Кіріспе

1782 ж. Жан Жак Руссоның өмірбаяндық кітабы

"Конфессиялар" – Жан Жак Руссоның өмірбаяндық кітабы. Көбінесе қазіргі заманда бұл кітапты Сент-Августиннің "Конфессияларынан" ажырату үшін "Жан Жак Руссоның мойындауы" деген атпен жариялайды. Руссоның өмірінің алғашқы елу үш жылын, 1765 жылға дейінгі кезеңді қамтитын кітап 1769 жылы аяқталды, бірақ Руссоның өлімінен кейін төрт жыл өткен соң, 1782 жылға дейін жарияланбады. Дегенмен, Руссо кітабынан үзінділерді түрлі салон мен басқа да жиын орындарында оқыған.

Негізгі мақалалар

"Конфессиялар" екі бөлек туындыдан тұрады, әр бөлігі алты кітаптан құралған. I-VI кітаптар 1765 және 1767 жылдар аралығында жазылып, 1782 жылы жарық көрген, ал VII-XII кітаптар 1769–1770 жылдары жазылып, 1789 жылы жарияланған. Руссо үшінші бөлімді жоспарлаған, бірақ ол ешқашан аяқталған жоқ. Кітапта фактілердің қателіктері болғанымен – атап айтқанда, Руссоның көрсеткен күндері жиі дұрыс емес, кейбір оқиғалар ретімен шатасқан, ал басқалары бұрмаланған, толық емес немесе жаңсақ, – Руссо оның тұлғасын және идеяларын қалыптастырған тәжірибелер туралы баяндайды. Мысалы, оның өзінің біліміне қатысты кейбір бөліктері, идеалды білім туралы «Эмиль немесе Білім туралы» еңбегінде анық көрінеді. Руссоның туындысы алғашқы маңызды автобиографиялардың бірі ретінде ерекшеленеді. «Конфессияларға» дейін екі үлкен автобиография ғана болған – Августинның «Конфессиялары» және Киелі Терезаның «Өзінің өмірі». Алайда, бұл екі туынды да авторларының діни тәжірибелеріне баса назар аударған; ал «Конфессиялар» жеке адамның өзінің өмірін, негізінен, дүниелік тәжірибелері мен жеке сезімдері тұрғысынан жазған алғашқы автобиографиялардың бірі болды. Руссо өзінің еңбегінің ерекшелігін мойындады; ол мәшһүр сөздермен басталады: «Бұрын-соңды болмаған және аяқталғаннан кейін ешкімге ұқсамайтын бір іске кірісуге бел будым. Менің мақсатым – өз тектілерім үшін табиғатқа толыққанды сай келетін портретті көрсету, ал мен бейнелейтін адам – өзім болармын». Оның үлгісіне көп ұзамай еріп, жарияланғаннан кейін көптеген жазушылар (Гёте, Вордсворт, Стендаль, Де Квинси, Казанова және Альфиери сияқты) өз өмірбаяндарын осыған ұқсас стильде жазды. «Конфессиялар» сонымен қатар Руссоның аса ұятты және арсыз сәттерін егжей-тегжейлі баяндауымен де танымал. Мысалы, Руссо қызметші болып жұмыс істеген кезде лента ұрлағанын жасырып, үйдегі қызды қылмысқа кінәлі ету туралы оқиғаны айтады. Бұған қоса, Руссо Тьерзе Левассермен болған бес баласын қалай тастағанын түсіндіреді, олардың барлығы табылған балалар үйіне қалдырылған.

Мойындаулардың шынайылығы туралы пікірталас

Тарихшы Пол Джонсонның айтуынша, Руссоның автобиографиясында көптеген дәл емес мәліметтер бар. Уилл мен Ариэль Дюрант кітаптың шындығына қатысты даудың Руссоның Гримм мен Дидроның оның Мем Д’Эпине, Мем Д’Удето және өздерімен қарым-қатынасын жалған көрсету үшін сөз байласып әрекет еткені туралы айыптауына байланысты екенін жазды. Дюранттың сөзіне сүйенсек, 1900 жылға дейін көптеген ғалымдар Руссоға қарсы болды, бірақ содан кейін Фредерика Макдональд, Пьер Морис Массон, Мэтью Джонсон, Эмиль Фаге, Жюль Лематр және К. Э. Вон сияқты бірнеше ғалымдар Руссоның шыншылдығын қолдады.