Кіріспе
1547–1619) – ағылшын алтын шебері және миниатюра суретшісі, Елизавета I және Джеймс I Англия сарайларының мүшелерінің портреттік миниатюраларымен ең танымал. Ол көбінесе кішкентай сопақша миниатюраларды, сондай-ақ бірнеше үлкен шкафтық миниатюраларды, шамамен биіктігінде және кем дегенде екі әйгілі, жартылай бой портреттерін Елизаветаның суретке түсірді. Ол қырық бес жыл бойы суретші ретінде үздіксіз табысқа ие болды, сонымен қатар қаржылық қиындықтармен күресті. Оның туындылары Елизавета заманы Англиясының көрнекі бейнесін сақтап қалды, ол 16 ғасырдың соңындағы Еуропаның көп бөлігінен мүлдем ерекшеленеді. Техникалық жағынан ол еуропалық стандарттар бойынша консервативті болғанмен, оның суреттері өте шебер орындалған, жаңалыққа және сүйкімділікке толы, бұл оның «Елизавета дәуірінің басты суретшісі, шығармаларының нәзік микрокосмосында Шекспирдің алғашқы пьесаларының әлемін бейнелейтін жалғыз ағылшын суретшісі» ретіндегі беделін сақтап қалуға мүмкіндік берді.
the judge
Nicholas Hilliard (c. 1547 – 7 January 1619) was an English goldsmith and limner best known for his portrait miniatures of members of the courts of Elizabeth I and James I of England. He mostly painted small oval miniatures, but also some larger cabinet miniatures, up to about tall, and at least two famous half length panel portraits of Elizabeth. He enjoyed continuing success as an artist, and continuing financial troubles, for forty five years. His paintings still exemplify the visual image of Elizabethan England, very different from that of most of Europe in the late sixteenth century. Technically he was very conservative by European standards, but his paintings are superbly executed and have a freshness and charm that has ensured his continuing reputation as "the central artistic figure of the Elizabethan age, the only English painter whose work reflects, in its delicate microcosm, the world of Shakespeare's earlier plays."
Жас шағы мен отбасы
Хиллиард 1547 жылы Эксетерде дүниеге келді. Ол Эксетердегі Ричард Хиллиардтың (1519–1594) ұлы, сонымен қатар Хелллер деп те аталды, ол жақтаулы протестант болған және 1568 жылы Эксетер шерифі болды, себебі ол Лондон қаласының алтын шебері Джон Уоллдың қызы Лоренске үйленген. Ол төрт ұлдың бірі еді: тағы екеуі алтын шебер, ал біреуі дін қызметкері болды. Хиллиард Америкадағы Нью-Хейвен колониясын құрған Теофилус Итонның (1590–1657) бірінші әйелі Грейс Гиллердің (Гиллиар) жақын туысы болуы мүмкін. Томас Бодли, одан екі жас үлкен, Женевадағы көрнекті ғалымдармен классикалық білімін тереңдетіп оқыды, бірақ Хиллиардқа да осындай білім берілгені белгісіз. Хиллиард 1560 жылы 13 жасында өзінің портретін салған, ал 18 жасында Шотландия королевасы Мэридің портретін салған дегенді айтады. Хиллиард патшайымның зергері Роберт Брэндонның (1591 жылы қайтыс болған) шәкірті болды және олардың жеті баласы болды.
Корольдік лимнер
Хиллиард жаңа король портреті суретшісінің қажеттілігі болған кезде шәкірттігінен шықты. Оған бұрыннан танылған екі панельдік портрет, «Феникс» және «Пеликан» портреттері, шамамен 1572–76 жылдарға дараланады. Хиллиард белгісіз уақытта Елизавета I-ге лимнер (минималист) және алтын шебер болып тағайындалды; 1571 жылы ол патшайымның сүйіктісі Лестер графы үшін «портреттер кітабын» жасады, осы арқылы сарайда танымал болды; оның бірнеше баласына Лестер мен оның айналасындағы адамдардың есімдері берілді. Осы қолдауға қарамастан, 1576 жылы жақында үйленген Хиллиард Францияға «сапар арқылы білімін арттыру және осындағы мырзалар мен ханымдардан Англияға оралысқанда жақсырақ қамтамасыз ету үшін ақша алу үмітімен» кетті, – деп Париждегі ағылшын елшісі сэр Амьяс Паулет мұқият хабарлады, Хиллиард көп уақыт онымен бірге болды. Франсис Бэкон елшілікке қосылды, ал Хиллиард Парижде оның миниатюрасын жасады. Ол 1578–79 жылдарға дейін Францияда болып, патшайымның мүсіншісі Гермен Пиллон және суретшісі Жорж Гентпен бірге сарайдағы көркемдік айналымдарда араласты, Ронсардпен кездесті, ол кейінірек Хиллиардтың айтуынша, екі жақты мақтауды айтты: «аралдар шын мәнінде сирек дарынды адамды өсіреді, бірақ олар оны өсіргенде жоғары деңгейде болады». Ол 1577 жылы королева Елизаветаның күйеуі герцог д’Аленсонның құжаттарында «Николас Бельяр, peintre anglois» деген атпен тіркелді және 200 ливр стипендия алды. Мадам де Сурдистің миниатюрасы, әрине Хиллиардтың жұмысы, 1577 жылы жасалған, сол жылы ол француз сарайындағы құрметті қыз болды; және оның жұмыстары болып саналатын басқа портреттер Габриэль д’Эстре (Мадам де Сурдистің немересі), Конде принцессасы және Мадам де Монтгомериді бейнелейді деп есептеледі. 1586 жылы Нортумберленд графының портреті 3 фунтқа тұрды. Шамамен 1574 жылы Хиллиард Корнелиус де Воспен бірге Шотландиядағы алтын кеніне инвестиция салды және ақшасын жоғалтты. 1599 жылы Хиллиард королевадан 40 фунт стерлингтік жылдық жәрдемақы алды, ал 1617 жылы Джеймс I-нің миниатюралары мен гравюраларын өндіруге монополия алды, бұл 1584 жылы Елизавета бас тартқан нәрсе. Дегенмен, ол сол жылы Лудгейт түрмесіне қысқа уақытқа қамалды, өйткені ол басқа біреудің қарызы үшін кепілдік бергеннен кейін және соманы төлей алмады. Оның қайын атасы оның қаржылық қабілетіне сенбеген сияқты; оның 1591 жылғы өсиеті қызына алтын шеберлер компаниясы басқаратын жәрдемақы арқылы қамқорлық жасады. Сол жылы королева оған екінші Ұлы мөр жасағаннан кейін үлкен сома – 400 фунт стерлинг берді, мүмкін ол жылдық зейнетақы алмағанын ескерген болар. Франциядан оралғаннан кейін ол Шотландияда алтын өндіру схемасына немесе, мүмкін, алаяқтыққа инвестиция салды, оны жиырма бес жылдан кейін де ащы есіне алды. Қаржылық жағдайы нашарлаған 1601 жылдың шілдесінде Хиллиард Мемлекеттік хатшы Роберт Сесилге 40 фунт стерлингтік жылдық жәрдемақыны мойындап, Лондоннан зейнеткерлікке шығып, ауылда арзан өмір сүруге рұқсат сұрады. Ол жеке сурет салу нарығында өзімен бәсекелесетін шәкірттерін дайындағанын түсіндірді. Хиллиард Сесилден ұлын кеңсе қызметкері ретінде жұмысқа алуын сұрады, өйткені ол оны өз кәсібінде ұстай алмады. Уэдсдон сарайындағы екі суретті зерттеу оның шығармашылығы туралы түсінігімізді өзгертті, өйткені оған жаңадан екі үлкен сурет тағайындалды. Сэр Амяс Паулет пен Елизаветаның портреттері Англияда кеңінен қолданылатын Балтық емес, француз дуалы панельдеріне суреттелген және Хиллиардтың Францияда болған уақытына жатады деп есептеледі. Жаңа деректер 1983 жылы сэр Рой Стронгтың Елизаветаның портреті туралы Хиллиардқа берген пікірін растайды.
Кейінгі мансап
Франциядан оралғаннан кейін ол 1579 жылдан 1613 жылға дейін Чипсайдтың жанындағы Гаттер-Лейндегі үйде тұрып, жұмыс істеді, содан кейін оны ұлы және шәкірті Лоренс иеленді, ол онда ондаған жылдар бойы бизнесті жалғастырды. Хиллиард Сент-Мартинс-ин-Филдс қауымындағы белгісіз мекенжайға көшіп кетті, қаладан тыс, сарайға жақын. Стронг дүкеннің ашылуын «революция» деп сипаттап, ол миниатюраларға деген сұранысты тез арада сарайдан ақсүйектерге, содан кейін ғасыр соңына қарай бай қалалық саудагерлерге дейін кеңейтті. Лоренс әкесінің стилін «әлсіз» түрінде сақтап қалса, оның шәкірттерінің ішінде ең маңыздысы Исаак Оливер және Роуленд Локи болды. Ол әуесқойларға да сабақ берген болуы мүмкін; 1595 жылы Лондонда «бітіріліп» жатқан жас келіншектің хатында былай делінген: «Суретім үшін түстен кейін бір сағат уақыт бөлемін. Ханым жақсы болғанда, Хиллиард келіп, мені оқытатынын көретінін айтады, егер ол қандай да бір жолмен келсе, солай болады». Ол алтын шеберлігін де жалғастырып, мойынға тағылатын миниатюралар үшін әдемі «сурет қораптарын» немесе зергерлік медальондар жасады, мысалы, Британ мұражайындағы Лайт зергерлігі, оны 1610 жылы Джеймс I (Елизаветаға қарағанда осы жағынан жомарт) сарай қызметкері Томас Лайтқа сыйлады. Елизаветаның сэр Томас Хенниге сыйлаған Армада зергерлігі және сэр Фрэнсис Дрейкке сыйлаған Дрейк медальоны ең танымал мысалдар. «Көктем гүлдері» культының бөлігі ретінде, сарайдағылар кем дегенде Падишаның суретін киюі күтілді. Елизаветаның өзінің миниатюралар жинағы болды, олар оның жатын бөлмесіндегі шкафта жабылып, қағазға оралған және таңбаланған, «Менің лордымның суреті» деп жазылған портрет Лестерді бейнелеген. Оның Корольдік миниатюрист ретінде тағайындалуы жарықтандырылған қолжазбалардың суретшісінің ескі мағынасын қамтыды және ол маңызды құжаттарды безендіруге шақырылды, мысалы, Кембридж университетінің Эммануэль колледжінің құрылтай шарты (1584), онда фламанд стиліндегі Ренессанс әшекейлерімен әшекейленген таққа отырған Елизавета бейнеленген. Ол кітаптар үшін ағаштан ойылған беттік жақтаулар мен шекараларды да жасаған болуы мүмкін, олардың кейбіреулерінде оның әріптері бар. 1584 жылы Хиллиард Елизаветаға Жаңа жыл сыйлығы ретінде бес дана және ақылсыз қыздар туралы оқиғаны суреттеді. Ол Джеймс I-нің де, Елизаветаның да жоғары құрметіне ие болды, патшадан 5 мамыр 1617 күні арнайы тағайындалу туралы патент алды, ол оған он екі жылға гравюра түріндегі корольдік портреттерге эксклюзивті лицензия берді; ол оларды жасап келгенімен, әдетте иммигрант Ренольд Элстракқа гравюра жасауды тапсыратын. Джеймстің портреттерді сәнді түрде ұсынуы Хиллиард шеберханасының жұмысының сапасына әсер етті. Ратланд графы Данияға елшілік сапарынан оралғанда, оның тобының он алты мүшесіне патшаның суреті бар алтын тізбектер берілді, ал қалғандары тек сурет алды. Хиллиардқа замандастарының құрметін Джон Донн растайды, ол 1597 жылғы «Дауыл» атты өлеңінде осы суретшінің жұмысын мақтайды. Ол 7 қаңтарда 1619 жылы қайтыс болды және Вестминстердегі Сент-Мартинс шіркеуіне жерленді, өсиетімен қалыңдықтарға жиырма шиллинг, екі қарындасына отыз, қызметшісіне бірнеше заттар және барлық қалған мүлігі ұлы Лоренс Хиллиардқа, жалғыз орындаушысына қалдырды. Ол «беттегі әдемілік, сезімдердің көрінісі, тек білгіштер ғана жақсы пайдалана алатын және жақсы бағалай алатын» нәрсені ұстау қажеттігін атап өтті. Сондықтан «білгіш суретші» «көз салып», «осы сұлулықтарды, ақылға қонымды күлкілерді және шайқап тұрғандай жылдам өтетін және басқа бір бет-әлпеттің орнына келетін ұрланған көзқарастарды» байқауы керек. Оның әдеттегі әдісі (патшалық бейнелердің көшірмелерінен басқа) суретшінің қатысуымен бүкіл бетті салу, мүмкін кем дегенде екі отырыста. Ол «карнация» негізін салу үшін уақытты үнемдеу үшін әртүрлі түстердегі дайын ет түсті бос орындарды дайындады. Содан кейін ол ерекшеліктердің контурларын өте әлсіз «қарындашпен» бояды, шын мәнінде өте жіңішке тік сақиналы құстың қауырсынынан жасалған щетка, оларды әлсіз сызықтармен толтырудан бұрын. Ол, әсіресе киім мен зергерлік бұйымдар үшін қолда бар техниканы кеңейтіп, перлі және тігізгіш үшін бояудың қалың нүктелерінен туындаған шағын көлеңкелерді пайдаланды. Бірнеше жартылай аяқталған миниатюралар оның жұмыс техникасын жақсы көрсетеді. Ол аз сурет салған болуы мүмкін, әрине, олардың азы ғана сақталған. Оның стилі 1570 жылдардан кейін аз дамыды, кейбір техникалық жетілдірулерден басқа, оның кейінгі Джеймс I және оның отбасының көптеген көшірмелері ерте туындыларынан әлдеқайда нашар. Джеймс өзінің портретін салуды ұнатпады және Хиллиард онымен азын-азын ғана кездесті. 1590 жылдардан бастап, оның бұрынғы шәкірті Исаак Оливер бәсекелес болды, ол 1604 жылы жаңа Дания патшайымы Аннаға, ал 1610 жылы өзінің үйін құрғанда Уэльс принці Генриге тағайындалды. Оливер шетелге сапарлаған және ұстазынан гөрі көбірек заманауи стильді дамытқан, әрі перспективалық сурет салуда жақсы болған, бірақ Хиллиардтың жаңалыққа және психологиялық тереңдікке жете алмады.