Кіріспе

Венадағы көше

Вена айналма жолы (Ringstraße, , әдеби мағынасында – айналма жол) – Австрияның Вена қаласындағы тарихи Innere Stadt (Ішкі қала) ауданының айналасында орналасқан 5,3 км (3,3 миль) ұзындықтағы шеңберлі, сәнді бульвар. Бұл жол орта ғасырлық қала бекіністерінің орнында салынған, оның ішінде биік қабырғалар және кең ашық алаңдағы қамалдар (глацистер) болған, ал олардың алдында жолдармен қиылысқан. Қала қабырғалары 19-ғасырдың ортасында бұзылғаннан кейін бұл жол салынды. 1860-шы жылдардан 1890-шы жылдарға дейін Рингштрассе бойында көптеген ірі қоғамдық ғимараттар эклектикалық тарихи стильде салынды, бұл стиль кейде Рингштрассенстиль ("Ринг-роуд стилі") деп аталады, және классикалық, готикалық, Ренессанс және барокко сәулет элементтерін пайдаланды. Архитектуралық әдемілігі мен тарихының арқасында Вена айналма жолы "айналма жолдардың патшасы" деп аталады және ЮНЕСКО оны Венаның Әлемдік мұрасының бір бөлігі деп таныды.

Тарих

Бұл әсем бульвар 13-шы ғасырда салынған қала қабырғаларын алмастыру үшін салынған. Бұл қабырғалар ағылшын королі Ричард I, Арыстан жүректі Ричардтың босатылуы үшін төленген құнымен қаржыландырылған, сондай-ақ 1529 жылғы бірінші түрік қоршауы және 1618 жылғы Отыз жылдық соғыстың салдарынан нығайтылған. Қабырғалардың айналасында шамамен 500 метр ені бар мұздық орналасқан, онда әскери қорғаныс мақсатында ғимараттар мен өсімдіктерге тыйым салынған. Бірақ 18-шы ғасырдың соңына қарай бұл бекіністер пайдасыз болып қалды. Император Иосиф II тұсында мұздықтарда көшелер мен жолдар салынды, шамдармен жарықтандырылып, ағаштармен көмкерілді. Шеберлер ашық ауадағы шеберханалар құрды және сауда орындары ашылды. Алайда, 1848 жылғы революция одан да маңызды өзгерістерге жол ашты. 1850 жылы қала маңындағы аудандар (Vorstädte, қазіргі II-IX аудандар) муниципалитет құрамына қосылды, бұл қала қабырғаларын көлік үшін кедергіге айналдырды. 1857 жылы Австрия императоры Франц Иосиф I «Мен бұйрық беруге шешім қабылдадым» (Wikisource-та «Менің қалауым») деген жарлық шығарды, онда қала қабырғаларын және орларын бұзуға бұйрық берілді. Ол жарлықта бульвардың нақты өлшемдері, сондай-ақ жаңа ғимараттардың орналасуы мен функциялары көрсетілді. Рингштрассе және жоспарланған ғимараттар Габсбург империясының күші мен даңқын көрсетуге арналған. Практикалық тұрғыдан алғанда, Франция императоры Наполеон III Парижде бульварлар салу арқылы көшелерді кеңейтудің революциялық барикадаларды салуды қиындататынын және артиллерия үшін оңай нысанаға айналдыратынын көрсеткен. Рингштрассе әрқашан ең алдымен көрнекілік үшін жоспарланғандықтан, бұрынғы мұздықтан тысқары параллельді Ластенштрассе (жүк жолы) салынды. Бұл көше әдетте «2-ші желі» деп аталады, себебі оны пайдаланған трамвай желілерінің идентификаторларындағы «2» санынан шыққан. Ол әлі де маңызды көлік артериясы болып табылады. Үкімет пен муниципалитет арасындағы құзыреттілік дауларынан кейін «Қаланы кеңейту қоры» құрылды, оны үкімет басқарды. Тек қала әкімшілігі қалалық ғимаратты жоспарлады. Келесі жылдары көптеген сәнді мемлекеттік және жеке ғимараттар салынды. Аристократия да, байлар да бульвар бойында әсем үйлер мен сарайлар салуға асықты. Салынған алғашқы ғимараттардың бірі – сыра қайнатушы Генрих Драшеге тиесілі болған Генрихсхоф, ол 1945 жылға дейін Императорлық және Корольдік опера үйінің қарама-қарсысында орналасқан. Рингштрасседі зерттеген алғашқы өнер тарихшыларының бірі – Вена университетінің профессоры және түлегі Ренате Вагнер Ригер.

Танымал күйшілері

Зигмунд Фрейд күнделікті Ринг айналасында серуендеуге шығар еді. Адольф Гитлер осы аймақтың архитектурасын өте бағалаған және бұл нацистік архитектураға әсер еткен.