияда бағыттаушы жұлдыз – телескоптың аспан денелерін дәл бақылауы үшін қолданылатын нүкте. Жердің айналысынан туындаған қозғалысты түзетуге көмектеседі.
-
Космикалық қашықтықтарды өлшеу әдістері
Космосқа қашықтықты қалай өлшейді? Астрономдардың әдістері, "космикалық қашықтық сатысы", стандартты шамдар және ғарыш объектілерінің қашықтығын анықтау.
-
Астрономияның бақылау бөлімі
Астрономияның байқау бөлімі: ғарыз объектілерін телескоптар арқылы зерттеу, теориялық есептеулерден өзгеше. Астрономиялық деректерді жинау және талдау.
-
Жарық жылдамдығынан туындаған объектінің көрінетін орнының өзгерісі
Жарық уақыты түзетуі – жылдамдықтан туындаған астрономиялық объектілердің шалғайған бейнесі. Объектінің қозғалысы мен қашықтығына байланысты, бақылаушы қозғалысына тәуелсіз.
-
Генриетта Левитт және жұлдыздық қашықтықты өлшеудегі жаңалықтары
Америкалық астроном Хенриетта Левитт (1868-1921) жұлдыздың қашықтығын өлшеуге арналған маңызды заңды ашты. Цефеидтердің жарықтығы мен периоды арасындағы байланыс астрономиядағы маңызды жаңалық!
-
Талли-Фишер қатынасы: Галактикалар аралық қашықтықты өлшеу әдісі
Талли-Фишер қатынасы – спиральдық галактикалардың массасы мен айналу жылдамдығы арасындағы эмпирикалық байланыс. Галактикаларға қашықтықты өлшеуге көмектеседі.
-
Тұрақты жұлдыздар және олардың сипаттамасы
Тұрақты жұлдыздар – түн аспанында бір-біріне қатысты қозғалмайтын астрономиялық денелер. Жұлдыздар, шомырғалар, галактикалар жатады. 6000-ға жуық жұлдызды көзбен көруге болады.
-
Венераның күннен өтуі кезіндегі көру бұрмалауы
Венераның Күннің алдынан өтуі кезіндегі қара тамшы эффектісі – оптикалық құбылыс. Бұл эффекттің себептері, атмосфералық бұлыңғырлық және бақылау құралдары туралы ақпарат.
-
Астрономиялық байқаулардағы ауа массасының мөлшері
Астрономиядағы ауа массасы – жұлдыздарды бақылау кезінде атмосфера арқылы өтетін ауа мөлшері. Атмосфералық жойылу, сөну заңдылығы туралы біліңіз.
-
Жсанды жұлдызды жасау: Астрономиялық телескоптардағы жасанды нұрлы жолбасшылар
Жалған жұлдыз: Астрономиялық телескоптарда атмосфераның бұрмалауын түзету үшін лазерлік нұр қолданылады. Адаптивтік оптика жүйесі туралы біліңіз!
-
Астрономдардың екі суретті салыстыру аппараты
Астрономиялық құрал – екі суретті салыстырып, аспан денелерінің қозғалысын анықтауға арналған "blink comparator". 1904 ж. Карл Пульфрих ойлап тапқан.
-
Жұлдыздарды іздеу арқылы астрономиялық объектілерді табу
Жұлдыздарды іздеу – телескоппен әртүрлі астрономиялық нысандарды табу әдісі. Көзге көрінбейтін шағын нысандарды анықтауға көмектеседі.
-
Жұлдыз жарығын кесуге арналған телескоп құралы
Коронаграф – жұлдыз жарығын жоятын телескоп. Күннің коронасын, экзопланеталарды, галактикаларды зерттеуге қолданылады. Астрономиялық құрал.
-
Аспан денелерінің көріну шегі
Астрономиядағы шекті шама – белгілі бір құралмен анықталатын ең әлсіз жұлдыздың шамасы. Сигнал күші, өлшеу мақсаты да маңызды. Құралдың мүмкіндіктерін біліңіз!
-
Түнгі аспанның көркі
Түндегі аспан: жұлдыздар, планеталар, Айды көру, табиғи жарық көздері (айшырақ, жұлдыздық сәуле). Астрономия, мәдениеттегі орны.
-
Жұлдыздық шаң мен газдың жарықты сіңіру және шашыратуы
Астрономиядағы сөну – жұлдыздардан келетін жарықтың газ және шаңмен сіңірілуі. Бұл құбылыс жұлдыздың түсін өзгертеді, арақашықтыққа байланысты жарықтың қарқындылығын азайтады.
-
Жарық ластанумен күрес және қараңғы аспан қозғалысы
Жарық ластанумен күрес: Түнде жұлдыздарды көру, денсаулықты жақсарту, энергияны үнемдеу мақсатындағы қозғалыс. Earth Hour, Dark Sky Week сияқты шаралар.
-
Астрономияда беттік жарқырау шамасы
Астрономияда беттік жарқырау – кеңейтілген объектілердің (галактика, тұмандық) бірлік бұрыштық ауданына шағылысқан жарық мөлшері. Беттік фотометрия, шамасы.
-
Астрономияда қашықтық модулі және оның түрлері
Астрономияда қашықтық модулі – жұлдыздарға қашықтықты анықтаудың логарифмдік тәсілі. Абсолют және көрінетін шама арасындағы айырмаға сіңіру де әсер етеді.
-
Американдық астроном Кэролин Хурлесс өмірі мен еңбектері
Каролин Хурлесс – американдық астроном, 78,876 астрономиялық байқау жасаған. Өте әлсіз жұлдыздарды анықтау үшін «тыныс алу» әдісін қолданды. Астрономия, жұлдыздар.
-
Астрономиялық шолулар және аспан карталары
Астрономиялық зерттеулер – аспан аймақтарының жалпы карталары. Зерттеулер каталог жасауға, түрлі объектілерді табуға және уақытша құбылыстарды анықтауға көмектеседі.
-
Халықаралық аспан анықтама жүйесі және координаттық тізбегі
Халықаралық аспан анықтама жүйесі (ICRS) және аспан анықтама тізбегі (ICRF) – астрономиядағы негізгі координат жүйесі. Көшпелі емес, радио толқындармен анықталатын жүйе.
-
Көру қабілетінің заңдары және Рикко заңы
Көру заңдылықтары: Рикко заңы, нысананың көріну шегі, жарық мөлшері, астрономиядағы маңызы. Жұлдыздарды және шағын объектілерді ажыратуға көмектеседі.
-
Гравитациялық линза эффектісі арқылы астрономиялық құбылыс
Ғрыздық линза эффектісі: Жұлдыздар мен планеталарды жарық шығармай-ақ анықтауға мүмкіндік беретін құбылыс. Галактика массасының көбін зерттеуге көмектеседі.
-
Жұлдыздардың Көрінетін Орны және Астрономиялық Түзетулер
Астрономияда объектінің нақты және көзге көрінетін орны арасындағы айырмашылықтар қарастырылады. Орташа, көзге көрінетін және топоцентрлік позициялар түсіндіріледі.
-
Астрономияда Малмквист бұрылысы және үлгі алу қатесі
Астрономиядағы Мальмквист бұрылысы: жарық объектілердің анықталу ықтималдығы жоғары. Бұл қателіктерді түсіну, зерттеулерді дұрыс жүргізу үшін маңызды.
-
Астрономиялық объектілердің шағылысуын өлшеу шкаласы
Астрономиядағы шама – жұлдыздың жарқырауын өлшеу. Логарифмдік шкала бойынша 1 шамалы жұлдыз, 6 шамалыдан 100 есе жарқырақ. Жарқырауды анықтау!
-
Астрономиялық объектілердің фотографиялық шамасы
Жұлдыздың шағылысуын өлшеу: фотомагнитуда, астрономиялық объектілердің анық көрінуін, фотометрия, CCD камералар және фотометрлер туралы ақпарат.
-
Жеке теңдеу: Байқаушылардың қателіктері мен субъективтілігі
19 ғасырдағы "жеке теңдеу" ғылыми байқаулар мен өлшемдердегі жеке реакция уақытының қателерге әкелетін әсерін көрсетеді. Астрономияда бастау алған.
-
Sky brightness