Кіріспе

Стаффордширдегі қолданыстан шыққан канал, Англия

Хатертон каналы – Англияның оңтүстік Стаффордширіндегі Стаффордшир және Вурчестершир каналының қолданыстан шыққан тармағы. Ол екі кезеңде салынды, алғашқы бөлігі 1841 жылы ашылып, басты желіні Черчбриджге жалғады, ал одан трамвай Ұлы Уирли көмір кендеріне қосылды. Екінші бөлігі Бірмингем каналдарымен бірлескен жоба болып табылады және Черчбриджді 13 шлюздік каскад арқылы Каннок кеңейту каналына жалғады, ол 1863 жылы кеңейту каналымен бірге ашылды. Көмір тасымалы өте пайдалы болды және канал 1949 жылға дейін қолданыста болды. 1955 жылы ол ресми түрде тасталды, содан кейін Черчбридж каскады мен кеңейту каналының көп бөлігі ашық карьерлік кен өндіру арқылы қиратылды. Оны қайта жаңғырту жоспарлары 1975 жылы басталды және Личфилд және Хатертон каналдарын қайта жаңғырту қорының алғашқы ұйымы 1989 жылы құрылды. Содан бері олар M6 жол төлемі автожолының бағытымен қауіп төндірілген каналды қорғау және қайта жаңғырту үшін көп жұмыс істеді. Келіссөздер нәтижесінде екі құбыр жасалды, олардың біреуін Қор төледі, екіншісін жол салушылар төледі, олар кейіннен қайта бағытталған каналдың бағытына пайдаланылады. 2006 жылы Arup инженерлік компаниясы Каннок кеңейту каналындағы Гроув бассейніне жалғасатын қираған бөліктің орнын ауыстыру бойынша техникалық-экономикалық негіздеме жасады. Қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтар 2009 жылы Atkins компаниясының екінші техникалық-экономикалық негіздемесін жасауға әкелді, ол Wyrley және Essington каналындағы қолданыстан шыққан Лорд Хейс тармағына жалғасатын бағыт үшін жасалды. Стаффордшир және Вурчестершир каналымен қиылысқа жақын жердегі қысқа бөлік кеме жүруге жарамды, ал қалған бөлігін қайта жаңғырту және Wyrley және Essington каналына жаңа бағыт салу құны 2009 жылы 44,1 миллион фунт стерлингке бағаланды.

Тарих

Хатертон каналы екі бөлек компаниямен 20 жыл ішінде екі кезеңде салынды. Құрылысының алғашқы бөлігі Стаффордшир және Ворчестершир каналындағы Кальф-Хиттегі Хатертон түйіскен жерінен Черчбриджге дейін созылды және Стаффордшир және Ворчестершир каналы компаниясы оны негізгі каналдың тармағы ретінде салды. 1798 жылы осыған ұқсас бағыт бойынша трамвай салу туралы ұсыныс болған, ол Уирли маңындағы Вернон мырзаға тиесілі көмір кендерімен байланыстырылған еді. Канал компаниясы трамвай жоспарларын қарызға алды және олар 1826 және 1830 жылдары жүргізілген зерттеулердің негізі болды, бірақ салынған тармақ сәл өзгеше бағытты ұстанды және 1837 жылы зерттелді. Ерекше жағдай, жұмыс үшін Парламент актісі алынбады, сондықтан жобаға қажетті барлық жерлер жер иелерімен келісім бойынша сатып алынуы керек болды. Келіссөздер 1839 жылдың 4 сәуірінде аяқталды, осы кезде компания Роберт Фросттан 12 345 фунт стерлингтік сметаны қабылдады және құрылыс басталды. Бұл кезең 1841 жылдың сәуірінде аяқталды, ал келесі жылы көмір тасымалдауға арналған терминалдан Ұлы Уирлиге дейінгі трамвай дайын болды. Канал мен трамвайды қаржыландыру кіріс есебінен жүзеге асырылды, өйткені канал компаниясы сол кезде өте табысты болды, ол акционерлеріне отыз жылдан астам уақыт бойы 25 проценттен астам дивиденд төледі. Бұл тармақ компания төрағасы лорд Хатертонның құрметіне Хатертон тармағы деп аталды. Тармақтың ұзындығы шамамен 3,5 миль (6 км) болды және ол сегіз шлюз арқылы көтерілді. Екінші кезең Стаффордшир және Ворчестершир каналы мен Бирмингем канал навигациялық компаниясы арасындағы бірлескен кәсіпорны болды, олар сол кезде Каннок кеңейту каналын салуды жоспарлап отырды, ол Уирли және Эссингтон каналының тармағы болып, Каннок маңындағы көмір шахталарына қызмет ететін еді. 1854 жылы Хатертон тармағы мен Черчбридждегі Каннок кеңейту каналы арасында он үш шлюзден тұратын каскадты салу туралы келісімге қол жеткізілді. Жер сатып алу құны бөлісілгенімен, Стаффордшир және Ворчестершир каналы шлюздерді салуға қаржы жұмсаған көрінеді. Олар 1858 және 1859 жылдары салынды, бірақ бәлкім 1863 жылға дейін пайдаланылмады, осы жылы Каннок кеңейту каналы аяқталды және ашылды. Бұл бөлім Бирмингем агломерациясының солтүстік жиегінде пайдалы маршрут ашты. Екі тармақтың жалпы ұзындығы шамамен 4 миль (6 км) құрады. Тармақтағы трафик жоғары болды. 1902 жылы Черчбридж каскады бойынша көмірдің тасымалы айына шамамен 12 000 тоннаны құрады. Көмір тармақтың құлдырауына да себепкер болды, өйткені ол 1940 жылдары шахталардан болған шөгудің салдарынан үлкен зардап шекті. 1950 жылдың тамызында коммерциялық трафик тоқтатылды (1951 жылдың ақпанында бір көмір қайығымен), ал 1955 жылы тоқтатылды. 1952 жылдың жазында жалға алынған қайық каналдың ішінара кептірілген бөліктеріне түсті. Оның бір бөлігі, соның ішінде Черчбридж шлюздерінің каскады, кейіннен ашық көмір шахтасындағы қазба жұмыстары кезінде қиратылды және содан бері қайта жаңартылды.

Қалпына келтіру

Каналды қайта жаңарту идеясы алғаш рет 1975 жылы, жоспарлау органдарына округтік құрылымдық жоспарларды жасауды талап ететін заңнаманың нәтижесінде пайда болды. Вест-Мидлендс округтік жоспарына қалпына келтірілген канал тұжырымы сызықтық саябақ ретінде енгізілді және ашық карьерлік кен қазудан қиратылған бөліктен қашу үшін жаңа бағыт қосылды. Бірмингемнің солтүстік айналма жолынан туындаған қауіп 1989 жылы Огли және Хатхертонды қайта жаңарту қоғамын құруға әкелді, себебі Ішкі су жолдары қауымдастығы Пелсаллда каналдың қиын жағдайын көрсету үшін митинг өткізді. Кейін қоғам Личфилд және Хатхертон каналдарын қайта жаңарту трестіне айналды, ал айналма жол M6 ақылы автожолына айналды. 1995 жылы автожол құрылысы тағы да қауіп тудырды, өйткені M6 автожолын кеңейту жоспарларында екі арнаның қиылысқан жері ескерілмеді. Трест жолдың жоспарлауға қатысты тыңдауына бірнеше құжаттар ұсынды. Трест M6 автожолының құрылысына қатысқан агенттіктермен келіссөздер жүргізуді жалғастырды, тіпті кеме жүретін каналдарды жасау құны 2 миллионнан 3 миллион фунт стерлингке дейін жетеді деп болжанды, бірақ келісімге қол жеткізілгеннен кейін Трест A5/A34 айналма жолының астындағы каналға төлеу үшін 150 000 фунт стерлинг жинады, ал автожолдың астындағы негізгі каналға үкімет қаржы бөлді. Бұл бағыт экологиялық алаңдаушылықтарды қанағаттандыруға көмектеседі, жергілікті жер иелері үшін жақсырақ болады және қажетті жаңа көпірлердің санын азайтады. Аткинс каналды қайта құрудың, соның ішінде Лорд Хейс тармағының жаңа бөлімін салудың құны 44,1 миллион фунт стерлинг болатынын бағалады. Бағыт Гроув бассейніне қарағанда сәл ұзақ болғанымен, құны 4,6 миллион фунт стерлингке арзан болды, себебі Гроув бассейнінің бағыты Уирли No.3 шахтасынан келген ластанған жер арқылы ұзақ кесуді білдірді. Содан кейін бірінші шлюзге кірмес бұрын, көпір каналдан кіші жолды алып өтеді. Шлюздің үстіндегі кеңірек бөлік екінші шлюздің алдында қосымша тоқтау орнын қамтамасыз етеді. Бұл жақын маңдағы қайық құрылыс орны үшін құрғақ док құру үшін өзгертілді. Шлюздің жоғарғы жағынан қайықпен шығу мүмкін емес. Шлюзден тыс жерде оны кеме жүзуге жарамды жағдайға келтіру үшін қазылған бөлік бар, бірақ M6 автожолы оның үстінен салынған. Су құбыры автожолдың астындағы су ағынын сақтайды, бірақ кеме қатынасына жеткіліксіз. Дегенмен, автожолдың беткейі кеме жүретін каналды орнатуға жеткілікті биіктікте. Автожолдың алдында Ит көпірі болды, бірақ ол қиратылды және автожол құрылысының бөлігі ретінде жолы қайта құрылды. Мүмкін болатын шешімдердің бірі - жолдан тыс жерде жаңа шлюз салу, 2-ші шлюздің орнына және каналдың деңгейін төмендету. Скраперс Энд көпірі Оук Лэйнды каналдан өткізеді, бірақ ол төмендетілді, шамамен 4 фут (1 метр) биіктік қалдырды. Мұнда жаңа көпір қажет болуы мүмкін. Келесісі - Гейли су қоймаларынан су құбыры, ол судың негізгі желіге жеткізілуін қамтамасыз етеді, бұл каналдың бұзылмауына кепілдік береді. Саредон Милл көпірі сенімді еріктілер парапеттерді қайта құрғаннан кейін жақсы жағдайда. Оның артында ағаштарды алып тастау және сүйрейтін жолды қалпына келтіру үшін көп жұмыс жасалды, бұл пайдалы жаяу жүру жолын жасады. Крос-брод тағы да төмендетілді, бірақ көпір салудың қажеті жоқ, өйткені ол жеткілікті көлік жүктемесін көтере алады. Бұл арна суға толы, және мұнда кеме жүзуге жақын. Кэтс көпірі құлап кеткеннен кейін, оның орнына канал салынды. Оның артындағы көпір сынып, суға батып кеткендіктен, Трест оны бұзды. Оны ауыстырудың қажеті жоқ, өйткені ол енді пайдалы емес. Саредон бұлағындағы бөгет Медоу шлюзіне кірмес бұрын каналға көбірек су береді, оның құрылымы негізінен сақталған, бірақ канал жабылғанға дейін судың түсуінен зардап шекті. Еріктілер шлюздің үстіндегі сүйрейтін жолды тазартып, жаяу жүргіншілерге Рим жолы қонақ үйінің артында орналасқан көпірге жетуге мүмкіндік берді. Қалтаға кіру үшін жол салу және көпірді қалпына келтіру бойынша көп жұмыс жасалды, бұл қонақ үй аумағында түсірілген фотосуреттерге жиі түсетін фон болды. Көпірден кейін тағы бір өзен сумен қамтамасыз етеді, бірақ канал төбесі бұдан былай Британдық су жолдарына тиесілі емес, ол толтырылған. A4601 жолы Уедж-Миллз көпірінен өтеді, бірақ жол кеңейтілген кезде бастапқы көпір мен шлюз жойылды. Джовейс шлюзы өте жай болатын және ол Уирли Брук үшін арна ретінде қайта пайдаланылды, ол кәріздік станцияға орналасу үшін бұрылды. Келесі екі шлюздің орны, Розмари және Уокммилл, сонымен қатар Бриджтаун No. 2 және Бриджтаун Жоғарғысы деп белгіленген, қазір өнеркәсіптік аудандардың астында жатыр. Ұлы Уирли бассейні осы жерде орналасқан, сондай-ақ Хокинс бассейні де, ол каналға сүйрейтін жол көпірі мен көпір арқылы байланысқан, содан кейін Уирли Бруктан акведук арқылы бассейне жеткен. Акведук M6 ақылы автожолын салу кезінде ашылды және осы жобаның бөлігі ретінде қиратылды. Бұл бөлік арқылы каналды қайта жаңарту мүмкін емес, сондықтан түпнұсқа бағыттың оңтүстігінде жаңа бағыт ұсынылды, ол Оңтүстік Стаффордшир және Каннок Чейс округтік кеңестерінің жергілікті жоспарларына енгізілу арқылы қорғалды. Черчбридж шлюздері орналасқан жердегі жер 1950 жылдары ашық карьерлік кен қазу арқылы жойылды, ал каналдың бағыты жойылды.

Ұсынылған жаңа бағыт

Черчбриджден бастап, жоспарланған жаңа бағыт А5 жолымен, округтік кеңестің жерінде, автожолдағы солтүстік бағыттағы ақы төлеу қабылдау орындарының жанында оңтүстікке бұрылады. Содан кейін шамамен 3 км Wash Brook өзенінің аңғарымен өтеді, сосын Wyrley және Essington каналымен қиылысатын Lord Hayes тармағына қосылатын бөлікке дейін көтеріледі. Lord Hayes тармағының соңғы бөлігі жаңартылады. Бағыттағы көптеген шлюздердің биіктігі 3 метрге жетеді. Holford және Gains шлюздерінен кейін бағыт шығысқа қарай бұрылады, онда фермалық жол көтерілген көпір арқылы өтеді. Содан кейін маршрут Wyrley No. 3 шахтасымен және Wash Brook арқылы өтеді, бұл жерде каналдар салынады. Жер иелерімен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, канал егістіктер арқылы өтетін 3 метр тереңдіктегі ойысқа орналастырылады. Бұдан әрі, бөгеттердің мөлшері қазылған топырақты алып тастау қажеттілігінсіз, пайдалануға болатындай етіп есептелді. Содан кейін бекітілген көпір қолжетімділік жолын кесіп өтеді, сосын канал Gains Lane-нің астынан өтеді. Бұл үшін жолдың бетін 2 метрге көтеру қажет, бұл көпір құрылымының астында 2 метр кеңдікте кеме жүзуге мүмкіндік береді. Одан кейін канал Wash Brook арқылы өтеді, ол тиісті мөлшердегі каналдың салынуын қамтамасыз ету үшін қайта жаңартылады. Atkins компаниясы бұл бөлікті жол мен өзеннің жақын орналасуына байланысты ең қиын деп анықтады. Gains Lane және Cadman's Lane арасындағы жаяу жол бағытты кесіп өтеді, ол ішінара жағалау бойымен қайта бағытталады. Содан кейін фермалық жол су өткізгіштен өтеді, екеуі де су өткізгіштің каналдың астынан өтуіне мүмкіндік беру үшін өзгертіледі, кері сифонды пайдалану қажеттілігі болмайды. Келесі шлюзден өту үшін Cadman's Lane деп аталатын жаяу жол бағыты өзгертіледі. Одан кейін үш шлюз орналасқан: Dark Lane, Pylon және Cadman's. Pylon шлюзі үлкен электр тірегіне жақын орналасқандықтан осылай аталды. Cadman's шлюзінде фермалық жол шлюздің құйрығы арқылы өтеді, ал су деңгейін сақтау үшін шлюздің жоғарғы жағындағы каналдың астындағы көршілес арық салынады. Одан кейін канал Cadman's Lane-ді қайтадан кесіп өтеді, ол Wash Brook жиі су басып, өткісіз болып қалатындықтан, жағалау бойымен біраз қашықтыққа бұрылады. Wash Brook шлюзі Cadman's Lane-нің бастапқы бағытына оралуына мүмкіндік беру үшін құйрығына көпір қосады. Салыныс басталғаннан кейін, су арнасы 5 метр биіктіктегі бөгеттің үстінде салынады. Соңғы бөлімге Fishley Park гольф алаңына жақын Golfers Lock және тоқтатылған Fishley шахтасымен байланысты бірнеше шахталарға жақын Colliery Lock кіреді. Содан кейін ол Lord Hayes тармағымен қосылу үшін бұрылады. Fishley Lane көпірі оны кесіп өтеді және жаңартылуы мүмкін, ал жағалау Wyrley және Essington каналының қарамағында, бірақ Lord Hayes тармағына қызмет еткен жылжымалы көпір әлі де сақталған. Жағалаудың ені әдетте 3 метр болса, Atkins компаниясы оны кейбір жерлерде 4 метрге дейін кеңейтуді ұсынды, сондай-ақ 5 тонналық жұлып жүретін крандарға қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін қолайлы етіп жасауды ұсынды, бұл Шропшир Юнион каналында осындай қолжетімділік болған жағдайда шлюз қақпаларын ауыстыруды революциялады.