Кіріспе

Тас қабір

Саркофаг (саркофаг немесе саркофагтар) – көбінесе тастан қашалған, әдетте жер бетінде қойылған, бірақ жерге де көмілуі мүмкін қабір. Саркофаг сөзі грек тіліндегі σάρξ (sarx) – "ет" және φαγεῖν (phagein) – "жеу" сөздерінен шыққан; демек, саркофаг "ет жеуші" дегенді білдіреді, ал lithos sarkophagos (λίθος σαρκοφάγος) фразасы "ет жейтін тас" деген мағынаны береді. Бұл сөз сонымен қатар, ішіндегі мәйіттің етінің тез шіруын жеңілдететін, әктастың химиялық қасиеттеріне байланысты ерекше әктас түріне де қатысты.

Саркофагтың тарихы

Саркофагтар көбінесе жер бетінде қалу үшін жасалған. Ең алғашқы тас саркофагтарды шамамен б.з.д. 2686-2613 жылдар аралығында билік құрған Мысырдың 3-ші династиясының фараондары қолданған. Агия Триада саркофагы – фрескамен суреттелген тас саркофаг. Кейінгі ежелгі грек саркофагтарының бір стилі – боялған керамикалық саркофагтар, олар Иониялық грек қаласы Клазоменай маңында жасалған, және көптеген мысалдары осы жерде табылған, б.з.д. 550 (Кейінгі архаикалық дәуір) мен б.з.д. 470 жылдар аралығында. Олар қоңырдан қызғылт түске дейінгі реңктердегі, жалпы балшықтан жасалған. Бассейнге ұқсас негізгі саркофагқа кең, тіктөртбұрышты жақтау қосылады, көбінесе ақ жабынмен жабылып, содан кейін боялады. Қазіргі Британ мұражайында сақталатын Паяваның үлкен Ликия қабірі – б.з.д. 360 жылға шамамен жасалған, ашық ауада орналастырылған, Ликия стилінің көрнекті үлгісі. Ежелгі рим саркофагтары – кейде металл немесе гипстен, сондай-ақ әк тастан жасалған – Траян тұсынан бастап кең таралды, және көбінесе күрделі өрнектермен безенді, бірақ ерте христиандық дәуірде жер астына жерлеуге басымдық берілгендіктен (әдетте әк тастан жасалған қабірлерде) олар сұраныстан шықты. Олар 1950 жылдарға дейін танымал болды, бірақ жерді күтуді жеңілдету үшін жалпақ ескерткіштердің танымалдылығы артып, олар қолданудан түсіп қалды. Дегенмен, 1952 жылғы ескерткіштер индустриясының каталогында олардың сегіз беті болды, олар грузин және классикалық, готикалық және ренессанстық стильдегі, сондай-ақ қазіргі заманғы үлгілерге бөлінді. Суретте 19 ғасырдың соңындағы саркофагтар, Филадельфиядағы Лорел-Хилл зиратында орналасқан. Артындағы, Александр Милн Кальдердің (1879) жасаған Уорнер монументі, қайтыс болған адамның рухының босатылуын бейнелейді.

Азия

Вьетнамның оңтүстік-батысындағы Меконг дельтасында отбасылар мүшелерін үйлерінің жанында саркофагтарға жерлеуі жиі кездеседі, бұл ата-бабаларға табынудың жергілікті дәстүрінің бір бөлігі ретінде оларға баруға ыңғайлы жағдай жасайды. Индонезияның Сулавеси аралында варуга – саркофагтың дәстүрлі түрі.

Үндістан

Британдық археолог Александр Риа Тамил Надудағы Паллаварам төбелерінен саркофагты қазып шығарғаннан шамамен 140 жыл өткен соң, сол жерде 2000 жылдан астам бұрын жасалған, осыған ұқсас зат табылды.

Испания

Иберия түбегінде финикиялық және палеохристиандық саркофагтар табылды.