Кіріспе
Ежелгі Римдегі грек құдайларының мүсіні – Фарнез атласы, бұл біздің заманымыздың II ғасырында жасалған, аспан глобусын ұстап тұрған Атлас мүсіні, римдік мәрмәрдан ойылған. Бұл мүсін Гелленистік кезеңдегі ертеректегі туындының көшірмесі болуы мүмкін. Грек мифологиясындағы Атласқа арналған ең көне мүсін – ол ертеректе грек амфораларында бейнеленген, сонымен қатар аспан сферасы мен классикалық шоқжұлдыздардың ең ежелгі бейнесі. Мүсін Италияның Неаполь қаласындағы Ұлттық археологиялық мұражайда сақталады. Мүсін шамамен 150 жылы, Рим империясы кезінде, Клавдий Птолемейдің "Алмагест" еңбегі жазылғаннан кейін жасалды. Алайда, аспан глобусы б.з.д. II ғасырдағы Гиппархтың еңбектеріндегідей, ертеректегі эллиндік астрологиядағы шоқжұлдыздарды бейнелейді деп есептеледі. Атлас ауыр жүкті көтереді, себебі Зевс оны аспанды ұстауға үкім шығарған. Глобустағы төменгі бейнелерде Птолемей анықтаған 48 классикалық грек шоқжұлдызының 41 (кейбір деректерде 42) шоқжұлдызы бейнеленген, олардың ішінде – Қошқар (Aries), Аққу (Cygnus) және Геракл (Hercules) бар. Мүсіннің биіктігі 2 метр, ал глобустың диаметрі 7 метр. Мүсін Фарнез атласы деп аталуының себебі – 1562 жылы кардинал Алессандро Фарнезе оны сатып алып, Вилла Фарнезеде көрмеге қойғандығында.
The Farnese Atlas is a 2nd century AD Roman marble sculpture of Atlas holding up a celestial globe. Probably a copy of an earlier work of the Hellenistic period, it is the oldest extant statue of Atlas, a Titan of Greek mythology who is represented in earlier Greek vase painting, and the oldest known representation of the celestial sphere and the classical constellations. The sculpture is at the National Archaeological Museum of Naples, in Italy. The statue is dated around AD 150, during the Roman Empire and after the composition of the Almagest by Claudius Ptolemy, but the celestial globe has long been presumed to represent constellations mapped in earlier Hellenistic astrology, particularly in the work of Hipparchus in the 2nd century BC. Atlas labors under the weight because he had been sentenced by Zeus to hold up the sky. The sphere shows a depiction of the night sky as seen from outside the outermost celestial sphere, with low reliefs depicting 41 (some sources say 42) of the 48 classical Greek constellations distinguished by Ptolemy, including Aries the ram, Cygnus the swan and Hercules the hero. The sculpture stands 7 feet (2 m) tall, and the sphere is in diameter. The name Farnese Atlas reflects its acquisition by Cardinal Alessandro Farnese in 1562, and its subsequent exhibition in the Villa Farnese.
Бастапқының қашан пайда болғаны
2005 жылы Калифорния штатының Сан-Диего қаласында өткен Америка астрономиялық қоғамының мәжілісінде Луизиана штатының мемлекеттік университетінің физика профессоры Брэдли Э. Шефер кеңінен таралған талдау жасады. Оның қорытындысы бойынша, Гиппархтың ұзақ уақыттан бері жоғалған жұлдыз каталогының мәтіні жер шарындағы шоқжұлдыздардың бейнеленуіне түрткі болған болуы мүмкін, соның салдарынан Георг Тиледің (1898) бұрынғы ұсынысын қайта жаңартып, кеңейтті. Шоқжұлдыздар өте егжей-тегжейлі сипатталған және Шефер оларды жер шары жасалған кезең үшін ғылыми тұрғыдан дәл деп санайды, бұл оның ғылыми еңбек үлгісінде жасалғанын көрсетеді. Оның статистикалық талдауы осы шоқжұлдыздардың орналасуы Гиппархтың (б.з.д. 129 ж.) заманындағыдай екенін көрсетеді, бұл мүсін жұлдыз каталогы негізінде жасалған деген қорытындыға әкеледі. Дегенмен, жер шарында нақты жұлдыздар бейнеленбегендігі және жер шарындағы шеңберлерді қазіргі заманғы астроном емес, эллинистік үлгіні көшірген мүсінші дәл емес және түсініксіз етіп салғандықтан, жер шарының жасалған мерзімі әлі де нақты емес және оның бастауы немесе бастаулары күмәнді болып қала береді. Шефердің қорытындылары күшті қарсылыққа ұшырады (мысалы, Денис Дьюк), әсіресе жер шарының мерзіміне қарамастан, оның шоқжұлдыздары Гиппархтың жалғыз қол жеткен еңбегімен үлкен қайшылықтарды көрсеткендігіне байланысты.