Кіріспе

Б.з.д. 3 ғасырындағы мазар Солтүстік-шығыс Болгарияда орналасқан.

Свестари тракиялық мазары (Свещарска гробница, Sveshtarska grobnitsa) Разград облысының Разградтан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан Свестари ауылының оңтүстік-батысында жатыр. Мазар, шамамен б.з.д. 300 жылы Дунайдың төменгі ағысында (қазіргі Румыния және Болгария) Геталардың патшасы болған Дромихаитес (Δρομιχαίτης; б.з.д. 300 – б.з.д. 280 ж.) және оның әйелі, Александр Македонскийдің генералы және диадохусы (яғни, "мұрагері") Лысимахтың (Λυσίμαχος, Lysimachos; б.з.д. 360 – б.з.д. 281 ж.) қызының қабірі болуы мүмкін. Мазар – ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұрасы тізіміне енген. Мазардың құрылысы тракиялық культ ғимараттарының негізгі құрылымдық қағидаларын көрсетеді. Мазардың сәулеттік безендірілуі бірегей болып есептеледі, онда жартылай адам, жартылай өсімдік тәрізді кариатидалар мен суреттелген қабырғалық суреттер бар. Орталық камера қабырғаларында жоғары рельефте бейнеленген он әйел фигурасы және оның күмбезіндегі лунеттің әшекейлері – қазірге дейін тракиялық жерлерде табылған осы типтегі жалғыз мысалдар. Бұл – ежелгі географтардың мәліметінше, эллиндік және гиперборейлік әлемдермен байланыста болған геттердің ерекше ескерткіші. 2012 жылы археологтар ауыл маңынан маңызды қазынаны тапты. Қазынаға алтын жүзік, 44 әйел бейнесі және б.з.д. 4 ғасырға жататын 150 мазардан табылған 100 алтын түйме кірді. Бұл Гета қаласы Гелис орналасқан жердің бір бөлігі болуы мүмкін деп болжануда.

Тарих

Геттер б.з.б. V ғасырда Одрисия патшалығы құрамына біріктірілді. Геттер мен Одристер арасындағы қарым-қатынастың қалай дамығаны белгісіз. 352 және 340 жылдар аралығында Македонияның Филипп II-нің Балқандағы жорықтары Одрисия билігін күйретіп, геттер осы жағдайдан пайдаланды. IV ғасырдың екінші жартысына қарай геттер төменгі Дунайдың екі жағалауында орналасып, бұл аймақ бұрынғыдан да гүлденді. Македонияның зор әскери күшпен бағындырған жаңа территориялары көршілес аймақтарда алаңдаушылық тудырып, гет тайпаларының саяси бірігуіне себеп болды. Болгарияның батыс Людогорьедегі Свештаридегі геттік қабір Хелис орналасқан жерге жақын болған деп есептеледі. Мавзолей маңынан көптеген геттік дөңгелек қабірлермен бірге ежелгі үлкен қаланың қиратындары табылды. Елді мекен табиғи бекіністе, Крапинец өзенінің шатқаларымен жарты аралдай қоршалған платода орналасқан. Сыртқы тас қабырғасы 4 метрге дейін жуық қалыңдықпен жарты аралдың жиегін бойлай өтіп, шамамен 10 гектар аумақты қорғайды. Ішкі қабырғасы да осыған ұқсас құрылыспен, шамамен 5 гектарлық төртбұрышты аумақты қамтиды. Қоршалған аумақ салыстырмалы түрде тығыз салынған, ал үйлер көшелер желісі арқылы байланысқан. Амфоралардың мөрлері мен монеталар сияқты мерзімдік табалдырықтар бұл елді мекеннің шамамен б.з.б. 335 және 250 жылдар аралығында болғанын көрсетеді.