Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словенияның премьер-министрі
Prime Minister of Slovenia
Алойз "Ложе" Петерле (5 шілде 1948 жылы туған) – словен саясаткері. Ол Еуропалық халық партиясының құрамындағы «Жаңа Словения» партиясының мүшесі. 1990-1992 жылдары Словенияның премьер-министрі қызметін атқарды, партия 1990 жылы құрылғаннан бастап 2000 жылы Словения халық партиясымен біріккенге дейін христиан-демократтардың төрағасы болды, сондай-ақ 1993-1994 жылдары және 2000 жылы Сыртқы істер министрі болды. 1996-2004 жылдары Ұлттық ассамблеяның депутаты, ал 2004-2019 жылдары Еуропалық парламенттің депутаты болды.
Alojz "Lojze" Peterle (born 5 July 1948) is a Slovenian politician. He is a member of New Slovenia, part of the European People's Party. He served as Prime Minister of Slovenia from 1990 to 1992, Leader of the Christian Democrats from the founding of the party in 1990 until it merged with the Slovenian People's Party in 2000, and was Minister of Foreign Affairs from 1993 to 1994 and again in 2000. He was a Member of the National Assembly from 1996 to 2004, and a Member of the European Parliament from 2004 to 2019.
Ерте өмір және мансап
Лойзе Петерле Требьеге жақын Төменгі Карниоланың Čužnja Vas ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. Ново-Место гимназиясында оқыған. 1967 жылы Любляна университетіне түсіп, тарих және географияны, кейін экономиканы оқыды. Студенттік жылдары ол Revija 2000 журналы төңірегіндегі христиандық солшыл зиялылар тобымен ынтымақтаса бастады. 1980-жылдары Петерле Словения Социалистік Республикасының қала құрылысы институтында жұмыс істеді. 1980-жылдардың ортасында ол "Альпе-Адрия" аймақтық ынтымақтастық желісі шеңберінде бірнеше трансрегионалдық ынтымақтастық жобаларына қатысты.
Lojze Peterle was born to a peasant family in the Lower Carniolan village of Čužnja Vas near Trebnje. He attended the Novo Mesto Grammar School. In 1967, he enrolled in the University of Ljubljana, where he studied history and geography, and later also economy. During his student years, he started collaborating with the Christian left intellectual circle around the journal Revija 2000. In the 1980s, Peterle started working at the Institute for Urban planning of the Socialist Republic of Slovenia. In the mid 1980s, he was involved in several projects of trans regional cooperation within the Alpe Adria regional cooperation network.
1990 жылы ол жаңадан құрылған Словен христиан демократиясының президенті болып сайланды. 1990 жылы сәуірде өткен парламент сайлауында DEMOS коалициясы жеңгеннен кейін (оның ішінде христиан-демократтар да бар және коммунистік билікке қарсылық ретінде құрылған) Петерле 1990 жылы мамыр айында Словенияның премьер-министрі болды. 1991 жылы DEMOS бастаған словен парламенті елдің тәуелсіздігін жариялады, өткен жылдың желтоқсан айында өткен референдумның нәтижесіне сәйкес. Ол 1992 жылдың мамырына дейін премьер-министр қызметін атқарды, сонда DEMOS коалициясының ішкі дағдарысына байланысты Янез Дрношек басшылығымен жаңа коалициялық үкімет құрылды. 1992 жылғы сайлауда христиан-демократтар белгілі бір қолдау тапты және Либералды демократиялық партиядан кейін өте бөлшектенген Ұлттық Ассамблеядағы екінші үлкен партия болды. Христиан-демократтар Либералды демократиялық партиялар және Социал-демократтардың біріккен тізімімен (бұрынғы Словенияның коммунистік партиясы) Янез Дрношек басшылығымен партияаралық коалицияға кірді. Питерле 1993 жылдың қаңтарынан 1994 жылдың қазанына дейін премьер-министрдің орынбасары және сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Алайда, коалицияда шиеленістер терең болды, ал 1994 жылы Дрновшек өзінің Либералды-демократиялық партиясының мүшесі Жожеф Школьчті парламенттің спикері болуға ұсынған кезде, Питерле спикер христиан-демократ болуы керек деп сенгендіктен, өзінің лауазымдарынан кетті. Христиан-демократтар коалицияда қалды, олар көбінесе белгілі бір саяси мәселелерге байланысты бөлінді. 1996 жылы Петерле Словенияның Италиямен қарым-қатынасына көмектесу үшін жеткілікті нәрсе жасамағанын ойлағандықтан, сыртқы істер министрі Зоран Талерді жұмыстан босатуды талап етті. 1996 жылғы сайлауда Петерле партиясы шешуші жеңіске ұшырап, халықтық қолдауды басқа екі оң орталық партиясына, Словенияның Социал-демократиялық партиясы мен Словенияның халықтық партиясына жоғалтты, олар оппозицияда қалып, «христиан демократиясы мен бұрынғы коммунистер арасындағы қағидасыз коалиция» деп атағанды сынға алды. 1996 және 2000 жылдар аралығында христиан-демократтар оппозицияда болды, ал Питерлдің басшылығына партияның әртүрлі фракциялары жиі қарсылық білдірді. Дегенмен, ол 2000 жылға дейін партияның төрағасы болып қала алды, содан кейін христиан-демократтар Словения Халық партиясымен бірікті, ол осы уақытқа дейін Янез Дрношектің үшінші рет премьер-министр лауазымына қолдау көрсетті. Нәтижесінде 2000 жылы Дрношек үкіметі құлдырады, ал Петерле 2000 жылдың маусым айынан қарашасына дейін Андрей Баюктың қысқа мерзімді оңтүстік орта үкіметінде қайтадан сыртқы істер министрі болды.
In 1990, he was elected president of the newly founded Slovene Christian Democrats. Peterle became prime minister of Slovenia in May 1990 after parliamentary elections of April 1990 won by the DEMOS coalition (which included Christian Democrats and was created in the opposition to the Communist rule). In 1991, the DEMOS led Slovene Parliament declared the country's independence from Yugoslavia, in compliance with the result of a referendum held in December the previous year. He served as prime minister until May 1992, when due to an internal crisis in the DEMOS coalition, a new coalition government under Janez Drnovšek was established by a constructive vote of no confidence. In the elections of 1992, the Christian Democrats gained some support and became the second largest party in a highly fragmented National Assembly, after the Liberal Democratic Party. The Christian Democrats entered a cross party coalition with the Liberal Democrats and the United List of Social Democrats (former Communist Party of Slovenia) under the leadership of Janez Drnovšek. Peterle served as deputy prime minister and foreign minister from January 1993 until October 1994. Tensions were deep in the coalition, however, and Peterle resigned from his posts in 1994 when Drnovšek nominated Jožef Školč, a member of his own Liberal Democratic Party, to be speaker of Parliament, against the wishes of Peterle who believed that a Christian Democrat should be the speaker. The Christian Democrats did remain in the coalition, which was often divided over specific policy issues. In 1996, Peterle called for the dismissal of foreign minister Zoran Thaler because of his belief that Thaler did not do enough to help Slovenia's relations with Italy. In the 1996 elections, Peterle's party suffered a decisive defeat, losing popular support to the other two centre right parties, the Social Democratic Party of Slovenia and the Slovene People's Party, that had remained in the opposition and had criticised what they called a "unprincipled coalition between Christian Democracy and former Communists". Between 1996 and 2000, the Christian Democrats remained in opposition, and Peterle's leadership was frequently challenged by different fractions within the party. He nevertheless managed to remain the chairman of the Party until 2000, when the Christian Democrats merged with the Slovenian People's Party, which had until then supported Janez Drnovšek's third term as prime minister. As a consequence, Drnovšek's government fell in 2000, and Peterle became foreign minister again in the short lived centre right government of Andrej Bajuk from June 2000 to November 2000.
2000 жылғы сайлаудан кейін
Сайлау заңнамасы бойынша туындаған келіспеушілікке байланысты Петерле Христиан-демократтармен біріккеннен кейін көп ұзамай Словен халық партиясынан шығып, жаңа құрылған «Жаңа Словения – Христиан халық партиясына» қосылды. 2000 жылғы сайлауда Словенияның консервативті және христиандық-демократиялық партиялары Дрношектің Словения либералды демократиясына қарсы жеңіліске ұшырады, ал Словения социал-демократиялық партиясы оңшыл-орталық оппозицияның даусыз көшбасшылығын мойнына алды.
Due to a disagreement over the election legislation, Peterle left the Slovene People's Party shortly after its unification with the Christian Democrats and joined the newly founded New Slovenia – Christian People's Party. In the 2000 election, both of Slovenia's conservative and christian democratic parties suffered a defeat against Drnovšek's Liberal Democracy of Slovenia, while the Slovenian Social Democratic Party assumed the undisputed leadership of the centre right opposition.
Еуропа Парламенті мүшесі, 20042019
2002 жылы Петерле Еуропаның болашағы туралы конвенцияның басқару комитетінің 13-ші мүшесі болды, ол Еуропа Конституциясын құру шартын әзірледі. 2004 жылғы Еуропа Парламенті сайлауында Петерле Еуропалық халық партиясының (ЕХП) мүшесі ретінде «Жаңа Словения» партиясынан сайланды. 2006 жылғы наурыз айында ол 2003 жылғы сәуірде қатерлі ісіктен емделгеннен кейін үш жылдық мерзімге Еуропалық халық партиясының вице-президенті болып сайланды. Петерле Еуропалық парламенттің Сыртқы істер комитетінде қызмет етті. Ол сондай-ақ 2004 жылдан 2009 жылға дейін Адам құқықтары жөніндегі кіші комитеттің мүшесі болды. Комитет тапсырмаларынан өзге, Петерле 2014 жылдан бастап Еуроодақ пен бұрынғы Югославия Республикасы Македонияның бірлескен парламенттік комитетіне парламенттік делегацияның төрағасы болды. Бұрын ол Оңтүстік-Шығыс Азия елдерімен және Оңтүстік-Шығыс Азия Ұлттары қауымдастығымен (2004–2009 жж.), Еуроодақ пен Ресей парламенттік ынтымақтастық комитетімен (2009–2014 жж.), Еуроодақ пен Хорватияның бірлескен парламенттік комитетімен (2009–2013 жж.) және Жапониямен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияларда (2013–2014 жж.) жұмыс істеген. Ол жүрек-қантамыр ауруларының (ЖҚА) салмағын азайтуға бағытталған шараларды қолдаушы парламентарийлер тобы – MEP Heart Group-тың да қолдаушысы болды. 2006 жылдың қарашасында Петерле 2007 жылғы президенттік сайлауда Словения президентіне кандидат болатынын мәлімдеді. Орталық-оңшыл үкіметтің көп бөлігінің қолдауымен ол сайлаудың бірінші турында жетекші кандидат саналды, бірақ екінші турда Данило Тюркке айқын есебімен жеңіліп қалды. Ол «Еуропарламентарийлер қатерлі ісікке қарсы» (MAC) тобының негізін қалаушысы және қазіргі президенті. 2016 жылдың қыркүйегінде Петерле Кристофер Фьеллер, Эшли Фокс, Вики Форд және Беатрикс фон Сторх сияқты алты түрлі саяси топтан шыққан 50-ден астам еуропарламентарийлерге қосылып, Еуропалық парламенттің президентінің мерзімі екі ретке дейін шектелуі жөніндегі ұсынысқа қол қойды. Бұл қадам қазіргі президент Мартин Шульцтің үшінші рет президенттікке үміткер болуына кедергі келтіру мақсатында жасалған деп есептелді. Петерле 2019 жылғы Словенияда өткен Еуропалық парламент сайлауында Еуропалық парламентке қайта сайланбады.
In 2002, Peterle became the 13th member of the steering committee of the Convention on the Future of Europe, which drafted the Treaty establishing a Constitution for Europe. In the 2004 elections to the European Parliament, Peterle was elected for New Slovenia, as a member of the European People's Party (EPP). In March 2006, he was elected as Vice President of the European People's Party for a three year term after recovering from cancer in April 2003. Peterle served on the Committee on Foreign Affairs of the European Parliament. He was also a member of the Subcommittee on Human Rights from 2004 until 2009. In addition to his committee assignments, Peterle chaired the parliament's delegation to the EU former Yugoslav Republic of Macedonia Joint Parliamentary Committee since 2014. He previously served on the delegations for relations with the countries of Southeast Asia and the Association of Southeast Asian Nations (2004–2009), to the EU Russia Parliamentary Cooperation Committee (2009–2014), to the EU Croatia Joint Parliamentary Committee (2009–2013) and for relations with Japan (2013–2014). He was also a supporter of the MEP Heart Group, a group of parliamentarians who have an interest in promoting measures that will help reduce the burden of cardiovascular diseases (CVD). In November 2006, Peterle announced that he would be running for President of Slovenia in the 2007 presidential election. Backed by most of the centre right government, he was considered the front runner before the first round of the election, but ultimately lost in a landslide to Danilo Türk in the second round. He is a founder and current President of the group MEPs Against Cancer (MAC). In September 2016, Peterle joined more than 50 MEPs from six different political groups – including Christofer Fjellner, Ashley Fox, Vicky Ford and Beatrix von Storch – in signing a proposal for a two term limit of the President of the European Parliament. This move was widely seen as an effort to prevent incumbent Martin Schulz from holding onto the presidency for a third consecutive term. Peterle was not re elected to the European Parliament at the 2019 European Parliament election in Slovenia.
Басқа қызмет түрлері
Питерле Словен ара өсірушілер қауымдастығының президенті және 2003 жылы Любляна қаласында Апимондия ара өсірушілер конгресін өткізді.
Peterle is president of the Slovenian beekeepers association and hosted the 2003 Apimondia beekeepers congress in Ljubljana.