Кіріспе
Грекияның Микена қаласындағы толос қабірі, шамамен б.з.д. 1250 жылы. Атрей қазынасы немесе Агамемнон қабірі – Грекияның Микена қаласында б.з.д. 1300-1250 жылдар аралығында салынған ірі толос, яки аралық қабір. Бұл Эгей қола дәуірінде салынған ең үлкен және ең күрделі толос қабірі, сондай-ақ Арголид аймағында салынған соңғы қабірлердің бірі. Негізгі қабір дөңгелек қабірлік бөлмеден, яғни таламостан тұрады, үстіне қабырғалы күмбез орнатылған. Бұл күмбез Рим дәуіріне дейін әлемдегі ең үлкен күмбез болды және қазір де әлемдегі ең үлкен қабырғалы күмбез болып саналады. Алғашқыда қасбеті мәрмәр бағаналармен және мүсіндермен әсемделген, олар үшін Оңтүстік Пелопоннестегі Мани түбегінен мәрмәр қолданылған. Оның өнері Минойлық Крит және Ежелгі Египет өнерінен шабыттанған болуы мүмкін. Қабірге кімдер жерленгені туралы көп мәлімет жоқ: мифтік Атрей мен Агамемнонмен байланыстыру 18 ғасырға дейін созылған. Қабырды салуға жұмсалған еңбектің молдығы, сондай-ақ толос архитектурасы мен Микена цитаделінің құрылыстары арасындағы ұқсастықтар, бұл қабір Микена билеушісі үшін салынған және Микенаның қола дәуірінің соңғы кезеңіндегі үстемдігін көрсететін болжамдарға әкелді. Қабір алғаш рет 19 ғасырда қазылған, сол кезде британдық аристократ Томас Брюс, Эльгин графының 7-ші ұрпағы және Осман губернаторы Вели-паша қасбетінен мәрмәр мүсіндердің бөліктерін алып кеткен. Оны Хайнрих Шлиманн жартылай, ал Панагиотис Стаматакис 1870 жылдары толығырақ қазып шығарған. 20 ғасыр бойы Афинадағы Британ мектебі Алан Уэйс басшылығымен қабірдің ішінде және айналасында бірнеше қазба жұмыстарын жүргізді, олардың басты мақсаты оның салыну мерзіміне қатысты күрделі мәселені шешу болды.
The Treasury of Atreus or Tomb of Agamemnon is a large tholos or beehive tomb constructed between 1300 and 1250 BCE in Mycenae, Greece. It is the largest and most elaborate tholos tomb known to have been constructed in the Aegean Bronze Age, and one of the last to have been built in the Argolid. The main tomb consisted of a circular burial chamber, or thalamos, topped with a corbelled dome. This dome was the largest in the world until the Roman period, and remains the world's largest corbelled dome. Originally, the façade was decorated with marble columns and sculptures, which used marble from the Mani Peninsula in the southern Peloponnese. Its artwork has been suggested to have been inspired by that of Minoan Crete and of Ancient Egypt. Little is known of the persons who might have been buried in the tomb: the identification with the mythical Atreus and Agamemnon likely dates to the 18th century. The immense labour involved in the construction of the tomb, as well as the similarities between the architecture of the tholos and the structures of the citadel of Mycenae, has led to suggestions that it may have been intended for a ruler of Mycenae, and represent Mycenae's increasingly dominant status in the later part of the Bronze Age. The tomb was first excavated in the 19thcentury, when parts of the marble sculptures of its façade were removed by the British aristocrat Thomas Bruce, 7th Earl of Elgin and the Ottoman governor Veli Pasha. It was partly excavated by Heinrich Schliemann, and more fully by Panagiotis Stamatakis, in the 1870s. Throughout the 20th century, the British School at Athens made a series of excavations in and around the tomb, led by Alan Wace, which primarily aimed to settle the difficult question of the date of its construction.
Мифология
Грек мифологиясында Атрей – Гипподамия мен Пелопстың, Пелопоннес аймағының батысындағы Писа патшасының ұлы. Гигинус баяндаған миф бойынша, Атрей мен оның інісі Тиест қызғаныштан туған ағасы Хрисиппті құдыққа тастап өлтіреді, оған анасы ықпал етеді. Олардың жасаған қылмысы үшін жаза ретінде Микенаға қуылды, онда Гипподамия өз-өзіне қол жұмсады немесе Мидеяға көшіп кетті. Атрей мен Тиест Микен тағы үшін таласты: біріншіден, Тиест Атрейдің әйелі Аэропа Атрейдің мал бағынан алтын қошқарды бергеннен кейін тақты иеленді, содан кейін ол қошқарды ұстаған адам патша болады дегенге келісім берді. Атрей Гермес Тиестті күн батыстан шығып, шығыстан батысқа батса, патшалықты Атрейге беруге көндіргеннен кейін тақты қайта иеленді, ал Гелиос күннің қалыпты бағытын өзгертті, нәтижесінде олай болды. Соңында, Атрей Тиестті алдап, өз ұлдарының етін жеуге мәжбүрледі. Пайғамбардың кеңесімен Тиесттің қызы Пелопиядан ұл туды, өйткені осы ұл Атрейді өлтіретіні болжалды. Бала, Эгист дүниеге келгеннен кейін анасы оны тастап кетеді, бірақ ол бақташыға табылып, Атрейге тәрбиелеуге беріледі. Эгист ересек болғанда Тиест оның тегінің шындығын ашты. Эгист Атрейді өлтіріп, Тиестпен бірге Микенді биледі. Агамменон мен Менелай – грек әдебиетінде кейде Атрейдтер деп аталатын Атрейдің егіз ұлдары. Әкелері өлтірілгеннен кейін олар Спарта патшасы Тиндарейге паналады. Кейін Менелайдың көмегімен Агамменон Эгист пен Тиестті құлатып, Микеннің патшасы болды. Алайда, Эгист Агамменонның әйелі Клитемнестрамен бірге Троя соғысынан оралған Агамменонды өлтірді, бірақ ол Агамменонның ұлы Орест тарапынан өлтірілді.
Қазіргі атауы
Атаудың нақты шығу тегі белгісіз, бірақ бұл 18 ғасырға дейін соққан болуы мүмкін. Қабір ежелгі заманда-ақ көрініп тұрған, бірақ Паузаний 2-ші ғасырда келген кезде Атрей немесе Агамемнонмен байланыстырылмаған, себебі ол екі билеушінің де қабірлері Микен қабырғаларының ішінде екенін сипаттаған. Паузанийден кейін 1700 жылға дейін Микенге келген саяхатшылар туралы ешқандай құжатталған мәлімет жоқ, сол кезде венециялық инженер және геодезист Франческо Вандейк Арыстан қақпасын және қазір "Атрей қазынасы" деп белгілі қабірді анықтады, ол патшаның қабірі болуы мүмкін деген болжам жасады. 1729–1730 жылдары Микенге сапар шеккен Клод Луи Фурмонт осы ескерткішке "Атрей қабірі" деген ат берді: Эдвард Дэниел Кларк 19 ғасырдың басында келген кезде қабір "Атрей қазынасы" деп белгілі екенін және Паузанийде айтылған Агамемнон қабірімен байланыстырылғанын хабарлады. Жақын жердегі Клитемнестра және Эгист қабірлері Атрей қазынасымен байланысты болғандықтан осылай аталады.
Құрылыс
Атрей қазынасы – Микендік толос қабірлерінің ең ірісі және ең күрделісі. Бұл қабірлерге тән үш бөліктен тұратын құрылымға сәйкес, тар тікбұрышты өткел (дромос) терең есік (стомион) арқылы жерлеу камерасына (таламос) жалғанады, үстіне қабаттасқан күмбез орналасқан. Күмбезді биіктету үшін оны топырақпен қаптаған; осы үйіндінің бір бөлігі сақталған, бірақ эрозия оның биіктігін азайтып, шыңын батысқа қарай жылжытқан. Қабірдің дромосы шығыс-батысқа бағытталған, ұзындығы 36 метр, ені 6 метр. Стомионнан бастап алғашқы 19 метрі қабырғалар конгломерат таспен қапталған: ескі қабірлердің дромостары қираған тас немесе порос таспен қапталған болса, Атрей қазынасы Микендегі конгломератпен толығымен қапталған алғашқы қабір. Осы конгломераттың көзі Микенге жақын жерде болған болуы мүмкін. Уэйс дромостағы тас қабырғалардың жалпы көлемін 600 м³-тен астам деп есептейді, немесе салмағы 1200 тоннадан астам. Қабырғалардың биіктігі шығыс жағында 0,5 метрден қасбетте 10 метрге дейін артады; олардың қалыңдығы шығыс кіреберісінде 2 метрден қасбетке жақын батыс кіреберісінде 3 метрге дейін артады, бұл қабырғалардың артындағы және қасбеттің салмағынан туындайтын қосымша қысымды көрсетеді. Ашлар қабырғалары сары "Плезия" балшығымен біріктірілген, бұл Микендік сәулетте жиі қолданылатын цемент. +Бұл мақалада қолданылатын Гелладиялық кезеңдердің негізгі мерзімдері. Орта Гелладия III шамамен б.з.д. 1700–1600 жылдар. Кейінгі Гелладия I шамамен б.з.д. 1600–1450 жылдар. Кейінгі Гелладия II шамамен б.з.д. 1450–1400 жылдар. Кейінгі Гелладия III A шамамен б.з.д. 1400–1300 жылдар. Кейінгі Гелладия III B шамамен б.з.д. 1300–1180 жылдар. Кейінгі Гелладия III C шамамен б.з.д. 1180–1050 жылдар. Стомион қасбетінің биіктігі 10,5 метр, есіктің биіктігі 5,4 метр, ені 2,7 метр және тереңдігі 5,4 метр. Осы есіктің үстінде екі арқалық тас орналасқан, олардың ішкісінің ұзындығы 8 метр, ені 5 метр және қалыңдығы 1,2 метр: шамамен 120 тонна салмағы бар, бұл грек сәулетінен белгілі ең ауыр бір қабырғалық тас, оны қабірге жеткізу үшін 1000-ға жуық адам қажет болған болуы мүмкін. Есіктің үстінде "жеңілдету үшбұрышы" орналасқан, бұл инновация алғаш рет Микенде Эгист қабірінде қолданылып, арқалыққа түсетін күшті азайтуға арналған. Бұл үшбұрышты бастапқыда мүсіндермен безендірген деп есептеледі. Бұл үшбұрыштың көлемі ресурстарды пайдалану қабілетін бейнелеу үшін жасалған деген болжам бар. Қалдықтардың бөлшектік және шашыраңқы сипатына байланысты қасбеттің безендіруінің әртүрлі нұсқалары бар. Есіктің екі жағында жасыл мәрмәрдан жасалған жартылай қосылған бағаналар орналасқан, олардың тіректерінде зигзаг өрнектері бар. Жеңілдету үшбұрышының екі жағына екі кішкентай жарты бағана орналастырылған, ал қызыл мәрмәр есіктің арқасының үстінде розеткалармен фриз жасау үшін және үшбұрышты ашылуды жабатын қызыл мәрмәрдан жасалған спиральдік өрнектер үшін пайдаланылды. 1960 жылдары Ричард Хоуп Симпсон, Рейнольд Хиггинс және С. Эллиспен бірге қызыл мәрмәр Мани түбегіндегі карьерлерден алынғанын көрсетті және жасыл мәрмәрдің сол көзден алынған болуы "өте мүмкін" екенін айтты. Бұл қызыл мәрмәр кейін Кейп Таэнарумның атымен лапис Таэнариус деп аталды. Қабірдің бетін немесе жақтағы бөлмесін бұқалардың бейнесімен ойылған гипстен жасалған екі рельеф (күмбездегі материалдың жалғыз осындай қолданылуы) безендірген болуы мүмкін. Фасадтың арқасы үстіндегі бос "жеңілдету үшбұрышы" күмбездің салмағын арқаның ортасынан ауыстырып, оған түсетін күшті азайтуға қызмет етті. Кристос Цунтас қасбетте алабастр карнизі болған болуы мүмкін деп болжады, өйткені ұқсас құрылымның сынықтары Клитемнестра қабірінен табылған, ол "Атреймен" бір замандас деп санайды: алайда, Клитемнестра қабірінің жақында қайта бағалануы оның екі ғасырдан кейін салынған болуы мүмкін екенін көрсетті, бұл ұсынысты ең жақсысы болжамдық етеді. Таламос диаметрі 14,5 метр және биіктігі 13,2 метр болатын 33 қабаттан тұратын ашлар қабырғасынан (кесілген және өңделген әк тас) тұрады. Бастапқыда ол төбедегі беткейден цилиндр тәрізді ойыс қазылып, содан кейін үйіндімен қабаттасқан күмбезге дейін салынған. Ішкі бөлмеге қазылған шегелердің іздері табылды, олар бір кездері ішкі күмбезден ілінген әшекейлер, мүмкін алтын розеткалар үшін дәлел ретінде түсіндірілді. Ішкі камераның солтүстік жағындағы 2,5 метрлік есік 6 метрлік шаршы жақтағы бөлмеге әкеледі: Боэтиядағы Орхомендегі Миния қазынасымен бірге, ол сол жоспарға сәйкес салынған сияқты, Атрей қазынасы – жақтағы камерасы бар жалғыз Микендік толос. Көптеген ғалымдар бұл қабірде жасалған кез-келген жерлеудің орны деп санайды, бірақ мұндай жерлеудің тікелей дәлелі сақталмаған; Алан Уэйс, дегенмен, ол бұрынғы жерлеулердің қалдықтары ауыстырылған...
The façade of the stomion is 10.5m high, with a doorway 5.4m high, 2.7m wide and 5.4m deep. On top of this doorway are two lintel blocks, the innermost of which is 8m in length, 5m in width and 1.2m thick: with a weight of around 120 tons, it is the heaviest single piece of masonry known from Greek architecture and may have required up to 1,000 people to transport it to the tomb. Above the doorway is a 'relieving triangle', an innovation first used at Mycenae on the earlier Tomb of Aegisthus to reduce the stress placed upon the lintel. This triangle is believed to have originally been decorated with sculpture. It has been suggested that the scale of the relieving triangle was intended to symbolise the power to harness resources. Due to the fragmentary and scattered nature of the remains, there are various reconstructions of the decoration of the façade. The door was flanked by semi engaged columns in green marble, with zig zag motifs on the shaft. Two smaller half columns were placed on either side of the relieving triangle, while red marble was used to create a frieze with rosettes above the architrave of the door, and spiral decoration in bands of red marble that closed the triangular aperture. In the 1960s, Richard Hope Simpson, along with Reynold Higgins and S. E. Ellis, demonstrated that the red marble, known as rosso antico, came from quarries on the Mani peninsula, and suggested that it was 'highly probable' that the green marble traced to the same source. This red marble was later known as lapis Taenarius after Cape Taenarum. Two reliefs in gypsum (the only such use of the material in the tomb), carved with the image of bulls, may have decorated either the façade or the side chamber. The empty 'relieving triangle' above the lintel of the façade served to direct the weight of the dome away from the centre of the lintel, reducing the stress placed upon it. Christos Tsountas suggested that the façade may have included an alabaster cornice, since fragments of a similar structure were found in the Tomb of Clytemnestra, which he believed to be contemporary with 'Atreus': however, recent re evaluation of the Tomb of Clytemnestra has suggested that it may have been built up to two centuries later, making this suggestion hypothetical at best. The thalamos is made up of 33 courses of ashlar masonry (cut and worked limestone), 14.5m in diameter and 13.2m high. It was initially constructed by the excavation of a cylindrical cavity from the hillside, which was then built up with masonry into a corbelled dome. Traces of nails hammered into the interior have been recovered, which have been interpreted as evidence for decorations, perhaps golden rosettes, once hung from the inside dome. A 2.5 meter high doorway on the northern side of the inner chamber leads into a 6 meter square side chamber: along with the Treasury of Minyas at Orchomenos in Boeotia, which appears to be built to the same plan, the Treasury of Atreus is the only known Mycenaean tholos with a side chamber. Most scholars consider this to have been the location of any burials that were made inside the tomb, though no direct evidence of such burials has survived; Alan Wace, however, believed that it was used as an ossuary to which the remains of previous burials were relocated while further interments were made in the main thalamos. The tomb was the tallest and widest stone dome in the world for over a thousand years, until the Roman period, which saw the construction of the “Temple of Mercury” (actually part of a bath complex) at Baiae in the late 1st century BCE or early 1st century CE and of the Pantheon in Rome in the 2nd century CE. Both of these are "true" domes, as opposed to corbelled domes, making the Treasury of Atreus the world's largest corbelled dome. The earthen tumulus above the tomb was originally supported by a retaining wall of poros stone, which is preserved to a height of 1.5m and a thickness of around 1m. It is believed that this poros stone was quarried in the hills north west of Mycenae, in the direction of Nemea. A terrace, approximately 27m in both length and breadth, was constructed in front of the tomb. James Wright has described the construction of tholos tombs as a 'monumental expression of power', and highlighted the connections between the architecture of the tomb and that of the broadly contemporary fortifications and palace on the acropolis. In particular, Wright draws attention to the resemblance between the relieving triangle and the sculpted relief of the Lion Gate, and the heavy use of conglomerate on the tomb, which is used within the citadel to accentuate key architectural features, particularly column and anta bases, thresholds and door jambs. It has also been suggested that the tapering sides and inward slant of the doorway may have been inspired by Ancient Egyptian architecture, while the running spiral motif on the upper half columns may trace back to Minoan art. Little is known about the organisation of the tomb's construction or the workers who built it. Elizabeth French has suggested that the same workforce who constructed the LH III megaron (the so called 'Palace III') on the acropolis may subsequently have been used to construct the Treasury of Atreus, and that they may have been worked as part of a corvée system. It has been calculated that the construction of the tomb required at least 20,000 worker days of labour, and estimated that it may have occupied up to 1600 people and been a years or decades long project. Nothing is known of who might have been buried inside the tomb, though it is generally considered to have been an elite or royal figure, perhaps a ruler of the site or somebody close to its rulers.
Күні
Қабірдің жасалу уақыты тарихи тұрғыдан даулы болған, бірақ көптеген ғалымдар оны б.з.д. 1400–1250 жылдарға жатқызады. 20 ғасырдың басында бұл Артур Эванс пен Алан Уэйс арасындағы "Гелладикалық ересі" деп белгілі болған пікірталасқа ұшырады. 1900 жылдан бастап Кносстағы қазбаларын бастағаннан кейін, Эванс Криттің "Миной" және құрлықтағы "Микен" өркениеттерінің арасындағы айырмашылықты көрсетуге көбірек мән берді. Қазбаның алғашқы екі жылында Критіңдегі табылған заттарын сипаттағанда "Миной" және "Микен" терминдерін жиі алмастырғанмен, Эванс неміс археологы Артур Мильххофердің пікірін қабылдап, Микен өркениетінің бастаулары Критіңде жатқанын, атап айтқанда, Грекияның құрлық бөлігіне "Миной династиясының" үстемдігі арқылы пайда болғанын дәлелдеді. Бірақ 1918 жылы Уэйс Карл Блегенмен бірлесіп "Құрлықтағы микендікке дейінгі керамика" атты мақала жариялады. 1915–1916 жылдары Коринфтегі Коракуда жүргізген қазбалары оны "Миной" және "Гелладикалық" мәдениеттерінің соңғы қола дәуірінде едәуір ерекшеліктері бар екендігіне көндірді. Осы мақаласында Уэйс пен Блеген грек құрлығының, яғни "Гелладикалық" мәдениетінің ерте қола дәуірінен кейінгі қола дәуіріне дейін сабақтастығын, ал "Микен" өркениетінің (сол кезде қазіргідегі кейінгі Гелладикалық деп аталатын кезеңді білдірген) маңызды екенін айтты. Олар Микен мәдениетінің "Креттен ғана көшіп келгені емес, құрлықтағы жабайы өсімдіктерге еккен құнарлы креттен алынған екпе" екенін түсіндірді. Сонымен қатар, олар Криттің Орта Гелладикалық кезеңдегі Грекия құрлығына тигізген әсерін мойындаса да, құрлықтағы мәдениет "Креттік емес, Микендік" болып қала берді және ерте Гелладикалық мәдениетке қарағанда кейінгі Гелладикалық мәдениеттің басқа "текті" екендігін мойындау "ойға сыймайтын" екенін мәлімдеді. Уэйс пен Блегеннің бұл аргументі Эванстың баяндамасына тікелей қарсы келді. Эванстың пікірінше, Микендегі шахталық қабірлер, алғаш рет Орта және Кейінгі Гелладикалық кезеңдер арасында қолданылған, Микеннің "Миной" билеушілерінің қабірлерін көрсетеді, демек, олардың алдындағы мәдени формалардан күрт үзіліс болды. Ол сондай-ақ толои, әсіресе Атрей қазынасы, ғана емес, шахталық қабірлермен бірдей кезеңде салынған, сонымен қатар Криттегі ұқсас құрылымдардың көшірмелері екенін дәлелдеді. 1920 жылы Микендегі алғашқы қазбалары туралы баяндамасында, ол Эвансқа хат арқылы хабарлап, Атрей қазынасының жасалу мерзімін Эванстың теориясына сәйкес келуі үшін қажетті 1600–1500 жылдардан гөрі 1400–1200 жылдарға жатқызды. Бұл хронологиялық келіспеушілік және Микеннің жерлеу құрылыстарының монументалдығы мен күрделілігінің кейінгі Гелладикалық кезеңде артқандығы туралы байланысты түсінік, бұл орынның креттік билеушілердің үстемдігінде болғандығы туралы идеяға қайшы келді, Джон Персиваль Дроптың "Гелладикалық ересі" деп атады. 1920 жылдары жүргізілген қазбалардан кейін, оның ішінде Эгист қабірінің қазбасынан кейін, ол оны LH IIA-ға сенімді түрде және "Атреус" қабірінен бұрынғы мерзімге жатқызды, Уэйс қабірді LH III-ге жатқызды, кейіннен 1350 ж.б.д. мерзімін берді. Бұл негізінен оның 1939 жылғы қазба жұмыстарының нәтижелеріне негізделді, ол dromos LHIIIA1 материалдарын қамтитын "Bothros кен орны" деп аталатын жер арқылы қазылғанын көрсетті, бұл оның құрылысы үшін terminus post quem қамтамасыз етті. Қазіргі зерттеулердің көпшілігі Атрей қазынасының құрылысы мен Микен цитаделінің бекінісін, оның ішінде Арыстан қақпасының құрылысын кеңінен LH III кезеңіне жатқызады. Алайда, салыстырмалы хронология туралы келіспеушіліктер бар: Джордж Милонас бекіністер LH IIIA2 кезеңінде басталғанын, ал Атрей қазынасы LH IIIB1 кезеңінде, бекіністің соңғы кезеңінде салынғанын алға тартты, ал Уильям Каванаг және Кристофер Ми, Элизабет Френчпен бірге "Атреус" LH IIIA1 кезеңінің басында салынғанын есептеді. LH III кезеңіне қарай Микен және жақын маңдағы Тиринт Арголидтегі толос қабірлері салынған жалғыз орындар болды: бұрын мұндай қабірлер Дендра, Казарма, Бербати, Просимна және Коклада салынған болатын. Ғалымдар Әтрей қазынасы Микенде Клитемнестра қабірінен бұрын салынған соңғы толос екенін есептейді. Қабірдің табалдырығының астындағы бір ғана сынық LH IIIB орта мерзіміне жатады: бұл қабірдің кейінгі жөндеу кезінде келгені деп есептеледі.
Орналасқан жері
Микены қаласы Арголиде, Пелопоннес жартыаралының солтүстік-шығысында, Аргив жазығының шығыс жиегінде орналасқан. Атрей қазынасы қамалға апаратын қазіргі заманғы жолдың батыс жағында, Арыстан қақпасынан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай шамамен 500 метр қашықтықта жатыр. Микеннің ең көне толоилары бұрын камералы қабірлерге қолданылған Калкани некрополының төңірегінде салынған. Арыстан мен Эгист толоилары, керісінше, акропольге жақын орналасқан, және Клитемнестра қабірі де осы үрдісті жалғастырды. Бұл Микеннің тоғыз толостық қабірінің көп бөлігін екі топқа бөледі, оларды Панагия қыраты бөліп тұрады. Қалашыққа жақын орналасқан қабірлердің үлкенірек көлемі мен әшекейлілігі олардың Панагия қыратының екінші жағындағылардан "көбірек патшалық" екенін ұсынуға алып келді. Алайда, толоилардың көпшілігінің LH IIA кезеңіне хронологиялық шоғырлануы, кішкентай Циклоп және Эпано Фурнос толоиларының үлкен Арыстан мен Эгист қабірлерінен бұрын салынғандығы, сондай-ақ монументалды камералы қабірлерде әсем жерлеулердің жалғасуы, кем дегенде LH IIB-ға дейін Микендегі толоилар мен патшалық билік арасындағы тікелей байланысты күмәнді етеді. Атрей қазынасы Панагия қыратының шығыс беткейіндегі ойыстың оңтүстік жиегінде жалғыз тұр. Оның салынуына дейін, бұл жерде толос салу үшін бұзылған ғимарат болған. Майкл Бойд қабірдің орналасуы "өткен дәстүрлерді қазіргі заманмен тікелей бәсекелеспей, қабылдау" мақсатымен жасалған деп болжайды, себебі заманауи жерлеулердің көпшілігі акропольден алыс орналасқан камералы қабірлерде жасалған. Дэвид Мейсон қабірдің акропольге қарайтын, ықтимал микендік жолдың бойында орналасқандығына назар салды, бұл оған қорғаныш функциясын берген болуы мүмкін, сондай-ақ қабірден қалашықтың және қалашықтан қабірдің көрінісін жасады, ол қабірге жерленген өлгендер мен Микенді билеген тірілер арасындағы байланысты күшейткенін айтады. Джеймс Райт бұл жердің Микенге оңтүстіктен келгендерге ең көп әсер ету үшін таңдалған болуы мүмкін екенін ұсынды. Дромостың бағыты топографиялық ерекшеліктерді көрсетеді деп есептеледі – ол төбенің еңісіне перпендикуляр орналасқан, бұл оның құрылысын жеңілдеткен болар еді.
Микеннен кейінгі тарих
VII ғасырда б.з.д. ат суретімен безендірілген кратердің қалдықтары, дөңгелекті қабірдің тіреу қабырғасының жанынан табылған, қабірдегі діни амалдардың куәсі ретінде қарастырылды. Эгист қабірінен бұрын және Клитемнестра қабірінен кейін, микендік кезеңнен кейінгі уақытта қабірдің пайдаланылғанына тікелей дәлелдер аз, алайда бүйір бөлмесінде табылған қола ине және қабірден алынған бірнеше қола заттар геометриялық кезеңге жататындығы болжанып отыр. Микендегі басқа қабірлерде, жерлеумен байланысты емес микендік кезеңнен кейінгі табылған заттар батырларға табыну белгілері ретінде түсіндірілді. Осы кезеңнің қалдықтары толос қабірлерінде Микенде құрылған, бірақ бір ғасыр ішінде тастап кетілген, қысқа ғұмырлы Аргив колониясының Микеннің мифологиялық батырларымен байланысын көрсету және Аргос қаласына қатысты мәртебесін арттыру құралы ретінде қарастырылды.
Қазба жұмыстары
XIX ғасырда жергілікті дәстүр бойынша, қабірді жақын маңдағы Карвати ауылының ағасы зерттеп, одан қола шам алып кеткен. Қабірге алғаш рет сенімді түрде кіргендігі құжатталып, британдық аристократ Томас Брюс, Эльгин графының жетіншісі жасады. 1801 жылы Элгин өзінің суретшісі Джованни Баттиста Лузиери мен Грекиядағы британ елшілігінің капелланы Филип Хантқа Грекиядағы әртүрлі археологиялық орындарды зерттеуді тапсырды. Хант тамызда Микенаға сапар шегіп, Атрей қазынасын "көптеген ғажайып конус тәрізді жер асты ғимараты, кейбір зерттеушілер Агамемнон қабірі деп атайды, ал басқалары Микенаның патша қазынасы" деп сипаттады. Хант сондай-ақ қабірдің зардап шеккенін, ашық күйде екенін және 'жаңбырдың күшті ағыны' мен қоқыстың кіруінен кіру қиын болғанын атап өтті. Элгин 1802 жылдың 8 мамырында келді, әйелі Мэри анасына жазған хатында айтқандай, қабірдің үшбұрышы арқылы иеленіп өтті. Ол Нафплио воеводасынан қабірді тазалауды сұрады, ол Элгин Микенаға оралғанда 12 күні аяқталды: воевода оған қыш ыдыстардың сынықтарын, әшекейлі тас жұмыстарын және ішінде табылған мәрмәр ыдысты ұсынды. Элгин сондай-ақ есіктің екі жағындағы бағаналардың бөліктерін алып тастап, Англияға жіберді, сонымен қатар бұқалардың гипстен жасалған сынықтары мен Себастьяно Иттардың қабірдің архитектуралық суреттерін жіберді. 1810 жылдың маусымында Мореяның Османлы пашасы Вели-паша ескерткішті қазып шығарды. Ол қабірге кіреберісінің көп бөлігін тазалап, баспалдақпен камераға кірді; Генрих Шлиманның Микенадағы өз қазбаларының кейінгі жариялануына сәйкес, ол "алтынмен жабылған сүйектерді", сондай-ақ асыл тастар мен басқа да алтын және күміс заттарды тапты. Вели-паша кейбір артефакттарды британдық парламент мүшелері мен антиквариаттар Джон Николас Фазакерли мен Генри Галли Найтқа сатты және есіктің жанындағы жартылай енгізілген бағаналардың төрт үлкен бөлігін алып тастады. 1815 жылы соңғы рет көрінген фрагмент Аргостағы мешіттің бөлігі болды; Вели-паша қалғандарын Слайгоның 2-маркизі Хоу Браунға сыйлық ретінде берді, ол қазбалардан кейін көп ұзамай оған келіп, екі он төрт фунттық зеңбірек берді. Слиго бағаналы фрагменттерді "тәзіртегіш" деп сипаттады, бірақ оларды өзінің Майо округіне қарасты Вестпорт үйіне жіберді, Ирландия, оларды 1904 жылы немересі Джордж Браун жертөледен тапты. Джордж Браун оларды Британ мұражайына "қоғамдық игілік үшін" ұсынды, Элгин алып кеткен фрагменттермен біріктіру және 1816 жылы мұражайға қайта құрылған бағаналардың көшірмелерімен алмасу үшін, олар 1905 жылы мұражайға қосылды. Генрих Шлиман 1874 жылы Микенадағы заңсыз қазба жұмыстарын жүргізген кезде қабірді зерттеген болуы мүмкін. 1876 жылы ол бүйірлік камерада қазба жұмыстарын жүргізді, онда белгісіз мақсаттағы кішкентай шұңқыр табылды; Алан Уэйс кейіннен бұл ешқашан орнатылмаған бағананың негізі болған деп болжады. 1876-1879 жылдар аралығында Панагиотис Стаматакис қабірдің кіреберісінен және дромосынан қоқысты тазалап, қабірдің үшбұрышынан шыққан деп есептелетін мүсін фрагменттерін тапты. 1920 және 1921 жылдары Алан Уэйс басқаратын Афинадағы Британ мектебінің археологтары қабірдің жасын анықтау мақсатымен қазба жұмыстарын жүргізді, оның ішінде дромостағы траншея. 1920-1923 жылдардағы науқандар кезінде, бастапқыда жеті қазбасыз толои (яғни, "Атреус" және "Клитемнестрадан" басқалары) қазуды көздеген Уэйс қабірдің алғашқы архитектуралық жоспарын Пит де Йонг жасады. 1939 жылы тағы бір әрекет жасалды, онда Уэйс дромостың сыртындағы фасадқа сәйкес және дромостың шығыс жағынан тыс жерде траншеялар қазды. Уэйс қасбеттің және дромостың біріктірілгенін, олардың бірге салынғандығын және дромостың бұрынғыдан үлкен болмағанын көрсетті. 1939 жылғы қазба сонымен қатар дромостың "Ботрос кен орны" деп аталатын жер арқылы қазылғандығын көрсетті, онда LHIIIA1 материалы бар, ол оның құрылысына шектеу қойды. 1955 жылы Уэйс қабірдің айналасындағы аумақта сынақ траншеяларын қазып, онда микендік қыш сынықтарының көп мөлшері табылды, олар (Клитемнестра қабіріндегі ұқсас қазіргі уақыттағы ақаулармен сәйкес) қабірдің тұрғындарына жасалған құрбандықтар ретінде түсіндірілді.