Кіріспе

Канадалық саясаткер, Канаданың Консервативтік партиясының саясаткері.

Скотт Джеффри Рид (25 қаңтар 1964 жылы туған) – канадалық саясаткер. Ол 2000 жылдан бері Канада Парламентінің Төменгі палатасында қызмет етеді және қазіргі уақытта Консервативтік партия мүшесі ретінде Онтарио провинциясының Ланарк—Фронтенак—Кингстон сайлау округін өкілдік етеді.

Жеке өмір

Рид Квебек штатының Халл қаласында дүниеге келген. Ол Оттавадағы Карлтон университетінен саяси ғылымдар бакалавры және орыс тарихы бойынша магистр дәрежесін алды, сондай-ақ федерализм және канадалық конституция туралы жазған. Ол әкесінің Unitarian шіркеуінде тәрбиеленді және әлі де сол дінде. Оның анасы еврей. Рид әйелі Робин Малкахимен бірге Перт қаласында тұрады. Ол 2013 жылдың басында бұрынғы жұбайы Линда Кафф-Ридтен ажырасты. Рид сонымен қатар әкесі Гордон Рид құрған, отбасылық кәсіпорын Giant Tiger Stores Ltd. директорлар кеңесінің мүшесі болып табылады.

Ерте өмір

Рид 1985-1989 жылдары канадалық Giant Tiger сауда желісінде толық жұмыс істеді. Мемлекеттік қызметке түсуге дейін Рид негізінен интеллектуалдық қызметпен айналысты, автор, журналист, зерттеуші және лектор болып жұмыс істеді. 1990-1991 жылдары ол Вашингтон штатының Порт Таунсенд қаласында американдық Liberty журналы үшін жазды. 1992-1994 жылдар аралығында ол Альберта баяндамасы үшін Оттавадағы оқиғалар туралы хабарлады, ал 1999 және 2000 жылдары National Post газетінде пікір мақалалары жазды. 1997-1998 оқу жылында ол Австралиядағы Батыс Сидней университетінде оқытушы болып жұмыс істеді.

Автор ретінде

Тоқсан жылдардың басында Рид екі кітап жариялады: «Канаданың картасын қайта құру: Квебектің бөлінуі елді қалай өзгертеді» (1992) және «Бір идеяға ағым: Канаданың екі тілді арманының өмірі мен өлімі» (1993). 2014 жылы Рид және бұрынғы либералдық парламент депутаты Марио Сильва «Жеккөрушілікпен күресу: Антисемитизмге қарсы шаралар: Оттава протоколы» кітабын бірлесіп шығарды. Сонымен қатар, Рид көптеген жинақ кітаптарға тараулар жазды және журналдар мен ғылыми басылымдарда мақалалар жариялады. Оның көптеген жазбалары Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасы, сот жүйесінің рөлі, меншік құқығы, ұлттық бірлік (әсіресе Квебектің бөлінуінің салдары) және мемлекеттік екі тілділік сияқты тақырыптарға арналған.

Ұлттық бірлік және бөліну

Канада жаңадан картаға түсірілгенде Рид Канада үкіметі провинцияның бөлінуінің және бөлініп шыққан провинцияның бөлінуінің екеуінің де "механизмін реттеу" үшін нақты құқықтық база құруы керек деп санайды. Ол бөлінуді немесе провинцияның бөлінуін қолдамаса да, егер Квебек сайлаушылары бөлінуді таңдаса, Солтүстік Ирландия мен бұрынғы Югославиядағы діни араздықтардың зорлық-зомбылығы Канадада қайталанбауы үшін мұндай құқықтық база қажет болуы мүмкін екенін айтады. Ол еңбегін провинциялық бөлінудің "заңды, конституциялық тәсілі" Канада Конституциясына бекітілуі керек деген кеңеспен аяқтайды.

Ресми екі тілділік

Ридтің екінші кітабының атауы, "Бір ұғым үшін жоқтау", Джордж Гранттың 1965 жылғы классикалық "Ұлт үшін жоқтау" деген шығармаға сілтеме жасайды. Рид бұл еңбегінде Канаданың ресми екі тілділік жүйесінің бұрынғы премьер-министр Пьер Трюдо әзірлеген утопиялық үлгіге негізделгеніне байланысты қымбат сәтсіздікке ұшырағанын айтады, ал Ридтің пікірінше, 1963–1970 жылдардағы Корольдік екі тілділік және екі мәдениеттік комиссия ұсынған "аумақтық екі тілділік" көбірек практикалық үлгісі еді. Ол сондай-ақ, екі тілділіктің қазіргі жүйесін сақтау үшін Канада экономикасы жыл сайын төрт миллиард доллар жұмсайтынын мәлімдейді. Ридтің аумақтық екі тілділік үлгісі бойынша ресми тілдік қызметтер елдің "біршама шектелген аудандарына" ғана таратылады, онда "француз немесе ағылшын тілі жергілікті көпшіліктің немесе күшті жергілікті азшылықтың тілі болып табылады, бірақ провинциялық көпшіліктің тілі емес". Оның пікірінше, бұл тәсіл ресми екі тілділіктің кез келген ұсынылған үлгісімен салыстырғанда "жеке тұлғаларға ең аз бұзылыс әкеледі" және осы себепті оны утилитарлық тұрғыдан "ең әділ" тәсіл деп сипаттайды. "Бір ұғым үшін жоқтау" кітабы Канада баспасөзінде әртүрлі пікірлер тудырды. Монреаль газеті Джордж Томбстың күшті жағымсыз пікірін жариялады, ол Ридтің ресми екі тілділіктің құнына жасаған есептеулерін кездейсоқ және сенімсіз деп санады. Кейіннен "Канада кітаптары" әдеби журналында Ридтің еңбегі тар идеологиялық тұрғысынан қарастырылды; бұл шолуда "Ридтің әділдік туралы түсінігі белгілі: әділдік – нарық қамтамасыз ететін нәрсе, ал әділсіздік – үкімет істейтін нәрсе" деген сөздер келтірілді. Басқа шолулар көбірек оң пікір білдірді. Денис Смит Toronto Star газетінде "Жоқтаудың" қазіргі ресми екі тілділік жүйесінің "қатал, әділ және ойын қозғайтын" есеп екенін жазды, сондай-ақ оның ұсыныстары "ақылға қонымды" және "нақты жорамалды" екенін қосты. Calgary Herald кітапты "таңғажайып зерттеу: хабардар, қозғайтын, тіпті көрегендікке толы" деп сипаттады.

Конституция және құқық туралы жарғы туралы

1996 жылы "Халық үшін Penumbras" (1996) атты эссесінде Рид Парламентке Құқықтар және бостандықтар Хартиясының 33-бабын қолдануға рұқсат беретін заң қабылдауды ұсынды (сонымен қатар "ерекше жағдай" деп аталатын бұл бап Парламентке және провинциялық заң шығарушы органдарға соттар Хартияға қайшы келетін заңдарды қайта қабылдауға мүмкіндік береді), егер оның қолданылуы ұлттық референдумда алдымен мақұлданған болса ғана. 1999 жылы National Post газеті үшін жазылған мақаласында Рид бұл тәсілдің канадалық сайлаушыларды күшелендіретінін және "соттардың Хартиядағы құқықтардың дұрыс жазылмағандығына байланысты тәуелсіз шешімдер қабылдау билігін азайтатынын" айтты. Рид бұл "демократияландырудың" Құқықтар және бостандықтар Хартиясының 1-бабына, ол заңдардың Хартиямен қорғалған құқықтарды бұзған жағдайда да күшінде қалуына мүмкіндік береді, егер бұзушылықтар (1-бапта қолданылған сөздермен айтқанда) "ақылға қонымды" және "еркін және демократиялық қоғамда нақты дәлелдермен негізделе алатын" болса, көбірек түсініктілік әкелетінін мәлімдеді. Ол судьяларға қандай бұзушылықтардың "нақты дәлелдермен негізделетінін" анықтау қиын екенін және "еркін және демократиялық қоғамда құқықтардың орынды шектелуін нақты дәлелдеудің халықтық референдумнан артық тиімді жолын елестете алмайтынын" жазды.

Сайлау реформасы

Ридтің бұл мәселеге алғашқы қатысуы 1997 жылы болды, ол Реформа партиясының сайлау реформасы жөніндегі жұмыс тобына зерттеуші ретінде тағайындалған кезде. 2004 жылдан 2005 жылға дейін Рид сайлау реформасын зерттейтін Төменгі палата комитетінде қызмет етті және Консервативтік партия депутаттары атынан қарсылық білдіретін есеп дайындады, онда сайлау жүйесіне кез келген өзгерістерді өткен жылы Британдық Колумбияда қолданылған үлгідегі Азаматтар Ассамблеясы жасауы керек деп мәлімдеді. 2005 жылы «Canadian Parliamentary Review» журналында жарияланған мақаласында Рид Канаданың сайлаудың әртүрлі модельдерін «басымдықпен дауыс беру» арқылы таңдау керектігін айтты, онда сайлаушылар өздерінің таңдаған нұсқасының қасына «1» санын, екінші бағалаған нұсқасының қасына «2» санын және т.б. жазады. Егер ешбір нұсқа дауыстардың көпшілігін алмаса, ең аз қолдауға ие нұсқа дауыс бюллетенінен алынып тасталады, ал осы нұсқаны бірінші таңдау ретінде көрсеткен сайлаушылардың дауыстары олардың екінші таңдауына қайта бөлінеді. Бұл процесс бір ғана нұсқа анық көпшілік дауысқа ие болғанша жалғасады. Сол жылы Рид Жан Кретьеннің «Анықтық туралы» заңын Квебек сепаратизмі жөніндегі болашақ референдумдар үшін нақты құқықтық базаны қамтамасыз етпегені үшін сынады.

Оппозиция депутаты (20002006)

Рид алғаш рет 2000 жылғы федералды сайлауда Канада Парламентінің Төменгі палатасына Канада Альянсының мүшесі ретінде сайланды. Ол Ланарк—Карлтон сайлау округінде либералдық партиядан Иан Мюррейді шамалы айырымымен жеңіп, Онтарио провинциясынан Альянстың жалғыз екі өкілінің бірі болды. Сайлаудан кейін ол Үкіметаралық істер (ресми тілдерді қоса алғанда) жөніндегі Альянс сыншысы болып тағайындалды және 2001–2002 жылдары Төменгі палата мен Сенаттың ресми тілдер жөніндегі тұрақты бірлескен комитетінің төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Рид 2002 жылы Стивен Харпердің Онтариодағы бас ұйымдастырушысы болды, Харпердің Альянс көшбасшылығына Стоквелл Дэйге қарсы сәтті күресі кезінде. Харпердің 2002 жылғы наурыздағы жеңісінен кейін Харпердің көшбасшылыққа келуіне дайындық жасаған бес адамнан тұратын команданың мүшесі болды. Келесі жылы ол Канада Консервативтік партиясының құрылуына әкелген Прогрессивті консервативтік партиямен бірігу туралы келіссөздерде Альянс үшін жетекші келіссөзші болып тағайындалды. 2004 жылғы сайлау кампаниясы үшін Рид Ланарк—Фронтенак—Леннокс және Аддингтон сайлау округіне ауысты. Кампания барысында ол Канадада ресми екі тілділіктің тым кең қолданылатынын және бұл саясатты Төменгі палата мен Сенаттың ресми тілдер жөніндегі тұрақты комитеттері қарауы керек екенін қайта айтып, дау тудырды. Бұл мәлімдемеге премьер-министр Пол Мартин дереу реакция жасап, Ридтің ұсыныстары «Стивен Харпердің қалаған Канадасын» көрсетеді деп ескертті. Франкофондық және аккадиялық қауымдастықтар федерациясының президенті Жорж Арес те алаңдаушылық білдірді. Рид өзінің пікірлері Консервативтік партияның саясатын білдірмейтінін түсіндірді және сол күні партияның ресми тілдер жөніндегі сыншысы лауазымынан кетті. Кейбір БАҚ өкілдері дау мен Ридтің реакциясы шамадан тыс екенін айтты. «National Post» газетінің редакциялық мақаласында «Парламентте ресми тілдер туралы заңды Скотт Ридтен артық білетін адам жоқ болуы мүмкін» делінді және сайлау аяқталғаннан кейін Ридтің сыншы немесе министр ретінде бұл лауазымға қайта оралуына үміт білдірілді. «Оттава Ситизен» газетінің редакциялық мақаласында «Скотт Ридке жасалған тілдік шабуыл Канададағы саяси пікірталас деңгейін тағы да төмендетті» делінді. Осы жылы мамыр айында Рид Федералдық этика комиссарының Парламент депутаттарының тәуелді балаларының жұмыс берушілерінің жеке басын жариялауын болдырмау үшін ұсыныс енгізді. Комиссарға мүдделердің қақтығысына қарсы қорғану үшін бұл өкілеттік берілген, бірақ Рид және басқа депутаттар бұл жеке өмірдің құпиялылығын бұзу болып табылады деп мәлімдеді. Рид 2008 жылы Виннипегте өткен Консервативтік партияның съезінде бірнеше түзетулер ұсынды. Оның екі түзетуі, көшбасшылық сайлауда округтердің салмағын өзгертуге бағытталған, қабылданбады. Партияны демократиялық етуге бағытталған екі түзету оңай қабылданды: біреуі партияның Ұлттық кеңесінің мүшелерін преференциялық дауыс беру арқылы сайлауды ұсынады, ал екіншісі көшбасшылық сайлауда пошта арқылы дауыс беруді міндеттейді.

Оппозицияға қайта оралу (2015 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2015 жылғы федералды сайлауда консерваторлар биліктен қуылды. Рид Ланарк—Фронтенак—Кингстон округінен қайта сайланды, бұл оның бұрынғы округінің жаңадан құрылған нұсқасы болды, және ол 14,1% дауыспен жеңіске жетті – 2000 жылы Халық палатасына алғаш сайланғанынан бергі ең төмен көрсеткіш. Содан кейін Рид Халық палатасының Сайлау реформасы жөніндегі арнайы комитетіне мүше болып тағайындалды және комитет төрағаларының бірі болды. Ол Адам құқықтары жөніндегі кіші комитеттегі өкілдігінен айырылды, бірақ Процедура және Палата істері жөніндегі комитеттегі мүшелігін сақтап, Демократиялық институттар саласы бойынша консерваторлардың сыншысы болып тағайындалды. Консервативтік партияның 2016 жылғы ұлттық съезінде Рид партия конституциясына түзету ұсынып, сол кездегі партияның уақытша жетекшісі Рона Амброуздың 2017 жылғы партия жетекшісі сайлауына қатысуына мүмкіндік жасауға тырысты. Кейін Рид Амброузды «Канаданың ешқашан болмаған ең үздік премьер-министрі» деп атады. Бірақ, кейін Эндрю Ширдің жетекшілік науқанын қолдады. Рид 2020 жылы Консервативтік партияның жетекшісі сайлауында Леслин Льюисті қолдады.

COVID-19-ға қарсы төтенше шараларға қарсылық

2020 жылдың 24 наурызында COVID-19 пандемиясы қызып тұрған кезде, палата жоспарланғандай түскі уақытта қысқа ғана отырыс өткізіп, кейін жасырын келіссөздер үшін жұмысын тоқтатты. Рид COVID-19 жеңілдету шараларын көрсететін заңға бірауыздан келісім беруге жол бермеу үшін «Оттавадан қашып жүруге қатысты өз партиясының нұсқауларын бұзып» қалаға келді. Рид бұл заң жобасын блогында «Генри VIII заң жобасы» деп атап, оның арқасында атқарушы билік Парламенттің мақұлдауысыз жұмыс істей алатынын айтқан болатын. Бірақ Хансардтың сол күнгі тізімінде оның наразылығының толыққанды жазбасы жоқ. Сондай-ақ, ол қарсылығының тек процедуралық сипатта екенін, егер заң жобасы депутаттарға оқып, түсінуге жеткілікті уақыт берілсе, оған қарсы емес екенін мәлімдеді.

Идеология

Рид өзін консервативті емес, либертариандық деп сипаттайды және азаматтық еркіндік пен әлеуметтік консерватизм көзқарастарының үйлесімін ұстанады. 2001 жылы ол «Policy Options» журналында марихуананы заңдастыру мәселесін шешу құқығын федералды үкімет провинцияларға беру керектігін жазды. (Рид Канаданың бір ғасыр бұрын алкогольге тыйым салу мәселесін осылай шешкенін айтты және бұл тәсілдің «Канада заңдарында есірткіге қатысты мәдени және осылайша өзгеріп отыратын көзқарастарымызды көрсетудің ең тиімді жолы болады» деп мәлімдеді.) 2017 жылдың 27 қарашасында Рид партиялық тәртіпті бұзып, марихуананы заңдастыратын C-45 заң жобасын қолдаған жалғыз депутат болды. 2001 жылы ол Кретиен үкіметінің терроризмге қарсы заңына қарсы дауыс берген төрт «Канадалық Альянс» депутатының бірі болды, оның пікірінше, бұл заң дәстүрлі азаматтық еркіндіктерді бұзады және «күн бату шартымен» уақыт бойынша шектелуі керек еді. Рид өлім жазасы мен абортқа қарсы, бірақ осы мәселелерде өзінің жеке көзқарасынан емес, сайлаушыларының пікіріне сүйене отырып дауыс берді. Рид 2005 жылы Мартин үкіметінің бір жынысты неке заң жобасына қарсы дауыс берді, бұл мәселе бойынша сайлаушыларымен кеңескеннен кейін (бірақ ол заң жобасы діни құқықтарды шектеді деп те мәлімдеді).

Адам құқықтары

Парламент депутаты болған алғашқы екі мерзімінде Рид Қытай Халық Республикасында Фалуньгун жақтастарының қудалануын тоқтатуға бағытталған күш-жігермен тығыз байланысты болды. 2002 жылғы 24 қазанда Палатаның төменгі палатасы Ридтің әзірлеген (M 236) ұсынысын, онда премьер-министр Жан Кретьеннен Канадамен жақын туыстық байланысы бар он үш тұтқындалған Фалуньгун жақтасының мәселесін көтеруге шақырылған, бірауыздан қабылдады. Бұл әрекеттің нәтижесінде кейбір тұтқындар босатылып, кейіннен Канадаға эмиграциялады. Ридтің күш-жігеріне қарамастан, Канаданың иммиграциялық қызметі M 236 ұсынысында аталған тұтқын Миңли Линнің өтінімін қабылдамады, және Лин 2005 жылы қайтадан тұтқындалды. 2007 мен 2015 жылдар аралығында Рид Сыртқы істер жөніндегі тұрақты комитетінің Халықаралық құқықтар кіші комитетіне төрағалық етті. Рид 2010 жылы Оттавада антисемитизмге арналған халықаралық конференция ұйымдастырған, көп партиялық депутаттардан құралған Канадалық парламенттік антисемитизмге қарсы күрес коалициясының (CPCCA) басқару комитетіне төрағалық етті, сондай-ақ CPCCA-ның Канададағы ішкі антисемитизмді зерттеу тобының төрағасының орынбасары болды, ол 2011 жылы есебін жариялады.

Облыстық саясат

Рид Ланарк жер иелері қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды, ол Онтарио жер иелері қауымдастығына дамыған округтік меншік құқығы қауымдастықтарының алғашқысы еді. Ол ОЛА-ның алғашқы президенті Рэнди Хиллиердің көп жылдық досы және жақтасы болды. Рид Хиллиерді Ланарк—Фронтенак—Леннокс және Аддингтондағы Ридтің сайлау округінде 2007 жылғы провинциялық сайлаудағы Прогрессивті консервативтік партиясының кандидаттығына түсуге ынталандырды. Үміткерліктен бұрын провинциялық партияның бірнеше мүшесі Хиллиердің кандидаттығына қатысты алаңдаушылық білдірді, ал "Торонто Стар" партия оны кандидаттықтан шеттетуі мүмкін деген болжам жасады. Рид Хиллиерге қатысуға рұқсат бермесе, "қатты көңілі қалатынын" айтты, сондай-ақ "осы округте жеңіске жету мүмкіндігімізге [бұдан да қауіпті нәрсе] есімде жоқ" деп қосты. 2007 жылдың қазан айында Хиллиер Ланарк—Фронтенак—Леннокс және Аддингтон округі үшін шамалы үлкен артықшылықпен провинциялық депутат болып сайланды. 2009 жылы Рид провинциялық ПК төрағалығына Рэнди Хиллиердің үміткерлігін қолдаған Онтарионың екі депутатының бірі болды.

Басқа бастамалар

Рид 11 рет "сайлау округі бойынша референдум" өткізді, онда ол сайлаушыларынан моральдық мәселе бойынша қалай дауыс беру керектігін сұрады. Бұл терроризмге қарсы заң (2001), қауіп төнген түрлер туралы заң (2002), азаматтық неке туралы заң (2005) және аборт мәселесін қайта қарау туралы парламенттік ұсыныс (2012) бойынша дауыс беруді қамтиды. Ол сайлаушылардың көрсеткеніне сәйкес дауыс берді. Екі мәрте ол партиялық ұстанымға қарсы дауыс берді. Жыл сайын Рид депутаттардың 2001 жылы өздеріне бекіткен 20 000 долларлық жалақы қосымшасын қайырымдылыққа аударады. Бұл ақша жыл сайын оның сайлау округіндегі хоккей алаңдарына, қарттар үйлеріне және жергілікті полиция бөлімдеріне дефибрилляторлар сатып алуға жұмсалады. Рид бұл шешімді былай түсіндірді: "Сол кезде депутаттар 109 000 доллар табатын. Егер шағын қалада тұратын адам 109 000 доллармен күн көре алмаса, онда ол жеткілікті тырыспайды." 2006 жылғы мамырда Hill Times газеті жүргізген жылдық сауалнамада Рид "Ең жомарт депутат" номинациясында екінші орынды, "Ең қызықты жұмыс істеуге болатын депутат" номинациясында екінші орынды, "Ең жақсы кештер ұйымдастыратын депутат" номинациясында үшінші орынды және "Ең нашар киінетін ер адам депутат" номинациясында екінші орынды иеленді. Ридтің киім таңдауы кейіннен БАҚ-тың жақсы бағалауын алды; 2007 жылы Рид Hill Times газетіне Фред Астер мен Виндзор герцогының "20 ғасырдың ең жақсы киінген екі адамы" екенін айтты. 2013 жылғы желтоқсандағы iPolitics журналында Рид "стильге ерекше көңіл бөлгені үшін таңдалған ең жақсы киінген депутаттардың 10-дығы" тізіміне енді. 2003 жылдан бері әр маусымда Рид Парламент төбесінде қолөнер сырасын татып көру іс-шарасын өткізеді. Рид бұл іс-шараның "жермен тығыз байланысты, ауыл шаруашылығымен байланысты, дәстүрлі өндіріс тәсілдерін қайта жаңғыртуға бағытталған шағын масштабты, қолөнер өндірісін қолдайтынын" айтады. Осыған қарамастан, Ридтің Төменгі палатадағы қонақжайлық бюджеті ең төмен деңгейде, бұл CBC тілшісі Терри Милевскиді Ридті "қаржыны сақтаудың басты көшбасшысы" деп атауға итермеледі.