Кіріспе
Француз тарихшысы, әлеуметтанушы және шығыстанушы (1915–2004)
Максим Родинсон (фр. произношение: ʁɔdɛ̃sɔ̃; 26 қаңтар 1915 – 23 мамыр 2004) – француз тарихшысы және әлеуметтанушысы. Идеологиялық тұрғыдан марксист болған Родинсон шығыстану саласындағы көрнекті маман болды. Ол Аушвиц концлагерінде қаза болған орыс-поляк киім саудагері мен оның әйелінің ұлы еді. Шығыс тілдерін оқығаннан кейін, "École pratique des hautes études" мекемесінде гез тілінен профессор болды. Ол көптеген еңбектердің авторы, оның ішінде Ислам пайғамбары Мұхаммедтің өмірбаяны жазылған "Мұхаммед" кітабы бар. Родинсон 1937 жылы "адамгершілік себептерімен" Франция Коммунистік партиясына қосылды, бірақ 1958 жылы оны сынға алғандықтан партиядан шығарылды. Ол Израильге, әсіресе еврей мемлекетінің қоныс салу саясатына қатысты өткір сын айтқан кезде Францияда кеңінен танылды. Кейбір деректер бойынша, ол 1979 жылы Иран революциясын сипаттау үшін қолданған "Ислам фашизмі" (le fascisme islamique) терминін алғаш рет қолданған.
Отбасы
Максим Родинсонның ата-анасы орыс-польшалық еврей иммигранттары болды, олар Коммунистік партия мүшелері еді. Олар XIX ғасырдың соңында Ресей империясындағы погромдардан қашып Францияға келді. Оның әкесі киім саудагері болған, ол Париждің идиш тілінде сөйлейтін бөлігінде, Плецль деп аталатын Мараи ауданында су өткізбейтін киімдер шығаратын бизнес ашты. Олар басқа орыс жер аударылғандардың, көбінесе патшалық режимге қарсы революционерлердің тоғысқан жеріне айналды. Оның әкесі жұмысшы иммигранттары үшін білім беру және басқа да қызметтерді ұйымдастырып, кәсіподақ құруға тырысты. 1892 жылы ол идиш, орыс және француз тілдеріндегі жүздеген еңбектер жинақталған қоғамдық кітапхананы құруға көмектесті. 1920 жылы Родинсондар Коммунистік партияға қосылды, ал Франция Ресей КСРО-сын мойындағаннан кейін, 1924 жылы олар Совет азаматтығын алуға үміттенеді. Родинсон ынталы коммунистік, дінсіз және сионизмге қарсы отбасында өсті. Родинсон алғашында сенбі күндері түстен кейін және кешкі уақытта шығыс тілдерін оқуға кірісті. 1932 жылы академиялық білімі жоқ адамдарға конкурстық емтиханға түсуге рұқсат беретін ережеге сүйене отырып, Родинсон Шығыс тілдері мектебіне қабылданды және дипломат-аудармашы мамандығына дайындалды. Ол араб тілін оқыды, бірақ кейін салыстырмалы семит тілдері бойынша дипломдық жұмысын дайындағанда, сонымен қатар еврей тілін де үйренді, бұл оның отбасын таң қалдырды. 1937 жылы ол Ұлттық зерттеулер кеңесіне қатысты, исламды толық уақыт бойы зерттеді және Коммунистік партияға қосылды.
Шығыс тілдері профессоры және партиясыз марксист
1948 жылы Родинсон Париждегі Ұлттық кітапханада кітапханашы болып жұмысқа орналасты, онда оған мұсылман бөлімін басқару тапсырылды. 1955 жылы ол École pratique des hautes études зерттеулер директоры болып тағайындалды, ал төрт жылдан кейін классикалық эфиопия тілінің профессоры атанды. Родинсон 1958 жылы Никита Хрущевтің Сталиннің қылмыстарын жариялағаннан кейін Коммунистік партиядан шықты. 1995 жылы Рационалистік ұйымның сыйлығымен марапатталды. Родинсон 2004 жылғы 23 мамырда Марсельде дүние салды.
Теориялық ұстаным
Оның антисионизмінің негізі екі маңызды сынға құрылған: әлемдегі еврей тегі бар барлық адамдарға бір ұлттық идеологияны және жекеленген ұғымдарды таңу әрекеті, сондай-ақ палестиналықтарды қуып шығу және үстемдік ету арқылы аумақтарды яһудилендіру. Осы себепті, 1968 жылы жарық көрген «Израиль және арабтар» атты кітабында ол палестиналықтарды Палестина аумағындағы жалғыз ұлттық шындық ретінде қарастырды: Палестина арабтарының Палестина аумағына француздың Франциядағы, ал ағылшынның Англиядағы сияқты толыққанды құқықтары болған. Бұл құқықтар олардың ешқандай провокациясыз бұзылған. Бұл қарапайым факттен қашуға болмайды. Басқа жерде ол, өзінің сионистік қозғалыстың қолдауымен жасалған қателіктер мен қылмыстарды кешірім сұрауға қарсы, өзінің оларды ашық айыптауы, оған арабтар арасында осыған ұқсас идеялар мен тәжірибелерді сынауға құқық беретінін айтты, себебі олардың әділ бағаланбаған пікірлерге қызығушылық танытуы күмәнді. Мен араб аудиториясына, араб қоғамдық пікіріне, сионистердің мінез-құлқы сынға лайық болғанымен, ол адамның мінез-құлқының бір бөлігі екенін түсіндіруге тырыстым. Мысалы, 1969 жылдың соңында Египет Халық Ассамблеясы шақырған үш комиссия алдында, Израиль мемлекетінің араб жерінде құрылуының тарихи қателігіне өкініш білдіргенімді айттым және қайталадым, бірақ қазірдің өзінде өзінің мәдениеті бар жаңа ұлт немесе этникалық топ пайда болды, ол араб тілін және араб мәдениетін қабылдай алатын діни қауым емес, не оңайлықпен келген жеріне қайтарылатын басқыншылардың әртүрлі тобы емес. Оның Израиль-Палестина қақтығысына қатысты ұстанымы Израиль еврейлері мен палестиналықтар арасында бейбіт келіссөздерді қажет етті. Израильді тек отаршылдық мемлекет ретінде қарастыру жеткіліксіз, ол сонымен қатар ұлттық шындық болып табылады. Израильдік еврейлердің палестиналықтар құрметтеуі тиіс ұжымдық құқықтары бар: Егер бір елде екі немесе одан көп этникалық топтар болса және бірінің екіншісіне үстемдік ету қаупі болса, онда екі топ та саяси деңгейде ерекше қауымдастықтар ретінде ұсынылуы керек, және әрқайсысының өз мүдделерін және ұмтылыстарын қорғау құқығы болуы керек. Сондықтан ол Палестина Азат ету Ұйымымен (ПАҰ) келіспеді, оларды француз «колонизаторларын» қуып шыққан алжирлік FLN партизан соғысына негізделген иллюзияға қарсы ескертті. Сонымен қатар, ол израильдіктерді еуропалықтың бір бөлігі болып көрінуге тырыспауға және Таяу Шығыстың бір бөлігі екенін қабылдауға шақырды, содан кейін олар көршілерімен бірге өмір сүруді үйренуі керек, палестиналықтарға жасалған зұлымдықтарды мойындап, келісім мен ымыраға келу тілін қабылдау керек.
The Arabs of Palestine used to have the same rights over Palestinian territory as the French exercise in France and the English in England. These rights have been violated without any provocation on their part. There is no evading this simple fact. Elsewhere, he emphasized that my uncompromising condemnation of the errors and crimes committed under the aegis of the Zionist movement, in contradistinction to the apologies for these things by my opponents, has given me the right to criticize more or less analogous ideas and practices among the Arabs, who understandably are not interested in obviously biased discourses. For my part, I have been able to try to explain to Arab audiences, to Arab public opinion, that the behaviour of the Zionists, although surely meriting criticism, does belong to the gamut of human conduct. I have said and reiterated, for example before three commissions convoked by the Egyptian Popular Assembly in late 1969, that I deplored the historical error of the creation of the state of Israel on Arab land, but that a new nationality or ethnic group with a culture of its own now exists there, and not a religious community that could as well adopt the Arabic language and Arab culture, nor a heterogeneous collection of gangs of occupiers who could be sent back where they came from with the greatest of ease." His approach to the Israeli–Palestinian conflict included a call for peaceful negotiations between Israeli Jews and Palestinians. Israel could not be regarded only as a colonial settler state but a national fact too. Israeli Jews had collective rights that the Palestinians had to honour:
If there are two or more ethnic groups in the same country, and if the danger of the domination of one by the other is to be avoided, then both these groups must be represented as distinct communities at the political level, and each must be accorded the right to defend its interests and aspirations. That is the reason why he disagreed with the Palestinian Liberation Organization (PLO), warning them against the illusion based on the Algerian FLN guerilla warfare which had driven out French "colons". At the same time, he urged the Israelis to stop pretending to be part of Europe and accept being a part of the Middle East, then, Israelis have to learn to live with their neighbours, by reckoning the injustices made against the Palestinians and adopting a language of conciliation and compromise.