Кеңес құпия қызметінен қашқан жоғары шенді офицер

Кіріспе

Генрих Самойлович Люшков (1900 - 19 тамыз 1945) - Кеңес құпия полициясының офицері және ең жоғары дәрежелі дезертир. НКВД-ның жоғары лауазымды офицері ретінде, ол Сталиннің Ұлы тазалауына қатысты. 1938 жылы өзі де тазалаудың құрбаны болуы мүмкін деп күдіктенгенде, Жапонияға қашып кетті. Кейіннен ол Жапон империясына Кеңес Одағы туралы маңызды ақпарат көзі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда, оны советтік қолға қайта түсуіне жол бермеу үшін жапондықтар өлтірді.

Ерте өмір

Люшков 1900 жылы Ресей империясының Одесса қаласында дүниеге келген. Оның еврей әкесі оны және оның бауырларын тігінші ретінде асыраған. Ол 1908 жылы алты сыныптық мемлекеттік мектепте оқуын бастады және 1915 жылға дейін сонда білім алды. Оқып жүрген кезінде ағасының (большевиктердің жер асты қозғалысының мүшесі) әсерімен бірнеше жылдан кейін большевиктер партиясына қосылып, Ресей революциясына қатысты. 1919 жылдың сәуір айында Украина Халық Республикасы үшін Киевте саяси оқудан өтті. Осы кезде Ресей азамат соғысы басталды, ал қыркүйек айында бітірген соң Люшков саяси жұмыстар үшін Қызыл Армияның 14-ші армиясына тағайындалды, онда ол поляктармен және Антон Деникиннің ақ гвардияшыларымен шайқасты. Ол толыққанды саяси комиссар болды және Қызыл Ту орденімен марапатталды. Оның дезертирлігі бастапқыда Жапонияда мемлекеттік құпия сақталды, бірақ оның дезертирлігі туралы мәлімдеме жоғары пропагандалық құндылыққа ие деп танылды, сондықтан осы жаңалықты әлемге тарату туралы шешім қабылданды. 13 шілдеде Токиодағы бір қонақ үйде баспасөз мәслихаты ұйымдастырылды. Ол "Мәскеудің өзін жалғаншы деп айыптағанын қатаң түрде жоққа шығарды", бірақ New York Times сияқты кейбір ақпарат агенттіктері оның шындықты айтып жатқанына күдік келтірді. Жапон әскери қызметкерлерімен сұхбаттасулар мен байланыстар барысында Люшков сталинизмге қарсы позицияны қабылдады. Алайда, кейбір жапондық барлау қызметкерлерінің естеліктеріне сәйкес, оның саяси көзқарастары социалистік сипатта болды, Люшков өзін троцкишіл деп атады, бірақ кейбір жапон офицерлері ол кейін либералды коммунистке айналғанына сенді. Люшков сталинизмге қарсы болғанымен, орыс эмигранттары басқаратын жаңа режим құру идеясына қарсы тұрды. Дегенмен, ол оларды Сталинді өлтіру жоспарына қатыстыруға дайын болды. Орыс эмигранттарынан құралған қарсылық тобы Түркия-Совет шекарасын кесіп өтіп, Сталиннің Сочидегі курортқа сапары кезінде, ол бұрын Мацеста өзенінде жүзу үшін барып тұрғанда, оған шабуыл жасауды жоспарлады. Люшковтың НКВД процедураларын және Сталиннің күзетін ұйымдастыру жолдарын жақсы білуі жапондықтарды жоспарды қолдауға ынталандырды. Алайда, Кеңес Одағының агенты орыс эмигранттарының тобына кіріп, жоспарды құлатты, бұл Сталинді өлтіруге жасалған жалғыз нақты әрекет деп есептелді. Куксин, Илья. "ПОБЕГ СТОЛЕТИЯ" ("Ғасыр қашуы"). Вестник. 17 том, 224 нөмір. 1999 жылғы 17 тамыз. 2009 жылғы 3 наурызда алынды. http://www. vestnik. com/issues/1999/0817/win/kuksin. htm (орыс тілінде)

Lyushkov was born in Odessa in the Russian Empire in 1900. His Jewish father supported him and his siblings as a tailor. He began his education in 1908 in a state owned, six classroom school, continuing there until 1915. While in school, he was influenced by his brother (a member of the Bolshevik underground) to join the Bolshevik Party and take part in the Russian Revolution several years later. In April 1919, he received political training in Kyiv for the Ukrainian People's Republic. During this time, the Russian Civil War broke out and after his graduation in September of that year, Lyushkov was assigned to the Red Army's 14th Army for political work, where he saw combat against Poles and the White Russian forces of Anton Denikin. By then, he was a fully fledged political commissar and had received the Order of the Red Banner. His defection was initially kept a state secret by Japan, but the revelation of his defection was judged to have a high propaganda value, so the decision was made to release the news to the world. A press conference was arranged at a Tokyo hotel on 13 July, a month after Lyushkov had defected. He "categorically denied Moscow's allegation that he was an imposter" but some news agencies, such as the New York Times wondered if he was telling the truth. During subsequent interviews and interactions with Japanese military personnel, Lyushkov adopted an anti Stalinist position. However, his professed political views remained socialistic in nature according to the recollections of some Japanese intelligence officers, with Lyushkov calling himself a Trotskyite, but some Japanese officers believed that he had later become a liberal communist. Though Lyushkov was anti Stalinist, he was resistant to the idea of creating a new regime led by Russian émigrés. He was, however, willing to include them in a proposed plan for assassination of Stalin. A resistance group of Russian emigrants would travel across the Turkish Soviet border when Stalin would travel south to a resort in Sochi, which he had visited previously to swim in the Matsesta River. Lyushkov's intimate knowledge of NKVD procedures and the way Stalin's guard detail would be organised encouraged the Japanese to support the plan. However, a Soviet agent had infiltrated the group of Russian exiles and foiled the plan, which was considered the only serious attempt to assassinate Stalin. Kuksin, Ilya. "ПОБЕГ СТОЛЕТИЯ" ("Escape of the Century"). Vestnik. Vol. 17, No. 224. 17 Aug 1999. Retrieved 3 March 2009. http://www. vestnik. com/issues/1999/0817/win/kuksin. htm (Russian)