Андре Моруа: Француз жазушысының өмірбаяны мен шығармалары
André Maurois
Андре Моруа (1885-1967) – француз жазушысы, өмірбаяндар мен романтар авторы. Отбасы тарихы, 1-ші дүниежүзілік соғыс, өнер тақырыбында шығармалар жазған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы (1885–1967)
French author (1885–1967)
Андре Моруа (mɔʁwa; шын аты – Эмиль Соломон Вильгельм Герцог; 26 шілде 1885 – 9 қазан 1967) – француз жазушысы.
André Maurois (mɔʁwa; born Émile Salomon Wilhelm Herzog; 26 July 1885 – 9 October 1967) was a French author.
Өмірбаян
Моруа 1885 жылғы 26 шілдеде Эльбуф қаласында дүниеге келді және Руандағы Пьер Корнель лицейінде білім алды, екеуі де Нормандияда орналасқан. Жавал отбасының мүшесі Моруа, еврей тоқыма өндірушісі Эрнест Герцог пен оның әйелі Элис Леви Руефтің ұлы болды. Оның отбасы 1870–71 жылдардағы Франко-прусс соғысынан кейін Эльзастан қашып, Ельбуфқа паналады, онда олардың жүн фабрикасы болды. Осы отбасылық фон Моруаның «Бернард Кесней» романында көрінеді: Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері, көркемдік және интеллектуалдық бейімділіктері бар жас жігіт, өзінің қалауына қарсы, бабасының тоқыма фабрикасында директор болып жұмыс істеуге мәжбүр болады – бұл кейіпкердің өмірбаянынан алынған көптеген элементтері бар екені анық. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол француз армиясына қосылып, подполковник Уинстон Черчилльдің аудармашысы болды (Мартин Гилберттің «Черчилль мен еврейлер» кітабында, Генри Холт және Компания, Нью-Йорк, 2007 ж. мәліметтері бойынша) және кейіннен британ армиясымен байланыс офицері қызметін атқарды. Оның алғашқы романы «Полковник Брамблдің үнсіздігі» осы тәжірибесінің тапқыр және әлеуметтік жағынан шынайы суреттемесі болды. Францияда ол бірден табысқа жетті. Ол аударылып, Ұлыбританияда және басқа да ағылшын тілді елдерде «Полковник Брамблдің үнсіздігі» деген атпен танымал болды. Оның көптеген басқа да еңбектері ағылшын тіліне аударылды, өйткені олар көбінесе британдықтар немесе британдық тақырыптар туралы болды, мысалы, Дизраэли, Байрон және Шеллидің өмірбаяндары. 1938 жылы Моруа беделді Француз академиясының мүшесі болып сайланды. Бұл мүшелікке оны маршал Филипп Петен шақырды және көмектесті, ал ол 1941 жылғы автобиографиясында Петенге алғысын білдірді, – дегенмен жазу кезінде олардың жолдары айқын түрде айырылып кеткен еді, Петен Виши Франциясының Мемлекет басшысы болғаннан кейін. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол британдық Бас штабқа тіркелген француздық ресми бақылаушы болып тағайындалды. Осы қызметінде ол британ армиясын Бельгияға сүйемелдеді. Ол француз үкіметіндегі негізгі саясаткерлерді жеке таныды және 1940 жылғы 10 маусымда Лондонға міссиямен жіберілді. Бітім шарты жасалғаннан кейін бұл міссия аяқталды, Моруа демобилизацияланды және Англиядан Канадаға сапарлады. Ол осы оқиғалар туралы «Франциядағы трагедия» кітабында жазды. Кейін Екінші дүниежүзілік соғыста француз армиясында және Бос Франция күштерінде қызмет етті. Оның «Моруа» псевдонимі 1947 жылы оның заңды атына айналды. 1967 жылы ол Нойли-сюр-Сенде, романдар, өмірбаяндар, тарихтар, балалар кітаптары және ғылыми-фантастикалық әңгімелерді жазумен айналысқан ұзақ мансабынан кейін қайтыс болды. Ол Парижге жақын орналасқан Нойли-сюр-Сен қалалық зиратында жерленген.
Maurois was born on 26 July 1885 in Elbeuf and educated at the Lycée Pierre Corneille in Rouen, both in Normandy. A member of the Javal family, Maurois was the son of Ernest Herzog, a Jewish textile manufacturer, and his wife Alice Lévy Rueff. His family had fled Alsace after the Franco Prussian War of 1870–71 and took refuge in Elbeuf, where they owned a woollen mill. This family background is reflected in Maurois' Bernard Quesnay: the story of a young World War I veteran with artistic and intellectual inclinations who is drawn, much against his will, to work as a director in his grandfather's textile mills – a character clearly having many autobiographical elements. During World War I he joined the French army and served as an interpreter for Lieutenant Colonel Winston Churchill (according to Martin Gilbert in Churchill and the Jews, Henry Holt and Company, New York, 2007) and later a liaison officer with the British army. His first novel, Les silences du colonel Bramble, was a witty and socially realistic account of that experience. It was an immediate success in France. It was translated and became popular in the United Kingdom and other English speaking countries as The Silence of Colonel Bramble. Many of his other works have also been translated into English, for they often dealt with British people or topics, such as his biographies of Disraeli, Byron, and Shelley. In 1938 Maurois was elected to the prestigious Académie française. He was encouraged and assisted in seeking this membership by Marshal Philippe Pétain, and he made a point of acknowledging with thanks his debt to Pétain in his 1941 autobiography, Call no man happy – though by the time of writing their paths had sharply diverged, Pétain having become Head of State of Vichy France. When World War II began, he was appointed the French Official Observer attached to the British General Headquarters. In this capacity he accompanied the British Army to Belgium. He knew personally the main politicians in the French government, and on 10 June 1940 he was sent on a mission to London. After the Armistice ended that mission, Maurois was demobilised and travelled from England to Canada. He wrote of these experiences in his book Tragedy in France. Later in World War II he served in the French army and the Free French Forces. His Maurois pseudonym became his legal name in 1947. He died in 1967 in Neuilly sur Seine after a long career as an author of novels, biographies, histories, children's books and science fiction stories. He is buried in Neuilly sur Seine community cemetery near Paris.
Отбасы
Моруаның алғашқы әйелі Жанна Мари Ванда де Шымкевич, Оксфорд университетінде оқыған жас поляк-орыс аристократы болған. 1918 жылы ол нервтік ауруға шалдықты, ал 1924 жылы сепсистен көз жұмды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Моруа тоқыма өнеркәсібіндегі жұмысын тоқтатты (1926 жылғы «Бернар Кесней» романында ол өзінің балама өмірін бейнеледі, онда ол тоқыма өнеркәсібіне толыққандай беріліп, қалғанның бәрінен бас тартқан болар еді). Моруаның екінші әйелі – Симон де Кайлавет, драматург Гастон Арман де Кайлавет пен актриса Жанна Пукедің қызы, Анатоль Франстың сүйіктісі Леонтин Арман де Кайлаветтің немересі. 1940 жылы Францияның құлауынан кейін, бұл жұбайлар нацистерге қарсы насихат жұмысына көмектесу үшін АҚШ-қа көшті. Жан Ришар Блох оның жеңешісі болды.
Maurois's first wife was Jeanne Marie Wanda de Szymkiewicz, a young Polish Russian aristocrat who had studied at Oxford University. She had a nervous breakdown in 1918 and in 1924 she died of sepsis. After his father died, Maurois stopped working in textiles (in the 1926 novel Bernard Quesnay he in effect described an alternative life of himself, in which he would have plunged into the life of a textile industrialist and given up everything else). Maurois's second wife was Simone de Caillavet, daughter of playwright Gaston Arman de Caillavet and actress Jeanne Pouquet, and granddaughter of Anatole France's mistress Léontine Arman de Caillavet. After the fall of France in 1940, the couple moved to the United States to help with propaganda work against the Nazis. Jean Richard Bloch was his brother in law.