Кіріспе

Айова штатының Давенпорт қаласында орналасқан Қасиетті Жүрек соборы – католик соборы және Давенпорт епархиясының приход шіркеуі. Собор Давенпорт қаласының орталығынан шығысқа қарай, Миссисипи өзенін көріп тұрған тік жар орналасқан. Ол Ұлттық тарихи орындар тізілімінде Қасиетті Жүрек рим-католик соборының кешенінің бір бөлігі ретінде тіркелген. Бұл белгіге шіркеу ғимараты, ректория және 2012 жылы бұзылған бұрынғы монастырь кіреді. Собор сонымен қатар Ұлттық тіркелімдегі Корк Хилл тарихи ауданымен іргелес орналасқан. Оның орналасқан жері – Корк Хилл, бұл қаланың ирланд иммигранттары қоныстанған аймағы.

Қасиетті Маргарет соборы

Қауымның тарихы 1856 жылы Давенпорт қаласындағы халық санының өсуі Дубук епархиясын қаланың шығыс жағындағы төбеде жаңа қауым құруға итермелеген кезде басталды. Антуан және Маргарита ЛеКлер жер учаскесін және шіркеу құрылысына қаржылай көмек көрсетті. Осыған дейін қауым мүшелері Давенпорттың орталық бөлігіндегі Сент-Энтони шіркеуіне қатысқан. 1856 жылдың 29 маусымында Дубук епископы Матиас Лорас шіркеудің іргетасын салды. Антуан ЛеКлер шіркеу құрылысын басқарды, ол Шотландияның әйгілі Маргарет және Маргарита ЛеКлердің құрметіне Сент-Маргарет (кейде Сент-Маргарита деп те аталады) деп аталды. Ғимарат қызыл кірпіштен романдық жаңарту стилінде салынды. Шіркеудің жанына пастор үйі салынды. 1859 жылы ол қауымның артқы жағына көшірілді және кірпіштен салынған жаңа пастор үйімен ауыстырылды. Антуан ЛеКлер қайтадан қаржыны ұсынды. Бір жылдан кейін шіркеудің батыс жағына кірпіштен салынған ғимарат салынды. Ол болашақта шіркеуді кеңейтудің бір бөлігі болуы тиіс еді. Жоғарғы қабатта Содалитет капелласы, ал негізгі қабатта сакристия және ұлдарға арналған оқу бөлмелері орналасқан. Әулие рухани Эндрю Тревис қауымның алғашқы пасторы болып тағайындалды. 1857 жылы Әулие Генри Косгроув діни қызметке орналасқаннан кейін Сент-Маргарет шіркеуіне тағайындалды және 1861 жылы пастор болды. Ол өмірінің соңына дейін осы қауыммен байланыста болды. 1861 жылдан 1865 жылға дейінгі Американдық Азамат соғысы кезінде Одақ армиясы Давенпортта штаб-пәтер құрды. Қалада бес армия лагері болды, олардың төртеуі Сент-Маргарет қауымының шекарасында орналасқан. Бұл қауым мен пастордың қызметіне әсер еткені сөзсіз. Соғыстан кейін 1866 жылы шіркеу ғимаратына қосымша құрылыс салынды, ол түпнұсқа шіркеу құрылысының оң жағында қанатты құрады. Сол жақтағы 1860 жылғы ғимарат та шіркеуге қосылды. Ғимараттың ерекшелігі – оның төбесі түпнұсқадан биік болды. 1873 жылдың 2 мамырында шіркеуге өрт қойылды, бірақ өрт сөндіруші ұсталған жоқ. Зиян тек құрбандық таққа ғана тиді. Сол жылы жаңа құрбандық тақ орнатылды, онда қазіргі соборда ілулі тұрған әйгілі Маргареттің суреті бейнеленген. 1878 жылдың 31 наурызында таңертең екі қарулы адам және үшінші адам шіркеуден қырық сағаттық дұғадан жиналған ақшаны ұрлап алуға тырысты. Қарулы топтың бірі атып, бірақ өткізіп алды, сол кезде төсекте жатқан Косгроув әкесіне. Олар жинақсыз қашып кетті, бірақ үй шаруасының қызынан зергерлік бұйымдарды алып кетті. 3000 долларлық сыйлық ұсынылды және үш адам ұсталып, Анамоса мемлекеттік түрмесіне сотталды. 1881 жылдың 8 мамырында Папа Лео XIII Давенпорт епархиясын құрды. Чикаго архиепископтығының бас викарі және Қасиетті Есім соборының ректоры Әулие Джон МакМаллен бірінші епископ болып таңдалды және ол Сент-Маргарет шіркеуін өзінің соборы етті. Оның құрметіне 1881 жылдың 30 шілдесінде қабылдау рәсімі өткізілді. Бұл үшін шіркеудің алдына тұғыр орнатылды. Епископ МакМаллен келесі күні Сент-Маргарет соборында алғашқы рет месса өткізді. Косгроув әкесі собордың ректоры және епархияның бас викарі болды. Епископ МакМаллен 1883 жылдың 4 шілдесінде қайтыс болды және Сент-Маргарет шіркеуінің бас құрбандық тағының астына жерленді. 1884 жылдың 11 шілдесінде Папа Лео XIII МакМалленнің орнына Давенпорт епископы болып Косгроув әкесін тағайындады. Ол епископ болып тағайындалған үш ректор/пастордың біріншісі болды.

Жаңа собор

1889 жылы епископ Косгроув жаңа, үлкен шіркеу салу керек деп шешті. Қауым ескі шіркеуден өсіп, собор сияқты құрылысқа ниеттенді. Шіркеу жері 1850-1900 жылдар аралығында қаладағы ирланд қауымының қоныстанған тұрғын алабында орналасқан. Көптеген адамдардың Корк округінен шыққандығына байланысты, бұл аудан Корк Хилл деп аталды. Готикалық сәулетті сақтау миссиясын ұстанған Екклезиологиялық қоғам шіркеу дизайнына әсер етті. Собор ағылшын шіркеу үлгісі бойынша салынды. Давенпорттан Уолш & Эдвардс компаниясы мердігерлікке, ал Давенпорт сәулетшісі Виктор Хуот бас сәулетші болып таңдалды. 1890 жылдың 27 сәуірінде жаңа собордың іргетасы салынды. 1891 жылдың ақпан айында ішкі жарықтандыруға арналған газ құбыры төселді. Сол айда қабырғаларға қаптама жабылды, ал сәуір айында қабырғалар мен төбелер жабылды. Ағаш жұмыстары маусым айына дейін аяқталды. Терезелердің жақтаулары Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласындағы өзен арғы бетіндегі диірменде жасалды. Апсидадағы үлкен терезе жақтауы 31/2 тонна салмаққа ие. Терезелерді жеке адамдар мен топтар сыйға берді. Жаңа собор 1891 жылы аяқталып, сол жылдың 15 қарашасында епископ Косгроувпен қасиеттендірілді. Дубук епископы Джон Хеннесси қасиеттендіру кезінде уағыз айтты. Кешке собор хоры қасиетті музыкадан концерт берді, ал Пеория епископы Джон Ланкастер Сполдинг лекция оқыды.

Атауын өзгерту

Атауын өзгертуді әке Тревис ұсынған. Шіркеудің ішкі кеңістігі бағанасыз ашық. Ішкі жағында алтарьлар, орындықтар, төбе, қабырға жабындары және галереяның алғы жағы сияқты көптеген ағаш өңдеулері бар. Шіркеудің ені бойында төрт қатарлы еменнен жасалған орындықтар орналасқан. Шатырлы төбе балқымалы арқалықтармен демеленген. Ескі алтарь астындағы бейнелерде Әбілдің, Ибраһим мен оның ұлы Исақтың және дін қызметшісі Мелхиседек құрбандықтары бейнеленген. Осы үш Ескі Ұстама бейнесі Рим Канонында кездеседі. Әйгілі Петір мен Пауылдың мүсіндері кейін қосылған. Әртүрлі әулиелердің реликвиялары салынған алтын қоршаулар алтарьдың екі жағындағы ойыстарда орналасқан. Шіркеудің сол жағындағы Құдіретті Марияның киелі орындарында сол жақта Әйгілі Бенедикт пен оң жақта Әйгілі Фома Аквинскийдің мүсіндері орналасқан, олар 1902 жылы қосылған. Алтарьдың негізінде Марияның көтерілісі бейнеленген. Әйгілі Иосифтің киелі орындарында сол жақта Әйгілі Игнатий Лойола мен оң жақта Әйгілі Антоний Падуанскийдің мүсіндері орналасқан, олар да 1902 жылы қосылған. Алтарьдың негізінде Мәриям мен Исаның қасында қайтыс жатқан Иосифтің бейнесі бейнеленген. Бастапқыда епископтың тағы киелі орынның сол жағындағы аркада орналасқан. Үлкен Крест жолы бейнелері – шіркеудің қабырғаларын жалап тұрған ағаштан жасалған барельефтер. Олар 1892 жылы орнатылған. Витражды терезелерде епископ Косгроув таңдаған жарқын түстер қолданылған. Кеме жанындағы биік терезелерде Он Екі Апостол бейнеленген. Шіркеу алдындағы роза тәрізді терезеде келесі христиандық бейнелер бар: үміт үшін якорь, нан үшін бидай, Мәсіх патша үшін тәж, Апостол Петірдің кілттері, Киелі Рух үшін көгершін, айқышпен шалу үшін айқыш және тәж, қасиетті тамақ үшін тостаған және нан, музыка мен құлшынық үшін арфа. Алтарь үстіндегі үлкен терезеде Исаның қасиетті жүрегіне құлшынысты таратушы Әйгілі Маргарет Мария Алакокқа Исаның көрінуі бейнеленген. Собордағы алғашқы электр шамдары 1895 жылы киелі орынға орнатылған. Бұрын шіркеу газ шамдарымен жарықтандырылған. Собордың ішкі жағын жаңарту 1907 жылы аяқталды. Оған ішкі жағына фреска салу, хордың галереясын кеңейту және алты жүз жаңа шам қосу кірді.

20 ғасыр

Епископ Косгроувтың денсаулығы 1900 жылдардың басында нашарлай бастады және ол көмекші епископ сұрады. Тағы да собордың ректоры епископ болып тағайындалды. Епископ Дэвис 1904 жылғы 30 қарашада Қасиетті Жүрек соборында тұңғыш рет епископқа мінездеме берілді. Ол екі жылдан кейін епископ Косгроувтың қазасынан кейін оның орнын басты. ХХ ғасырдың алғашқы онжылдығының соңында приходтың шекарасы белгіленді. 1902 жылы Гилберт қаласында (қазіргі Беттендорф) Лурдтың Әйелі шіркеуі құрылды, ал 1909 жылы Давенпортта Әулие Пауыл елшісі шіркеуі салынды. Приходтың шекарасына қаланың кедей аудандары мен Давенпорттың ескі, бай аудандары кіреді. 1928 жылғы 20 тамызда ғимаратқа найзағай соқты. Найзағай шатырдың тақталары мен төбе арасында өртке себеп болды. Бұл шіркеуге түтін мен судың көп зиянын тигізді. Жөндеу жұмыстары кезінде қызметтер Әйелі Маргарита шіркеуінде және мектеп аудиториясында өтті. Шіркеу готикалық стильде қайта боялды. Зақымды жасыру үшін ағаш бұйымдары қою ағылшын еменінің түсіне боялды. Төбелік әшекейлемелерді Давенпорттың Hartman and Sedding фирмасы жасады. Давенпорт епархиясының екі діни қызметкері басқа епархиялардың епископтары болып Қасиетті Жүрек соборында мінездеме берді. Өзінің мансабының көп бөлігін Санкт-Амбрози колледжінде өткізген епископ Уильям Адриан 1936 жылғы 16 сәуірде архиепископ Амлето Чикогнани арқылы Нэшвилл епархиясына мінездеме берді. Әртүрлі әкімшілік қызметтерді атқарған епископ Морис Дингман 1968 жылғы 19 маусымда архиепископ Луиджи Раймонди арқылы Дес-Мойн епархиясына мінездеме берді. Оның мінездемесі жергілікті тілде өткізілген алғашқы епископтық мінездемелердің бірі болды. 1960 жылдардан бастап приход Екінші Ватикан кеңесінің реформаларына сәйкес бірқатар өзгерістерді жүзеге асырды. 1964 жылғы наурыз айында діни қызметкердің қауымға қарауына мүмкіндік беретін жаңа алтарь орнатылды. Собор бұл өзгерісті жасаған төрт қаланың алғашқы шіркеуі болды. Ол 2010 жылдан бері собордың ректоры және приход пасторы болып қызмет етеді. Грус епископ болып тағайындалған үшінші ректор/пастор болды. Bracke Hayes Miller Mahon Architects (BHMM) Давенпорттан 2012 жылы приходпен бірлесіп, приходтың инфрақұрылымын жаңарту жоспарын жасау үшін жұмыс істеді. 2013 жылғы қаңтарда собордың шығыс жағында мүгедектерге қолайлы жаңа кіреберіс аяқталды. 2016 жылғы қыркүйекте собордың артында жаңа залдың құрылысы басталды. Онда жиналатын орын, дәретхана, батыс жағында мүгедектерге қолайлы кіреберіс, қабылдау залы және сыныптар бар. Марк Миллер бас сәулетші, ал Беттендорфтың Swanson Construction компаниясы мердігерлік жұмысын жүзеге асырды. Зал 2017 жылғы 19 қарашада епископ Томас Зинкула арқылы бағышталды. Ол 7 миллион долларлық жобаға алғашқы 1 миллион доллар сыйлық берген Weir және Pat Sears қауым мүшелерінің құрметіне аталды. Жиналатын орын Антуан және Маргарита ЛеКлердің құрметіне аталды. Жаңа тұрақ жобаны аяқтады. 2016 жылғы 6 қазанда Давенпортты торнадо соқты. Ол собор мен пасторханаға да зиян келтірді. Олар 2017 жылдың жазында қаладағы басқа да бірнеше католик шіркеулерімен бірге жөнделді. Бастапқы темір крест 24 каратты алтын жапырылған алюминийден жасалған жаңа крестпен ауыстырылды. Жаңа крест Кентуккидегі бір компанияда түпнұсқадан көшірілді. Собор кешеніне әртүрлілік беру үшін ол қызыл кірпіштен салынды. М.И.Моттеттің 1990 жылдардағы пасторлығы кезінде приход мектебі бірнеше жыл бойы батыс жақтағы Әйелі Альфонс мектебімен бірігіп, Джон Пол академиясын құрды. Екі приход 2004 жылға дейін өздерінің мектептерін демеушілік етуді жалғастырды, ол кезде жеке мектептерді ұстау мүмкін болмады. Содан кейін приходтар бірігіп, Давенпорттың орталық бөлігіндегі Әйелі Отбасы мектебімен бірге Барлық Әйелілер мектебін құрды. Бұрынғы Әйелі Отбасы мектебінің ғимараты мектепке пайдаланылды. Приходқа негізделген діни білім беру сабақтары 2017 жылдың жазында бұзылғанға дейін Қасиетті Жүрек мектебінің ғимаратында өтті. Бұзу алдында салтанатты шара өтті.