Кіріспе

Аустрияның Вена қаласындағы ұлттық театр, «Бургтеатр» (; сөзбе-сөз: «Қала театры», бірақ «Императорлық сарай театры» деп те аударылады), бастапқыда К. К. Театр ан дер Бург, кейін 1918 жылға дейін К. К. Хофбург театры деп аталған, Австрияның Венадағы ұлттық театры. Ол неміс тіліндегі ең маңызды театр және әлемдегі ең маңызды театрлардың бірі. Бургтеатр 1741 жылы ашылды және Вена халқы арасында «Бург» деп белгілі болды. Театр 1741 жылдың 14 наурызында Габсбург императоршасы Мария Терезаның қалауымен ашылды, ол өзінің сарайының жанында театр құруды қалаған. Оның ұлы, император Жозеф II, 1776 жылы оны «Германияның ұлттық театры» деп атады. Мұнда Моцарттың үш операсының премьерасы өтті: «Die Entführung aus dem Serail» (1782), «Le nozze di Figaro» (1786) және «Così fan tutte» (1790), сондай-ақ оның До минор тоналындағы 24-ші фортепиано концерті (1786). 1794 жылдан бастап театр «K. K. Hoftheater nächst der Burg» деп аталды. Бетховеннің 1-ші симфониясының премьерасы 1800 жылдың 2 сәуірінде осы сахнада өтті. 1888 жылдың қазан айындағы соңғы қойылым Гётенің «Ифигения на Тавриде» пьесасы болды. Театрдың алғашқы ғимараты Михаэлерплацтағы Хофбург сарайына іргелес орналасқан, Санкт-Михаэль шіркеуінің қарама-қарсысында еді. 1888 жылдың 14 қазанында театр Готфрид Семпер мен Карл Фрайхерр фон Хасенауэрдің жобасымен салынған Рингштрасседегі жаңа ғимаратқа көшірілді, ал бұрынғы орнында Хофбург сарайының Киелі Михаил қанаты салынды. 1943 жылы, нацистік билік кезінде, Бургтеатр сахнасында «Венеция саудагері» пьесасының өте радикалды қойылымы көрсетілді, онда Вернер Краусс Шейлок рөлін сомдады – бұл актердің антисемит стереотиптерін қолдайтын театр және кинодағы көптеген рөлінің бірі болды. 1945 жылдың 12 наурызында Бургтеатр АҚШ Әуе күштерінің бомбалауы кезінде көп зақымданды, ал бір айдан кейін, 1945 жылдың 12 сәуірінде, себебі белгісіз өрттен одан да қирады.

АтауБасталуы Аяқталуы Бірлескен басшылық 15–22 аға мүшелер (Künstlerrepublik)17761789Франц Карл Иероним Брокман179017905 аға мүшелер (Regiekollegium)17901794Петр фон Браун17941806Аға сарай кеңесшілерінің тобының басшылығы (алғашқыда 8) (Kavaliersdirektion)18071817Жозеф Шрейвogel18141832Жоханн Людвиг Дейнхардштейн18321841Франц Игнац фон Холбейн18411849Генрих Лаубе18491867Фридрих Халм (Элигияның псевдонимі) Беллингхаузен18671868Август Вольф18681870Франц Фрайхерр фон Дингельштедт18701881Адольф фон Вильбрандт18811887Адольф фон Зонненталь18871888Август Фёрстер18881889Адольф фон Зонненталь18891890Макс Буркхард18901898Пауль Шлентер18981910Альфред Фрайхерр фон Бергер19101912Хуго Тимиг19121917Макс фон Милленкович19171918Германн Бахр, Макс Девриент және Роберт Мишельдің (үштік кеңес) бірлескен басшылығы19181918Альберт Хайне19181921Антон Вильдганс19211922Макс Паульсен19221923Франц Хертерих19231930Антон Вильдганс19301931Германн Рёббелинг19321938Мирко Елусич19381938Ульрих Беттак19381939Лотар Мютель19391945Рауль Аслан19451948Эрхард Бушбек19481948Йозеф Гилен19481954Адольф Ротт19541959Эрнст Хауссерман19591968Пауль Хоффман19681971Герхард Клингенберг19711976Ахим Беннинг19761986Клаус Пейманн19861999Клаус Бахлер19992009Маттиас Хартманн20092014Карин Бергманн20142019Мартин Кушей2019

Театр және танымал актерлер

Бургтеатр 1960 жылдардың соңына дейін өзінің ерекше мәдениетімен берік дәстүрлі сахна болып қала берді. 1970 жылдардың басынан бастап ол Еуропаның ең маңызды режиссерлері мен суретшілерінің кездесу орнына айналды. Томас Бернхард, Эльфриде Желинек, Питер Хандке, Питер Туррини және Джордж Табори жазған пьесалардың көптеген тұңғыш қойылымдарын ұйымдастыру арқылы Клаус Пейман Бургтеатрдың Еуропаның жетекші сахналарының бірі ретінде беделін нығайтты. Шамамен 120 мүшеден тұратын труппадағы ең танымал актерлер: Свен Эрик Бехтольф, Клаус Мария Брандауэр, Кирстен Дене, Андреа Клаузен, Бруно Ганц, Карлхайнц Хакл, Филипп Хохмайр, Роберт Мейер, Гертруд Джессерер, Август Диль, Ютта Лампе, Сюзанна Лотар, Михаэль Мертенс, Тамара Метелька, Биргит Миничмайр, Николас Офчарек, Хедвиг Писториус, Элизабет Орт, Мартин Шваб, Петер Симонишек, Ульрих Тукур, Франц Церне және Герт Восс. Труппаның бұрынғы белгілі мүшелері: Макс Девриент, Йозеф Кайнц, Йозеф Левинский, Йозеф Шрейвогель, Адольф фон Сонненталь, Шарлотта Вултер, Людвиг Габилон, Зерлин Габилон, Аттила Хёрбигер, Паула Вессели, Курд Юргенс, О. В. Фишер, Пол Хёрбигер, Отто Таусиг, Петер Век, Фриц Муляр, Кристоф Вальц, Игнац Кирхнер және Герт Восс. Ерекше көзге түскен суретшілер құрметті мүшелер атандырылуы мүмкін. Олардың есімдері театрдың Volksgarten бағына қарап тұрған жағындағы салтанатты баспалдақтың төменгі бөлігіндегі мәрмәрге қашалып жазылған. Құрметті мүшелер: Аннемари Дюрингер, Вольфганг Гассер, Генрих Швейгер, Густи Вольф, Клаус Мария Брандауэр және Михаэль Хелтау. Бургтеатр Отто Шенк, Питер Холл, Джорджио Стрехлер, Лука Ронкони, Ханс Нойенфельс, Терри Хэндс, Джонатан Миллер, Петер Задек, Паулус Манкер, Люк Бонди, Кристоф Шлингенсиф және Томас Винтерберг сияқты режиссерлер қойған спектакльдерді көрді. Сахналық және костюм дизайнын жасағандар: Фриц Вотруба, Лучано Дамиани, Пьер Луиджи Пицци, Эцио Фриджерио, Франка Сквариапино, Йозеф Свобода, Ансельм Кифер, Моидель Бикель және Милена Канонеро. Ерекше атап өтуге лайық қойылымдардың бірі – 1999 жылы Мари Шоинар хореографиялаған «Des Feux dans la Nuit» өнер туындысының әлемдік премьерасы.