Кіріспе

Брунстад христиан шіркеуі (БХК) – дүниежүзілік евангелистік конфессиялық емес христиан шіркеуі. Норвегияда 20 ғасырдың басында құрылған. 54 елде 220-дан астам шіркеуі бар. 2016 жылғы мүшелер санының жалпы шолуы бойынша барлығы 20 000 мүше тіркелген. Мүшелердің үштен екісі Норвегиядан тыс жерлерде тұрады. Көп жылдар бойы топтың ресми атауы болмағандықтан, оны көбінесе «Смит достары» деп атаған, әсіресе Норвегияда.

Тарих

Жохан Оскар Смит (1871–1943), шіркеудің негізін қалаушы, бастапқыда методист шіркеуінің мүшесі болған. 1898 жылы Смит діни сенімін өзгерткеннен кейін шағын жиналыстарда уағыздай бастады. 1905 жылы оған ағасы Аксель Смит (1880–1919) қосылды. Смит Норвегиядағы Пятидесятницалық қозғалысымен ерте байланыс жасады, ал Аксель Смит Томас Балл Барратпен алғашқы бірнеше жыл бойы, Баррат Пятидесятницалықты Норвегияға 1906–1907 жылдары енгізгеннен кейін ынтымақтасты. 1908 жылы Йохан Оскар Смит Норвегия әскери-теңіз флотында қызмет етіп жүргенде Элиас Аслаксенмен (1888–1976) танысты. Жохан Оскар Смит, Аксель Смит және Элиас Аслаксен басшылығымен топ тез өсе бастады. Бүгінде 65-тен астам елде 220-дан астам қауым бар. Шіркеу жыл сайын Ослофьорд конгресс орталығында халықаралық конференциялар және бүкіл әлем бойынша өңірлік конференциялар өткізеді. 1943 жылы Йохан Оскар Смит қайтыс болғаннан кейін шіркеудің жалпы басшылығы Элиас Аслаксенге, содан кейін 1976 жылы Сигурд Братлиге және 1996 жылы Каре Дж. Смитке өтті. Шіркеу конфессиялық емес және басқа шіркеулермен ресми байланысы аз. Олар күнәнің кешірілуі лайықсыз екеніне және Иса Мәсіхке сенгенде Құдайдың рақымы арқылы алынатынына сенеді. Олар ересектерді суға толық батырып, крещение рәсімін өткізеді. Ішкі басылымдардың ең маңыздылары – ай сайын шығатын «Skjulte Skatter» журналы және Йохан О. Смиттың хаттарының жинағы, көбінесе ағасы Аксель мен Элиас Аслаксенге арналған. Бұл шіркеу басқа евангелистік топтардан Исаның тек күнәларымызды кешіру үшін ғана емес, сонымен қатар әрбір адам сияқты күнә жасауға ұшырағанына сенуімен ерекшеленеді. Шіркеудің үйретуіне сәйкес, Исаның адам ретінде күнәға қарсы жеңісі – жеке күнәға қарсы жеңістің және сенушілер үшін Исаның бейнесіне айналудың негізі болып табылады, бұл киелілену процесі ретінде анықталады. Норвегиялық теолог Гир Ли жүргізген зерттеуде Брунстад христиан шіркеуінің теологиясына ХХ ғасырдың басында Кесвик жаңғыруы және мадам Гюйон мен Джесси Пенн Льюис сияқты тұлғалардың әсер еткені анықталды.

Дау

Норвегия мемлекеттік телеарнасы NRK-ның 2020 жылғы деректі фильмі BCC сектасы емес пе деген сұрақтар көтерді және шіркеу басшыларының шіркеу есебінен заңсыз экономикалық пайда табуы мүмкін екенін айтты. BCC бұл айыптауларды жоққа шығарып, олардың Израильдің жеке Psy Group компаниясы бұрынғы қатысушысы тапсырысымен жүргізілген дезинформация науқанының бір бөлігі екенін мәлімдеді.