Кіріспе

Жоғары өткізу қабілетіне ие қалалық жол

Артериялық жол – жолдар иерархиясында трафик ағыны және жылдамдық тұрғысынан тас жолдардан төмен тұратын, жоғары өткізу қабілетіне ие қалалық жол. Артериялық жолдың басты міндеті – трафикті жинақтаушы жолдардан тас жолдарға немесе жылдам бағыттарға, сондай-ақ қалалық орталықтар арасында мүмкіндігінше жоғары қызмет деңгейінде жеткізу. Сондықтан көптеген артериялық жолдарға кіру шектеулі, не жеке кіруге қатысты шектеулер қойылады. Олардың салыстырмалы түрде қолжетімділігі жоғары болғандықтан, көптеген маңызды жолдардың бойында жерді пайдалану және қала құрылысы кең ауқымда дамиды, осылайша олар маңызды қалалық кеңістіктерге айналады. Жол жүйесі инженерлік иерархиясында артериялық жол жинақтаушы жолдар мен тас жолдар арасындағы трафикті қамтамасыз етеді. Жаңа артериялық жолдар салу кезінде көлік ағынын арттыру үшін көбінесе қиылыстар саны азайтлады. Калифорния штатында артериялық жолдар әдетте жарты мильдей арақашықтықта орналасқан, олармен жинақтаушы жолдар және көшелер қиылысады. Кейбір артериялық жолдар, көптеген артериялық жолдармен салыстырғанда қиылыстар мен кіреберістердің азырақ болуымен сипатталатындықтан, кейбір елдер мен АҚШ штаттарында жылдам бағыттар деп есептеледі.

Анықтама

Жол қозғалысы инженерлік нұсқаулығы "Артерияларды" негізгі немесе екінші дәрежелі деп сипаттайды. Екі санаттың да маңызды белсенділік орталықтары арасындағы ұзақ қашықтықтағы қозғалыс ағындарын тасымалдау қызметін атқаруы тиіс. Артериялар жол желісінің негізгі бөлігі ретінде құрылады және жоғарыда аталған "Жол қозғалысы инженерлік нұсқаулығына" сәйкес, мүмкіндігі шегінде ең жоғары деңгейде қызмет көрсетуге арналған болуы керек.

Даму

Артериялық жолдарды салу және дамыту екі тәсілмен жүзеге асырылады. Көбінесе қолданылатын тәсіл – бөлу дамыту кезінде қолданыстағы жол өту құқығын жақсарту. Бірақ, егер қолданыстағы құрылыстар жолды кеңейтуге кедергі келтірсе, айналма жолдар салынуы мүмкін. Артериялық жолдардың орналасуы мен жалпы үзділігіне байланысты, кәріз жүйелері, су құбырлары, коммуникация желілері және басқа да инфрақұрылымдар жол төсемінің астында немесе қасында орналастырылады.

Сипаттамалар

Солтүстік Америкада сигналдық деңгейдегі қиылыстар артерияларды коллекторлық жолдарға және басқа жергілікті жолдарға қосу үшін пайдаланылады (қиылысатын жол шағын жақтағы көше болса, онда тоқтау белгісі қолданылады). Еуропада көбінесе қызықтырған қиылыстарда үлкен айналма жолдар жиі кездеседі. Жылдамдық шектеулері әдетте , қоршаған аудандардың тығыздығына байланысты болады. Мектеп аймақтарында жылдамдық одан да төмендетілуі мүмкін; сондай-ақ, сирек дамыған немесе ауылдық жерлерде жылдамдық арттырылуы мүмкін. Солтүстік Американың қалған бөлігімен салыстырғанда тас жолдары аз дамыған Канаданың батысында, көлемді сигналдық артериялық жолдардағы светофорлардың алдында ерте ескерту шамдары орнатылады, бұл жылдамдық шектерін сағатына 80 км/сағ дейін көтеруге мүмкіндік береді. Мұндай ескерту шамдары Британдық Колумбиядағы жоғары жылдамдықты артериялық жолдарда көптеп кездеседі. Артериялық жолдардың ені төрттен онға немесе одан да көп бағыттарды құрауы мүмкін; екі бағыттық жол ретінде немесе ортақ орталық бағытты бөлісу арқылы, мысалы, қарсы бағытты бағыт немесе орталық бұрылыс бағыты ретінде.

Қоршаған орта мәселелері

Басқа жолдар сияқты, артериялық жолдар да қоршаған ортаға әсер етеді, оның ішінде ауаның ластануы, шудың таралуы және судың ластаушы заттарының беткеймен ағып өтуі сияқты экологиялық салдарлар туындайды. Артериялық жолдардағы ауаның ластануы жоғары болуы мүмкін, себебі көлік қозғалысы салыстырмалы түрде көп, ал қозғалыс жылдамдығы көбінесе төмен немесе орташа деңгейде болады. Көлік ағынының артериялық жолдарға тән орташа жоғары деңгейде болуынан, сондай-ақ көптеген сигналдармен реттелген артериялық жолдарда жиі кездесетін тежелу мен үдеу салдарынан шу деңгейі де жоғары болуы мүмкін.