Кіріспе

Ахмадабадтың тарихи қаласы немесе Ескі Ахмадабад, Үндістандағы Ахмадабад қаласының қоршалған қаласы, 1411 жылы Гуджарат сұлтандығының Ахмад Шах I құрған. Ол алты ғасыр бойы Гуджарат штатының астанасы болды және кейін Гуджараттың маңызды саяси және сауда орталығына айналды. Бүгінде, халық тығыз қоныстанған және тозығы жеткеніне қарамастан, ол әлі де қалалық Ахмадабадтың символдық жүрегі болып табылады. 2017 жылғы шілдеде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді.

Тарих

Алғашқы қоныстар қазіргі ескі қаланың оңтүстігінде және Сабармати өзенінің жағалауында орналасқан. Ол Ашавал немесе Ашапалли деп аталды. 11 ғасырда Чаулукья әулетінің Карнасы қаланы өзінің астанасы етіп, оны Карнавати (Карнаның қаласы), Шринагар (гүлденген қала) және Раджанагар (патшаның қаласы) деп атады. 1411 жылы Әхмед Шах I қаланың алғашқы бекінісі болған Манек Бурджден бастап Бхадра бекінісінің негізін қалады, ол 1413 жылы аяқталды. Ол сондай-ақ қаладағы алғашқы алаң – Манек Чокқа да негіз салды, екеуі де индуист әулиесі Манекнат туралы аңызбен байланысты. Оның Гуджарат сұлтандығы (1411–1573) 1484 жылға дейін қаладан билік жүргізді. Оның немересі Махмуд Бегада 1484 жылдан 1535 жылға дейін астананы Ахмадабадтан Мухаммадабадқа көшірді, бірақ қаланың екінші бекінісін тұрғызды. Кейін Ахмадабад қайтадан сұлтандықтың астанасы болды, 1573 жылы моғолдардың қолға түскенше. Моғол билігі кезінде (1572–1707) Бхадра бекінісі Гуджарат әкімінің резиденциясы болды. Қаланың ішінде және айналасында жаңа елді мекендер пайда болды, қала гүлденді. Қала халқының санына қатысты нақты бағалаулар жоқ. Сол кездегі еңбектерде – Феришта, Айн и Акбари және Мират и Ахмадиде қаланың көлемі туралы бірнеше болжамдар бар. Айн и Акбари (1580) бойынша 360 пура болған, олардың тек сексен төрті ғана гүлденген; Фериштаға сәйкес 1600 жылы 360 махалла болған, олардың әрқайсысы қабырғамен қоршалған; Мират и Ахмадиде бір жерде 380 пура болған, әр пураның ауданы қаланың бір бөлігіне жуық болған деп айтылады; басқа жерде он екі қалалық аудан және одан тыс жерлердегі аудандар туралы мәліметтер келтірілген. Неміс саяхатшысы Мандельсло (1638) қала маңындағы және оған тәуелді ауылдарды атап өткен. Моғолдар мен Маратхалардың (1707–1753) қаланы бақылауға талпынуы кезінде қала зардап шекті, бірнеше маңыраудағы аудандар халықтан босады. Соғыстарда қала қабырғалары зақымданды, сауда-саттыққа кедергі келді. Қаланың кірісі моғолдар мен маратхалар арасында бөлісті. Кейін Маратха билігі кезінде (1758–1817) қаланың кірісі Пешва мен Гаеквад арасында бөлісті. Бұл салықтардың артуына байланысты қала экономикасына кері әсер етті. 1817 жылы Ахмадабад британдық компанияның билігіне көшті, бұл қаланың саяси тұрақтандырылуына және сауданың жақсаруына ықпал етті. 1817 жылы халық саны 80 000-нан 1824 жылы 88 000-ға дейін өсті. Келесі сегіз жыл ішінде 25 000 фунт стерлинг (250 000 рубль) жұмсалып, қала қабырғалары жөнделді. Шамамен сол уақытта қаланың солтүстігінде гарнизон орналастырылды. Халық саны 1816 жылы 95 000-ға жетті. Қабырғалар жөнделгеннен кейін қалған мемлекеттік қаражат қалалық қажеттіліктерге бағытталды. Ескі қала Махатма Ганди басшылығымен Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы кезінде саяси оқиғалардың орталығы болды.

Қуатты орындар

Бхадра бекінісі төртбұрышты пішіндес, шамамен қырық үш гектар жерді қамтиды, оның сегіз қақпасы болған: үш үлкен – екеуі шығыста және біреуі оңтүстік-батыс бұрышында; үш орташа – екеуі солтүстікте және біреуі оңтүстікте; және батыста екі кішкентай. Ахмадабадтағы Джама мешітінің құрылысы 1423 жылы аяқталған. Қала кеңейген сайын қала қабырғасы да кеңейтілді. Сондықтан екінші бекіністі 1486 жылы Ахмет Шахтың немересі Махмуд Бегада жүргізді, оның сыртқы қабырғасы 10 км (6,2 миль) көлемде, 12 қақпа, 189 бастион және 6000-нан астам қоршаудан тұрады, бұл туралы Мират-и Ахмадиде сипатталған. Екінші бекіністің қала қабырғалары Сабармати өзенінің жағалауымен шамамен 1,75 шақырымға батысқа қарай созылып, шығысқа қарай жартылай шеңбер пішіндес, бұрынғы екі шаршы шақырымдық аумақты қамтиды.

Қақпалар

Көпшілік Ахмедабадтың 12 қақпасы болған деп санайды, бірақ кейбір тарихшылар 16 қақпасы болғандығын айтқан. Кейіннен бір үндітанушы Ахмедабадтың 21 қақпасы болғанын анықтады. Бхадра бекінісінде сегіз қақпа болған: үшеуі үлкен, екеуі шығыста және біреуі оңтүстік-батыс бұрышында; үшеуі орташа өлшемді, екеуі солтүстікте және біреуі оңтүстікте; және батыста екі кішкентай қақпа. Екінші қамалдың қабырғаларында он сегіз қақпа болған, он бес үлкен және үш кішкентай. Осы он бесеудің біреуі жабылып, екеуі кейіннен салынған. Бұл қақпалар солтүстік-батыс бұрышынан бастап, солтүстік қабырғада үш қақпа – солтүстік-батыста Шахпур, солтүстікте Дели және солтүстік-шығыста Дарьяпур; шығыс қабырғада төрт қақпа – солтүстік-шығыста британдықтар салған Премабхай қақпасы, шығыста Калупур, шығыста Панчкува, британдықтар салған қақпа және оңтүстік-шығыста Сарангпур; оңтүстік қабырғада төрт қақпа – оңтүстік-шығыста Раипур және Астодия, оңтүстікте жабық Махуда қақпасы және Жамалпур; батыс қабырғада жеті қақпа – оңтүстік-батыста Хан Джахан, Райхад және Манек; орталықта үш қақпа – Ганеш, Рам және Барадари; солтүстік-батыста Ханпур қақпасы. 1864 жылы теміржол ашылғаннан кейін британдықтар екі жаңа қақпа – Прем Дарваза мен Панчкува қақпасын қосты.

Көршілес

Польс – ескі қаланың әдеттегі тұрғын үйлер жиынтығы болды, 1872 жылы олардың саны 356-ға дейін жеткен. Бұл тұрғын үй түрі 1738-1753 жылдар аралығындағы үкіметтің бөліну кезеңінде, индуистер мен мұсылмандар арасындағы діни шиеленіс салдарынан пайда болды. Қала қабырғалары нашарлап, қарақшылардан қорғауды тоқтатқанда, поль қақпасының қорғаныш маңызы артты.

Сәулет

Ескі қалада бай ағаш сәулеті, хавелилер, хадкилер және полдар кездеседі. Ағаш сәулеті – Ахмадабадтың ерекше мұрасы мен мәдениетінің көрнекті үлгісі. Ол өнер мен қолөнерге, дәстүрлерге және құрылымдық дизайнға жасалған үлес екенін көрсетеді, сондай-ақ қала тұрғындарының сипаттамасы болып табылады. Қаланың сәулеті қауымдастық, отбасылық байланыстар мен көпмәдениеттілікті дамыту мақсатында жоспарланған. Бұл қалада индуизм, ислам, христиандық және иудаизм сияқты бірнеше дінге қатысты мекемелер орналасқандығынан анық көрінеді.