Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы және философы Этьен Жан Батист Пьер Игнас Пивер де Сенанкур (16 қараша 1770, Париж – 10 қаңтар 1846, Сент-Клауд) – француз эссешісі және философы, ең көп есте қалатыны – «Оберман» атты хаттар түрінде жазылған романы.
French writer and philosopher
Étienne Jean Baptiste Pierre Ignace Pivert de Senancour (etjɛn pivɛʁ də sənɑ̃kuʁ; 16 November 1770, in Paris – 10 January 1846, in Saint Cloud) was a French essayist and philosopher, remembered primarily for his epistolary novel Obermann.
Өмір
Сенанкурдың балалық шағының көп бөлігі денсаулығының нашар болуымен өтті. Ол білімін Эрменонвилл маңындағы дін қызметкерінен бастады, содан кейін Ла Марш колледжіне жіберілді. Оның әкесі, Клод Лоран Пивер, кірістерді бақылаушы және король кеңесі, оның Сент-Сұлпиц семинариясына кіріп дін қызметкері болуын қалады. Шақыруы жоқ мамандықтан қашу үшін Сенанкур 1789 жылы анасының көмегімен Швейцарияға қашып кетті. 1790 жылдың 11 қыркүйегінде ол Мари Франсуаза Дагеге үйленді, олардан екі бала дүниеге келді: 1791 жылы туған Эулали есімді қызы, кейіннен әкесінің ізімен жүріп жазушы болды, және 1793 жылы туған Флориан Жюльен есімді ұлы, ол әскери мансапты таңдады. Неке бақытты болған жоқ; әйелі оны Альпідегі жалғыздыққа ерте салмай, Фрибурда қоныстанды. Революция басталғанда Франциядан кеткені жаңа үкіметке деген қарсылық ретінде қабылданып, оның есімі эмигранттар тізіміне енгізілді. Ол Францияға уақыт-уақытпен жасырын түрде барып тұрды, бірақ ол үлкен қордың қалдықтарын ғана сақтап қалды. 1799 жылы Парижде «Адамның бастапқы табиғаты туралы толғаулар» атты кітабын жариялады, онда романтизм қозғалысының алға басушысы ретінде ерекшеленетін көркем суреттемелер бар. Оның ата-анасы мен әйелі ғасыр аяқталар алдында қайтыс болды, ал Сенанкур 1801 жылы Парижде «Оберман» романын жаза бастады, ол екі жылдан кейін Швейцарияда аяқталды және 1804 жылы басылды. Бұл ерекше кітап, шектеулі оқырман тобы арасында танымалдылығын жоғалтпады, келесі жылы ол қабылданған әлеуметтік нормаларға қарсы шабуыл жасаған «Махаббат туралы трактат» кітабымен жалғасты. Осы кезеңде ол «Францияның Меркурийі» журналында жұмыс істеді, онда Луи Себастьен Мерсье және Шарль Нодьемен танысты. Сенанкур өмірін толыққанды белгісіздікте жазумен өткізген болар еді, егер оның «Моральдық және діни дәстүрлер тарихының тұжырымы» (1827) кітабының екінші басылымында Исаны «жас дана» деп сипаттағаны үшін мемлекеттік прокурор тарапынан айыпталмағанда. Бастапқыда ол кінәлі деп танылып, тоғыз ай түрмеге жабылып, 300 франк айыппұл төледі, бірақ апелляциялық шағым бойынша жазасы алынып тасталды. Либералды баспасөздің бұл іске назар аударуы Сенанкурдың беделін арттырды, және оның көптеген еңбектері қайта ашылып, қайта басылды. Автор 1833 жылғы басылымда «Оберманды» қайта қарады және кеңейтті. Руссодан үлкен шабыт алған «Оберман» кітабын Сент-Бёв және Жорж Сан бірінен соң бірі өңдеп, мақтады, және ол Францияда да, Англияда да айтарлықтай әсер етті. Бұл - жалғыз және қайғылы адам жазған хаттар жинағы, оның штаб-пәтері Юраның оңаша аңғарында орналасқан. Вертерлік-байрондық әдебиеттегі осы кітаптың ерекшелігі - кейіпкердің нәрселердің мәнсіздігін сезінудің орнына, өзінің қалағанын істеуге қабілетсіз екенін мойындауында. Даниялық әдеби сыншы Георг Брандес Шатобрианның «Рене» повесі ғасырдың кейбір билеуші рухтары тарапынан бағаланса, «Оберманды» тек жоғары дарынды, сезімтал мінезді адамдар ғана түсінгенін, әдетте табысқа бейтаныс екенін атап өтті. Сенанкур еркін ойлаудың ескі философтық формасына біршама әсер етті және католиктік реакцияға ешқандай симпатиясы болмады. Қарындарынан басқа ресурсы болмағандықтан, Сенанкур Францияға оралғаннан (1803) және Сен-Клаудта қайтыс болғанға дейінгі аралықта жұмыс істеуге мәжбүр болды, бірақ «Оберманның» сүйкімділігінің бір бөлігін «Белгісіз жалғызбастының бос ойлары» кітабында табуға болады. Тьер және Вильмен Людовик Филипптен Сенанкур үшін зейнетақы алды, бұл оған соңғы күндерін жайлы өткізуге мүмкіндік берді. Сенанкур сонымен қатар «Валомбре» (1807) комедиялық драмасының авторы болды, ал өмірінің соңына таман «Изабелль» (1833) атты екінші роман жазды. Ол өзінің «Мәңгілік, менің паналаушым бол» деген ескерткішін жазды. Сенанкур ағылшын оқырмандары үшін Мэтью Арнольдтың «Оберман авторының естелігіне арналған шумақтар» және «Оберман тағы бір рет» атты екі өлеңінде мәңгілікке қалдырылды. «Оберман» ағылшын тіліне үш рет аударылған: толық нұсқасында А. Э. Уэйт (1903) және Дж. Энтони Барнс (1910), ал таңдамалы нұсқасында Джесси Пибоди Фротингем (1901).
Much of Senancour's childhood was spent in a state of ill health. He began his education with a curé in the vicinity of Ermenonville before being sent to the Collège de la Marche. His father, Claude Laurent Pivert, a Contrôleur des Rentes and Conseil du Roi, wanted him to enter the seminary of Saint Sulpice to become a priest. To avoid a profession for which he had no vocation, Senancour, with the help of his mother, fled to Switzerland in 1789. On 11 September 1790, he married Marie Françoise Daguet with whom he had two children: a daughter Eulalie (1791) who would later follow in her father's footsteps and become a writer, and a son, Florian Julien (1793), who went on to pursue a career in the military. The marriage was not a happy one; his wife refused to accompany him to the Alpine solitude he desired, and they settled in Fribourg. His absence from France at the outbreak of the Revolution was interpreted as hostility to the new government, and his name was included in the list of émigrés. He visited France from time to time by stealth, but he only succeeded in saving the remnants of a considerable fortune. In 1799 he published in Paris his Rêveries sur la nature primitive de l'homme, a book containing impassioned descriptive passages which mark him out as a precursor of the romantic movement. His parents and his wife died before the close of the century, and Senancour was in Paris in 1801 when he began Obermann, which was finished in Switzerland two years later, and printed in 1804. This singular book, which has never lost its popularity with a limited class of readers, was followed in the next year by a treatise De l'amour, in which he attacked the accepted social conventions. During this period, he worked at the magazine Mercure de France where he made the acquaintance of Louis Sébastien Mercier and Charles Nodier. Senancour might have spent his life writing in complete obscurity were it not for a charge leveled against him by a public prosecutor for slandering religion in the second edition of his Résumé de l'histoire des traditions morales et religieuses (1827) wherein he described Jesus as a "youthful sage". He was initially found guilty and sentenced to nine months in prison and fined 300 francs, but the penalties were dropped on appeal. Attention to the case from the liberal press increased Senancour's standing, and many of his works were rediscovered and republished. The author revised and expanded Obermann for the 1833 edition. Obermann, which is to a great extent inspired by Rousseau, was edited and praised successively by Sainte Beuve and by George Sand, and had a considerable influence both in France and England. It is a series of letters supposed to be written by a solitary and melancholy person, whose headquarters are placed in a lonely valley of the Jura. The idiosyncrasy of the book in the large class of Wertherian Byronic literature consists in the fact that the hero, instead of feeling the vanity of things, recognizes his own inability to be and do what he wishes. Danish literary critic Georg Brandes pointed out that while Chateaubriand's novella René was appreciated by some of the ruling spirits of the century, Obermann was understood only by the highly gifted, sensitive temperaments, usually strangers to success. Senancour was tinged to some extent with the older philosophe form of free thinking, and had no sympathy with the Catholic reaction. Having no resources but his pen, Senancour was driven to hack work during the period which elapsed between his return to France (1803) and his death at Saint Cloud; but some of the charm of Obermann is to be found in the Libres Méditations d'un solitaire inconnu. Thiers and Villemain successively obtained for Senancour from Louis Philippe pensions which enabled him to pass his last days in comfort. Senancour also authored the comedic drama Valombré (1807), and late in life wrote a second novel in letters entitled Isabelle (1833). He composed his own epitaph, "Eternité, sois mon asile". Senancour is immortalized for English readers in two poems by Matthew Arnold entitled Stanzas in Memory of the Author of Obermann and Obermann Once More. Obermann has been translated into English three times: in its entirety by A. E. Waite (1903) and J. Anthony Barnes (1910), and in selections by Jessie Peabody Frothingham (1901).
Музыка саласында
1848 және 1854 жылдар аралығында Франц Лист Сенанкурдың ең танымал романынан шабыдаланып, "Жылдардың саяхаты" (Années de pèlerinage) туындысынан "Бірінші жыл: Швейцария" (Première année: Suisse) сюитасының фортепианоға арналған шығармаларының бірі – "Валле д'Оберманн" атты пьесасын жазды.
Between 1848 and 1854, Franz Liszt composed Vallée d'Obermann, one of the pieces for piano of the suite Première année: Suisse, from the œuvre Années de pèlerinage, inspired by Senancour's most famous novel.