Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эвелин Уо романдарының трилогиясы "Құрмет қылышы" – Эвелин Уоның Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі өмірінен шабыттанған трилогия. 1952 жылдан 1961 жылға дейін Chapman & Hall баспасында жарық көрген романдар: "Қарулы адамдар" (1952); "Шенділер мен джентльмендер" (1955); және "Талқандаусыз қарсылық" (1961), АҚШ және Канадада "Шабыттың соңы" деген атпен сатылды. 1952 жылы Уо "Қарулы адамдар" романы үшін Джеймс Тейт Блэк естелік сыйлығын алды. Кітаптардың мұқабаларын танымал суретші Вал Биро салған.
Trilogy of novels by Evelyn Waugh
The Sword of Honour is a trilogy of novels by Evelyn Waugh which loosely parallel Waugh's experiences during the Second World War. Published by Chapman & Hall from 1952 to 1961, the novels are: Men at Arms (1952); Officers and Gentlemen (1955); and Unconditional Surrender (1961), marketed as The End of the Battle in the United States and Canada. Waugh received the James Tait Black Memorial Prize for Men at Arms in 1952. The dust jackets for the books were designed by the popular illustrator Val Biro.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Басты кейіпкер – Гай Краучбек, құлдырап бара жатқан ағылшын аристократиялық католик отбасының мұрагері. Гай отыздан ассан жылдарын Италиядағы отбасылық вилласында өткізіп, некесінің сәтсіздігінен кейін әлемнен қол үзген. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Англияға оралуға шешім қабылдады, себебі Совет Одағы мен нацистік Германияда біртіндеп көрініп тұрған қазіргі заманның зұлымдықтары нақты жау ретінде айқын көріне бастады. Ол әскерге қосылуға тырысады, соңында (қазақ) Корольдік халбердер корпусымен, ескі, бірақ тым әсем емес полкпен табысқа жетеді. Офицерлік мектепті бітіріп, Ұлыбританияның әртүрлі орталықтарына жіберіледі. Тақырыптардың бірі – қайталанатын "жағдайлар" немесе хаос – кемелерге және ешқайда бармайтын теміржол вагондарына түсу және түсу. Краучбек от жейтін бригадир Бен Ричи Хукпен (әлде Ваудың қайын атасының колледж досы, генерал-лейтенант сэр Адриан Картон де Виартқа негізделген, Вау оны клубтан біраз білген) және Апторппен, өте эксцентрикті офицермен кездеседі. Жоғары фарс эпизодында соңғы екеуі Эдвардтық унитаз (көшме дәретхана) үшін ақыл-ой мен әскери тәртіптің шайқасына түседі, оны Краучбек көңілді және бейтарап күйде бақылайды. Әрекетке жіберілмес бұрын ол бұрынғы әйелі Вирджинияны азғыруға тырысады, католик шіркеуі оны әлі де әйелі деп санайды, бірақ ол бас тартады. Ол Бен Ричи Хукпен 1940 жылы Дакар шайқасында бірге болады. Апторп Фритаунда тропикалық аурудан қайтыс болады. Гай оны ауруханада барғанда виски бөтелкесін бергені анықталғанда (Апторптың ауруы, Гайға беймәлім, шын мәнінде алкогольдік бауыр жетіспеушілігі болған), Гай үйге жіберіледі, оның кітапшасын өшіріп тастайды. Бірінші кітап осымен аяқталады. Краучбек шотланд аралдарындағы жаңадан құрылған коммандо бригадасына қосылады. Тағы бір оқушы – Айвор Клэр, Краучбек оны ағылшын ерліктерінің гүлдері деп санайды. Ол әскери тәсілдердің игілігін пайдалануды қарт халбердиер полковник "Джамбо" Троттерден үйренеді. Краучбек Мысырға, Таяу Шығыстағы операциялар театрының штаб-пәтеріне жіберіледі. Бұл оны Крит шайқасына қатыстырады, онда ол алаңдататын майор-десант Людовикпен кездеседі. Краучбек Критте жақсы өмір сүреді, бірақ хаос пен мазасыздық басым. Ол, Людовик және тағы бірнеше адам кішкентай қайықта алға қарай келе жатқан немістерден қауіпті қашып құтылуға қол жеткізеді. Людовик Гайды алып, Мысырдың жағасына шығады, қайықтағы басқалар жоғалып кеткен. Батыр болған Людовик офицер болып тағайындалады. Мысырда әдемі және жақсы байланыстағы миссис Ститч, Вау романдарындағы кейіпкер, Гайды өзінің қанаты астына алады. Ол сонымен қатар Клэрді қорғауға тырысады, ол Криттен эвакуацияланды, бірақ оның бөлімшесінің бұйрықтары соңғыға дейін соғысу және содан кейін тұтқын ретінде берілу болды. Ол Краучбекті Англияға ұзақ жолға жіберуді ұйымдастырады, мүмкін, оны Клэрді дезертирлік айыптаудан қорғау үшін жасалған бүркеме әңгімесін бұзудан сақтауы мүмкін. Ол өзін қайтадан өз клубында тауып, жұмысқа орналасу туралы сұрастырып жатыр. Екінші кітап осымен аяқталады. Краучбек 1941-1943 жылдары Ұлыбританияда, көбінесе кеңседе жұмыс істейді. Ол 40 жасқа толады және Германияның Кеңес Одағына басып кіруі мен Британияның содан кейінгі одақтастығы Кеңес Одағымен соғыстың пайдасыздығын сезінеді. Америка әскерлері Лондонды қоршап тұр. Вирджиния қиын жағдайға тап болып, өзінің терісін сатумен айналысады. Ол өзінің бұрынғы шаштаразы Тримерді, оны да пропаганда мақсатында соғыс батыры ретінде таныту үшін, ертіп жүруге көндіреді. Ол жүкті болады және түсік жасатуды ойлап таба алмай қалады. Ақырында ол күйеу іздеуді шешеді. Краучбек парашютшілікті үйрену үшін таңдалады, бұл соңғы рет әрекетке жіберілуге дайындық болып табылады. Оқу орталығының жетекшісі – Людовик. Критте Людовик өз құрамасынан қашып кетіп, екі адамды өлтірді, біреуі қайықта. Краучбек сол кезде делириантты болғанмен, Людовик Гай онымен кездескенде оның ашылып қалуынан қорқады. Ол офицер ретінде бейімделген жоқ, ол үнемі параноикалық және оқшауланып келеді. Парашютпен жаттығу кезінде жарақат алған жігіт, өзін RAF медициналық бөлімінде тұтқындап, таныстарынан ажыратылады. Ақырында ол оны құтқару үшін Жумбо Троттермен байланысады және қарт ерлі-зайыпты емес ағасы Перегрин Краучбекпен бірге өмір сүруге оралады. Әкесі қайтыс болып, байлығы мол болғандықтан, Гай қазір өзін-өзі қамтамасыз ете алады. Бұл Вирджинияның назарын аударады, ол оны аралап жүреді. Гай шетелге кетпес бұрын, олар Вирджиниямен қайта табысып, қайтадан үйленеді (яғни, католик шіркеуінің көзімен, жай ғана некелерін жаңартады). Вирджиния Гайдың ағасы Перегрин Краучбекпен бірге Лондонда болады және баласын сонда тудырады. Соғысқа дейінгі Италиядағы уақыты мен католиктігі үшін жақтас деп дұрыс емес күдіктелгеніне қарамастан, Гай Югославияға жіберіледі. Ол партизандарға наразы болады, еврейлердің кішкентай тобымен достық қарым-қатынас жасайды және бұрынғы досы де Сузаның адалдығы Британияға емес, коммунистерге екенін біледі. Гай шетелде болғанда, неміс бомбасы ағасы Перегриннің пәтерін жарып, оны және Вирджинияны өлтіреді, бірақ Вирджиния мен Тримердің шағасы Гервас, Гайдың қарындасымен бірге елде болады. Кейінгі әкесінің кеңесі бойынша Гай жеке құтқару актілерін жасауға тырысады, бірақ олар соңында алушылар үшін жағдайды нашарлатады. Югославиялық еврейлер АҚШ-тан еврей ұйымдарынан сыйлықтар алады, бұл еврей емес жергілікті тұрғындарды ашуландырады, әсіресе сыйлықтар көбінесе жылы киім мен тағамнан тұрады. Англияға оралғаннан кейін Гайға Югославиядағы достарының бірі шпиондық айыбымен атылғаны айтылады, өйткені олар онымен тым жақын болған. Соғыс аяқталғаннан кейін Гай тағы бір ескі католик отбасының қызы, Доменика Плессингтонмен кездесіп, оған үйленеді. Вау романының соңының бірінші нұсқасында Гай мен оның екінші әйелі Тримердің ұлынан мұрагерлік құқығын жоятын балаларды дүниеге келтіреді. Вау оқырмандардың кейбіреулері осындай соңды үмітпен қабылдады деп санағаннан кейін, қайта жөнделген мәтінде оны баласыз некеге өзгертеді. "Гайда бала жоқ", - деп Нэнси Митфордқа хат жазғанда түсіндірді. Дегенмен, Вау 1966 жылы қайтыс болғанмен, 1974 жылғы Penguin басылымында Гай Доменика Плессингтонмен екі ұлға ие болады.
The protagonist is Guy Crouchback, heir of a declining aristocratic English Roman Catholic family. Guy has spent his thirties at the family villa in Italy shunning the world after the failure of his marriage and has decided to return to England at the very beginning of the Second World War, in the belief that the creeping evils of modernity, gradually apparent in the Soviet Union and Nazi Germany, have become all too clearly displayed as a real and embodied enemy. He attempts to join the Army, finally succeeding with the (fictitious) Royal Corps of Halberdiers, an old but not too fashionable regiment. He trains as an officer and is posted to various centers around Britain. One of the themes is recurring "flaps" or chaos – embarking and disembarking from ships and railway carriages that go nowhere. Crouchback meets the fire eating Brigadier Ben Ritchie Hook (probably based on Lieutenant General Sir Adrian Carton de Wiart, a college friend of Waugh's father in law whom Waugh knew somewhat from his club), and Apthorpe, a very eccentric fellow officer; in an episode of high farce, the latter two have a battle of wits and military discipline over an Edwardian thunder box (portable toilet) which Crouchback observes, amused and detached. Before being sent on active service, he attempts to seduce his ex wife Virginia, secure in the knowledge that the Catholic Church still regards her as his wife; she refuses him. He and Ben Ritchie Hook share an adventure during the Battle of Dakar in 1940. Apthorpe dies in Freetown, supposedly of a tropical disease; when it is discovered that Guy gave him a bottle of whisky when visiting him in the hospital (there is an implication that Apthorpe's disease, unknown to Guy, was really alcoholic liver failure), Guy is sent home, having blotted his copybook. Thus ends the first book. Crouchback eventually finds a place in a fledgling commando brigade training on a Scottish island under an old friend, Tommy Blackhouse, for whom Virginia left him. Another trainee is Ivor Claire, whom Crouchback regards as the flower of English chivalry. He learns to exploit the niceties of military ways of doing things from Colonel "Jumbo" Trotter, an elderly Halberdier who knows all the strings to pull. Crouchback is posted to Egypt, headquarters for the Middle East theatre of operations. This involves him in the Battle of Crete, where he meets the disquieting Corporal Major Ludovic. Crouchback acquits himself well on Crete, though chaos and muddle prevail. He, Ludovic and a few others achieve a perilous escape from the advancing Germans in a small boat. Ludovic wades ashore in Egypt, carrying Guy; the others in the boat have disappeared. Apparently a hero, Ludovic is made an officer. In Egypt, the beautiful and well connected Mrs Stitch, a character who also figures in other Waugh novels, takes Guy under her wing. She also endeavors to protect Claire, who was evacuated from Crete even though his unit's orders were to fight to the last and then surrender as prisoners of war. She arranges for Crouchback to be sent the long way home to England, possibly to prevent him from compromising the cover story worked up to protect Claire from desertion charges. Guy finds himself once more in his club, asking around for a suitable job. Thus ends the second book. Crouchback spends 1941–1943 in Britain, mostly at desk jobs. He turns 40 and, with Germany's invasion of the Soviet Union and Britain's subsequent alliance with the Soviets, feels a sense of the war's futility. American soldiers swarm around London. Virginia has fallen on hard times and is reduced to selling her furs. She had been persuaded to accompany Trimmer, her former hairdresser, who has been set up as a war hero for propaganda purposes. She becomes pregnant by him and searches futilely for an abortion provider. Eventually, she decides to look for a husband instead. Crouchback is selected for parachute training, preparatory to being sent into action one last time. The commanding officer at the training center is Ludovic. In Crete, Ludovic had deserted from his unit, and in the process murdered two men, one on the boat. Although Crouchback was delirious at the time, Ludovic is afraid that he will be exposed if Guy meets him. Already a misfit as an officer, he becomes increasingly paranoid and isolated. Guy is injured during the parachute training, and finds himself stuck in an RAF medical unit, cut off from anyone he knows. He eventually contacts Jumbo Trotter to extract him and returns to live with his elderly bachelor uncle Peregrine Crouchback. His father having died and left behind a significant estate, Guy is now able to support himself comfortably. This attracts the attention of Virginia, who begins to visit him. Before Guy goes abroad, he and Virginia are reconciled and remarry (i. e., simply resuming their marriage, in the eyes of the Catholic Church). Virginia stays in London with Guy's Uncle Peregrine and has her baby there. Despite being incorrectly suspected of pro Axis sympathies because of his time in pre war Italy and of his Catholicism, Guy is posted to Yugoslavia. He is appalled by the partisans, befriends a small group of Jews, and finds out that his former friend de Souza's loyalties are with the Communists rather than with Britain. While Guy is overseas, a German doodlebug hits Uncle Peregrine's flat and kills him and Virginia, but not the infant son of Virginia and Trimmer, Gervase, who is in the country with Guy's sister. On his late father's advice, Guy attempts individual acts of salvation, but these ultimately make matters worse for the recipients. The Yugoslavian Jews receive gifts from Jewish organisations in the US, infuriating non Jewish locals, although the gifts consist largely of warm clothing and food. Upon returning to England, Guy is told that some of his friends in Yugoslavia were shot as spies, largely because they had become so friendly with him. After the end of the war Guy meets the daughter of another old Roman Catholic family, Domenica Plessington, and marries her. In Waugh's first version of the novel's conclusion, Guy and his second wife produce further children who are to be disinherited by Trimmer's son. Waugh altered this ending to an uncompromisingly childless marriage in the revised text, after realising that some readers interpreted such a conclusion as hopeful. "No nippers for Guy," he clarified in a letter to Nancy Mitford. Even so, although Waugh died in 1966, in the Penguin 1974 reprint Guy still has two sons with Domenica Plessington.
Тақырыптар
Роман Эвелин Уоның соғыс жылдардағы қызметінен айқын іздер көрінеді; оның Дакар экспедициясына қатысуы, коммандос жасағындағы қызметі, Криетте өткізген уақыты және Югославиядағы рөлі. Краучбектен өзгеше, Уо туғаннан католик емес, жоғары орта таптан шыққан кісі, бірақ Уо ағылшын католиктерінің қалыптасуында ескі нанымдағылардың тәжірибесі маңызды деп сенген. Роман – Уоның шығармашылығындағы осы тақырыпты ең толыққанды қарастыруы, алғаш рет «Брайдсхедке қайта оралу» романында толыққанды көрсетілген: дәстүрдің, отбасының және феодалдық адалдықтың, әкелік қамқорлықтағы иерархияның, институттардың үзіліссіздігінің, батырлық идеалдың және олардың апатты жоғалуының мерекесі – бұл қазіргі әлемнің бос және мағынасыздығына алып келді.
The novels have obvious echoes in Evelyn Waugh's wartime career; his participation in the Dakar expedition, his stint with the commandos, his time in Crete and his role in Yugoslavia. Unlike Crouchback, Waugh was not a cradle Roman Catholic but a convert from the upper middle class – although Waugh clearly believed that the recusant experience was vital in the development of English Roman Catholicism. The novel is the most thorough treatment of the theme of Waugh's writing, first fully displayed in Brideshead Revisited: a celebration of the virtues of tradition, of family and feudal loyalty, of paternalist hierarchy, of the continuity of institutions and of the heroic ideal and the calamitous disappearance of these which has led to the emptiness and futility of the modern world.
Алғыс айту
Ол британдық армиядағы полк өмірінің ирониялық бейнесін салады және қазіргі заманғы соғыстың ысырапшыл және бұрмаланған бюрократиясын сатиралайды. Гайдың римдік католицизмі мен итальяндық тәжірибесі, оның тартыншақты мінезі оны ағылшын қоғамында сырттан бақылаушы етіп көрсетеді, бұл Вауға сатираны күшейтуге және өзінің стилінде қалуға мүмкіндік береді. Комедияның астында тақырып одан да анық көрінеді. Гай Краучбек – өзінің мәдениетін терең түсінуімен, тартыншақтығымен, әдептілігімен және жағдай жасаудан қашқақтығымен ағылшын тұлғасының өкілі. Роман оның дәстүр мен батырлыққа деген романтикалық құштарлығының – өмір бойы қолдау көрсеткен аристократиялық құндылықтардың – қазіргі әлемде жұмыс істемейтінін ашады. Бұл үшінші және соңғы кітаптың басында, трилогияға ат берген эпизодта айқын көрінеді. "Сталинград қылы" – "Патшаның бұйрығымен" жасалып, нацистерге қарсы соғыста совет халқының құрбандықтарын мойындау үшін Кеңес Одағына табындалуы тиіс еді (іс жүзінде, бұл Георгий VI тапсырыс берген, Сталинград шайқасын еске түсіретін қымбатты қылыш болды). Мәскеуге жіберілмес бұрын, ол Вестминстер аббаттығында британ жұртшылығына қойылды; ұзақ кезекте тұрған адамдар "алыс одақтастарына алғыс сезімімен толы" болып, оған табынуға келді. Гай Краучбек әсер қалдырмайды және Жозеф Сталиндің бейімделуіне таң қалмай, онымен кездесуге бармайды: "ол олардың құлшынысына қосылуға құмар болған жоқ". Оның орнына ол 40 жасқа толған күні түскі асқа тойып, өткен мен болашақ туралы ойламайды. Вау сондай-ақ, оның Шығыс Еуропаны атеист Сталинге сатқандығының символы болған қылышты, алғашқы кітаптың басында сипатталған Гай Краучбектің крестоносшы атасының құрметті қылышымен салыстырады. Югославияға баратын Гай қайталанбас, болашақ идеализмге емес, циник Триммерге немесе мәнсіз американдық Пэдфилдке тиесілі екені анық. Оқырман Гайдың рыцарлықтың алтын ғасырынан құлдыраған әлемге қарсы тұруға күшсіз бе, әлде алтын ғасыр романтикалық иллюзия ма екеніне толық сенімді емес.
It paints an ironic picture of regimental life in the British Army and is a satire on the wasteful and perverse bureaucracy of modern warfare. The point of view of Guy, whose Roman Catholicism and Italian experience combine with his diffident personality to make him something of an outside observer in English society, enables Waugh to push the satire hard and remain in voice. Underneath the comedy, the theme emerges ever more strongly. Guy Crouchback is a quintessentially English figure with his instinctive understanding of his culture, his hesitancy, courtesy and reluctance to make a scene. The novel reveals his discovery that the romantic worship of tradition and heroism – the aristocratic values which have supported him all his life – does not work in the modern world. This is made explicit in the episode after which the trilogy is named, at the beginning of the third and final book. A splendid ceremonial sword, the "Sword of Stalingrad" is made "at the King's command", to be presented to the Soviet Union in recognition of the sacrifices that the Soviet people have made in the war against the Nazis (in reality, this was the jewelled sword commemorating the Battle of Stalingrad, commissioned by George VI). Before being sent to Moscow, it is put on display to the British public in Westminster Abbey; long queues of people "suffused with gratitude to their remote allies" come to worship it. Guy Crouchback is unmoved and chooses not to visit, as he is distinctly not impressed by Joseph Stalin: "he was not tempted to join them in their piety". Instead he goes for a surfeit of luxurious food for lunch on his 40th birthday and dwells neither on the past nor the future. Waugh also contrasts the sword, symbol for him of the betrayal of eastern Europe to the atheist Stalin, with the sword of honour of the crusading ancestor of Guy Crouchback, who is described near the beginning of the first book. It is a resigned rather than an idealistic Guy who goes to Yugoslavia, and it is made clear that the future belongs not to idealism but to the cynical Trimmer or the empty American Padfield. The reader is never quite sure whether it is that Guy is powerless to resist the world's decline from a Golden Age of chivalry or whether the Golden Age was a romantic illusion.