Кіріспе

Джонсон әкімшілігінің сыртқы саясат доктринасы

1965 жылы Доминикан Республикасына АҚШ-тың араласуынан кейін АҚШ президенті Линдон Б. Джонсон жариялаған Джонсон доктринасы, Батыс жарты шардағы ішкі төңкеріс, егер мақсаты "коммунистік диктатураны" орнату болса, енді жергілікті мәселе болып табылмайды деп мәлімдеді. Джонсон президенттігі кезінде АҚШ егемен мемлекеттердің ішкі істеріне, әсіресе Латын Америкасына қайтадан араласа бастады (алдыңғы онжылдықтардағы «Жақсы көрші» саясатын кері қайтара отырып). Джонсон доктринасы – АҚШ-тың мұндай жағдайларға араласу ниетінің ресми жариялануы. Бұл Эйзенхауэр және Кеннеди доктриналарының жалғасы болып табылады.

АҚШ-тағы коммунистік қарсылық

АҚШ үкіметі "Қырық жылдық соғыс" кезінде коммунизмнің таралуына қарсы тұрды. Коммунизмге қарсы тұру нәтижесінде "қызыл қорқыныш" деп аталатын жағдай туды; американдықтарға коммунизмнің ықтимал ықпалынан қорқу керектігі айтылды. Мұндай антикоммунистік көңіл-күй, АҚШ-тың авторитарлық режимдердің қаупі төнген елдерге көмек көрсететінін жариялаған Трумэн доктринасы сияқты мәлімдемелерде айқын көрінді. АҚШ үкіметі Джонсон доктринасы жарияланғанға дейін коммунизмге қарсы шаралар қабылдауға тырысты; бастапқыда Вьетнам соғысына американдық әскерлерді жіберу идеясына қарсы болғанмен, Линдон Б. Джонсон демократиялық Шығыс Азия елдерінің коммунистер басып алуына қарсы болды.

Латын Америкасындағы АҚШ интервенционизмі

Джонсон доктринасы қолданысқа алынар алдында АҚШ Латын Америка істеріне араласу тарихына ие болған. Дегенмен, Джонсон доктринасы қолданысқа алынар алдындағы Латын Америкадағы жақындағы араласулар, мысалы, Шошқалар шығанағына жасалған шабуыл сияқты, көбінесе жасырын сипатта болды.

Үлкен таяқ идеологиясы

1901 жылдан бастап 1933 жылға дейін АҚШ Рузвельт короллариясы мен Платт түзетуін Латын Америкасы елдерінің ішкі ісіне әскери араласу үшін негіздеме ретінде пайдаланды. Мысалы, испан-американ соғысында АҚШ Испанияны жеңіп, Кубаның тәуелсіздігін қамтамасыз еткенімен, АҚШ Кубаға қысым көрсетіп, жаңа үкіметті өздерінің жаңа конституциясына Платт түзетуін қосуға мәжбүр етті, осылайша Куба ісіне араласу құқығын кепілдік берді.

Доминикандық интервенция 1965 жылы

Джонсон доктринасы жариялануына себеп болған Доминикан Республикасына жасалған араласудан бұрын, Америка Құрама Штаттары Доминикан Республикасымен түрлі жолдармен қарым-қатынас жасаған; олар санкциялар салу, әскери күш қолданумен қорқыту және демократияны дамыту үшін еркін сайлау өткізуді қамтамасыз етуді қамтыды.

Дін туралы ілім

Джонсон доктринасы АҚШ үкіметінің социалистік кеңеюге қарсы қалыптасқан доктриналарын күшейтті. Джонсон 2 мамырдағы мәлімдемесінде Америка елдері Батыс жарты шарында тағы бір "коммунистік үкіметтің" құрылуына жол бермейтінін айқын жеткізді. Джонсон Доминикан Республикасының үкіметін жоғары бағалап, оның мақсаты ішкі қорғаныс екенін түсіндірді. 1964-1965 жылдар аралығында доктор Ларсон мен мырза Даллин өздерінің зерттеулерін жариялағанда, осы доктринаның негізгі қағидасы стратегиялық қару-жарақтағы теңгерімсіздікке байланысты екенін анықтады, бұл теңгерімсіздік АҚШ-қа пайдалы болды. Орта Шығысты қорғауда Эйзенхауэр 1957-1958 жылдары доктринасын қолданды, Иордания Корольдігіне қаржы жөнелтті, сириялықтарды оған қарсы әскери операциялар жүргізуге ынталандырды және радикалды өзгерістерді тоқтату үшін Ливанға АҚШ әскерлерін орналастырды. Джонсонның әрекеттері көпжақты сипатта көрінсе де, шындығында біржақты болды және әскери шаралар қолданғаннан кейін Америка мемлекеттері ұйымы (OAS) арқылы олардың дұрыстығы дәлелденді. Сақталған бір ой – премьер-министр Кастро мен Кеңес Одағы Монро доктринасына қарсы шығып, оны бұзды, сондықтан бұл доктрина Кубаға қатысты қолданылуы керек. Бұған қоса, Америка мүдделерін қолдау мақсатында шетелдік көмек көрсетілді.