Кіріспе

Б.з.б. 2 ғасырдағы Испаниядан төрт кельтибер қола тақташасы

Боторрита тақташалары – Испанияның Сарагоса қаласына жақын жердегі Боторритада (Римдік Контребия Белайска) табылған, б.з.б. 2 ғасырының соңына жататын Боторрита I, II, III және IV деп аталатын төрт қола тақташа. Боторрита II латын тілінде болғанымен, Боторрита I, III және IV кельтибер жазуымен жазылған және кельтибер мәтіндерінің негізгі бөлігін құрайды.

Боторрита I

Боторита I 1970 жылы табылған. Бұл кельтибер тіліндегі ең ұзын жазу, алдыңғы жағында 11 жолдан тұратын мәтін, артқы жағында есімдер тізімі жалғасады.

А жағы

А.1. тирикантам беркунетакам токоитоскуе сарникио куе sua комбалькез нелитом
А.2. некуе [у]ертауней литом некуе тауней литом некуе маснаи тизауней литом соз ауку
А.3. арестайо тамай ута оскуэс стена уерзонити силабур слеитом конскилитом кабизети
А.4. кантом санкилистара отанаум токоитей ени: ута оскуез боустомюе коруиномюе
А.5. макасиамуе айламуе амбитисети каманом усабитуз озас суэс сайло куста бизетуз йом
А.6. асекати амбитинкоуней стена ес уертай ентара тирис матус тинбитуз неито тирикантам
А.7. ени онсатуз йомуи листас титас зизонти сомуи йом арзнас бионти йом кустайкос
А.8. арзнас куати иас озиас уертатосуе темеиуе робисети саум текаметинас татуз сомей
А.9. енитоузей исте анкиос исте есанкиос узе ареитена сарникией акайнакубос
А.10. небинтор токоитей иос ур антиомуе аузети аратимуе текаметам татуз йом токоитоскуе
А.11. сарникиокуе аюизас комбалькорес алеитес исте икуэс рузимуз абулу убокум

Б-бөлігі

Б.1. Любос Коунесикум Мельнунос Бинтис Летонту Литокум
Б.2. Абулос Бинтис Мелму Бараузанко Лесунос Бинтис
Б.3. Летонту Убокум Туро Бинтис Любиназ Айу Беркантикум
Б.4. Абулос Бинтис Тирту Айанкум Абулос Бинтис Абулу Лоузокум
Б.5. Узеисунос Бинтис Акайназ Летонту Уиканокум Суостуно/с
Б.6. Бинтис Тиртанос Статуликум Лесунос Бинтис Ноуантутаз
Б.7. Летонту Айанкум Мелмунос Бинтис Узеизу Айанкум Тауро [бин]/тис
Б.8. Абулу Айанкум Тауро Бинтис Летонту Летикум Абулос Бинтис
Б.9. [ ]уконтаз Летонту Есокум Абулос Бинтис

Боторрита II

Бұл қола тақташа, сондай-ақ Tabula Contrebiensis деп аталады, латын тілінде жазылған және Contrebia Belaisca орнының заңсыз қазбаларында табылған. 1979 жылдың желтоқсанында редактор Гильермо Фатас Кебеза оны алған. Жазу толыққанды түсініледі және Contrebia Belaisca сенатының Salluia қаласының Sosinestani аумағы арқылы канал салу құқығы туралы шешім қабылдау үшін көршілес қалаларға шақырылғанын көрсетеді. Бұл мәтін римдік шенеуніктердің аттарына сүйене отырып, б.з.б. 87 жылдың 8 мамырына дараланған. Ағылшын тіліндегі аудармасы мына жерде қолжетімді: https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/Anglica/Contrebiensis Richardson.htm

1. Senatus Contrebiensis quei tum aderunt iudices sunto. Sei parret agrum quem Salluienses
2. [ab Sosinest]ane[is] emerunt rivi faciendi aquaive ducendae causa qua de re agitur Sosinestanos
3. [iure suo Sa]lluiensibus vendidisse inviteis Allavonensibus;tum sei ita [p]arret eei iudices iudicent
4. eum agrum qua de re agitur Sosinestanos Salluiensibus iure suo vendidisse; sei non parr[e]t iudicent
5. iur[e] suo non vendidi[sse.] 6. Eidem quei supra scriptei [sunt] iudices sunto. Sei Sosinestana ceivitas esset, tum, qua Salluiensis
7. novissume publice depalarunt qua de re agitur, sei [i]ntra eos palos Salluiensis rivom per agrum
8. publicum Sosinestanorum iure suo facere licere[t ] aut sei per agrum preivatum Sosinestanorum
9. qua rivom fieri oporteret rivom iure suo Salluie[n]sibus facere liceret dum quanti is a[ger] aestumatu[s]
10. esset, qua rivos duceretur, Salluienses pequniam solverent, tum, sei ita [p]arret, eei iudices iudicent
11. Salluiensibus rivom iure suo facere licer[e]; sei non parret iudicent iure suo facere non licere. 12. Sei iudicarent Salluiensibus rivom facere licere, tum quos magistratus Contrebiensis quinque
12. ex senatu suo dederit eorum arbitratu pro agro preivato q[u]a rivos ducetur Salluienses
13. publice pequniam solvonto. Iudicium addeixit C. Valerius C. f. Flaccus imperator. 15. Sentent[ia]m deixerunt: quod iudicium nostrum est qua de re agitur secundum Salluienses iudicamus. Quom ea res
14. ud[ic]atas[t mag]is[t]ratus Contrebienses heisce fuerunt: Lubbus Urdinocum Letondonis f. praetor; Lesso Siriscum
15. Lubbi f. [ma]gistratus; Babbus Bolgondiscum Ablonis f. magistratus; Segilus Annicum Lubi f. magistratus;
16. [ ]atu[ ]ulovicum Uxenti f. magistratus; Ablo Tindilicum Lubbi f. magistratus. Caussam Sallui[ensium]
17. defen[d]it ]assius [ ]eihar f. Salluiensis. Caussam Allavonensium defendit Turibas Teitabas f.
18. [Allavo]n[en]s[is]. Actum [C]ontrebiae Balaiscae eidibus Maieis, L. Cornelio Cn. Octavio consulibu[s].9*

Қорытынды

Ричардсонның (1983) еңбегіне сүйене отырып. Контребия сенатының қазіргі мүшелері сосилестандықтардың алавондықтардың қарсылығына қарамастан, жерлерін салуандықтарға сатуға құқығы бар-жоғын шешуге тиіс. Салуандықтар бұл жерде канал салуды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, тағайындалған судьялар сосилестандықтардың өз заңдары бойынша, салуандықтар тиісті төлем жасаған жағдайда, жеке меншік жер арқылы канал салу мақсатымен жерді сатуға рұқсат етіле ме екенін анықтауы керек, бұл жер салуандықтар тарапынан бұрыннан белгіленген. Егер судьялар сатуға жағдай жасаса, Контребиялық билік сатуды төрелік ету үшін бес адамды тағайындайды, ал римдік қолбасшы К. В. Флаккус бұл шешімді қолдайды. Шешім салуандықтардың пайдасына қабылданды. (Содан кейін сол кездегі билікте болған Контребиялық билік иелерінің тізімі келтірілген.)

Боторрита IV

1994 жылы табылған Боторита IV тақтаның екі бетінде де 18 жолдан тұрады. Мәтін фрагментті. А.1. [ ]tam:tirikantam:entorkue:toutam[ ] А.2. [ ]:sua kombal[. ]z:bouitos:ozeum:[ ] А.3. [ ]i:turuntas:tirikantos:kustai:bize[ ] А.4. [ ]a:karalom:aranti:otenei:ambi[ ] А.5. [ ]kom:atibion:taskue:. a. s[ ] А.6. [ ]kue:usimounei:[ ] А.7. [ ]karalom:ios:lu. e. s[ ] А.8. [ ]oi. u ti:esta[ ] А.9. [ ]uta: kue[ ] А.10. [ ]ti n. e[ ] B.1. [ ]e i[ ] B.2. [ ]atuz:uta:e[ ] B.3. [ ]isum: ti:[ ] B.4. [ ]olo:iom:u[ ] B.5. [ ]toke ta:. ue:tizatuz[ ] B.6. [ ]l lez. l. toioan[ ] B.7. [ ]toruonti:stoteroi:tas[ ] B.8. [ ]ko esusiomo o[ ]