Кіріспе
Эксетер қаласындағы I дәрежелі тізімдегі қамал, Девон, Ұлыбритания. Ружемонт қамалы, сондай-ақ Эксетер қамалы деп белгілі, Англияның Девон графтығындағы Эксетер қаласының тарихи қамалы. Ол 1068 жылы немесе одан кейін, Эксетердің Вильгельм Жеңімпазға қарсы көтерілісінен кейін, римдік қала қабырғасының солтүстік бұрышында салынды. 1136 жылы король Степан үш ай бойы оны қоршауға алды. 12 ғасырда сыртқы қамалды ғимарат қосылды, қазір оның аз бөлігі ғана қалды. Шекспирдің "Ричард III" пьесасында 1483 жылы корольдің Эксетерге сапары туралы айтылады. Девон округтік соты кемінде 1607 жылдан бері осы жерде орналасқан, ал үш девондық сиқыршы – Англияда сиқыршылық үшін өлім жазасына кесілген соңғы адамдар – 1682 жылы Эксетерде сотталып, айыпталды. 1770 жылдары қабырғалар ішіндегі барлық ғимараттар жаңа сот үйіне орын ашу үшін бұзылды, ол 1895 және 1905 жылдары қанаттармен кеңейтілді. Сот функциясын атқарғандықтан, қамалдың ішкі бөлігі 2004 жылы сот жаңа орынға көшкенге дейін көпшілікке ашық болған жоқ. Кейіннен барлық учаске "Оңтүстік-Батыс Ковент-Гарденіне" айналдыруды мақсат еткен дамытушыға сатылды. Эксетер азаматтары қала қабырғасының арқасында Вильгельмнің қоршауына қарсы тұра алды, оны алғаш римдіктер салған және 928 жылы король Ательстан толыққанды жөндеуден өткізген. Қамау қаланың тапсыруымен аяқталса да, Вильгельм өзінің позициясын сақтау үшін қабырғаның ішінде қамал салуды бұйырды. Таңдалған орын қабырғаның солтүстік бұрышының ішіндегі ең биік нүкте болды. Құрылыс жұмысын Балдуин ФицГилбертке тапсырды, ол кастелян болып тағайындалды және басқа да құрметтерге ие болды. Солтүстік-батыс және солтүстік-шығыс қала қабырғалары арасында терең ор және ішкі қорған салынды, бұл шамамен 600 фут (183 м) қабырғалары бар төртбұрышты қоршау құрады. 1086 жылғы "Домсдей кітабында" король Англияға келгеннен бері Эксетерде 48 үй қиратылғаны туралы жазылған. Тарихшылар бұл үйлердің көпшілігі қамал үшін тазаланған жерде болған деп түсіндіреді. Қоршаудың оңтүстік жағында сақталған үлкен тас қақпа үйі салынған. Онда англосаксондық архитектураның анық элементтері бар, мысалы, ұзын және қысқа бұрыштар және қос үшбұрышты терезелер, бұл оның нормандардың бұйрығымен ағылшын тас шеберлерімен өте ертеде салынғанын көрсетеді. Бұл алғашқы кезеңде қамалдың үстінде қоршау болған, бірақ екі бұрыштық мұнаралар көп ұзамай қала қабырғаларымен кездескен жерде салынды, оның батыс бөлігі ("Ательстан мұнарасы" деп қате аталады) әлі де бар. Көп ұзамай қоршаудың орнына қабырғалы қабырғалар орнатылды. Бұл қабырғаның қалдықтары оның жөнделген қала қабырғаларымен біріктірілгенін, бірақ қақпа үйімен емес, бұл оның бұрынғысынан екіншісіне қарай салынғанын көрсетеді. Қамал аяқталмай тұрып шабуылға ұшырағаны туралы дәлелдер бар. Бұл дәлел физикалық, Ательстан мұнарасын жөндеу түрінде; және 1069 жылы Эксетерге жасалған шабуыл туралы Orderic Vitalis жасаған құжаттамалық баяндамада. 12 ғасырдың басында қамал қабырғасының ішінде Әулие Марияға арналған шағын шіркеу салынды. Оның төрт пребендариі болды және қамал салушы Балдуин ФицГилберттің ұлы Уильям де Авенелл құрған деп айтылады; де Авенелл жақын маңдағы Ковик монастырына да негіз салды.
Rougemont Castle, also known as Exeter Castle, is the historic castle of the city of Exeter, Devon, England. It was built into the northern corner of the Roman city walls starting in or shortly after the year 1068, following Exeter's rebellion against William the Conqueror. In 1136 it was besieged for three months by King Stephen. An outer bailey, of which little now remains, was added later in the 12th century. The castle is mentioned in Shakespeare's play Richard III in a reference to that king's visit to Exeter in 1483. Devon's county court was located here from at least 1607, and the three Devon Witches—the last people in England to be executed for witchcraft—were tried and convicted at the Exeter Assizes in 1682. All the buildings inside the walls were swept away in the 1770s to make way for a new courthouse, which was extended by the addition of wings in 1895 and 1905. Because of its function as a court, the interior of the castle was not open to the public until the court moved to a new site in 2004. The entire site was later sold to a developer whose stated aim was to transform it into "the Covent Garden of the South West". The citizens of Exeter had been able to withstand William's siege thanks to the city wall, which had been first built by the Romans and extensively repaired in around 928 by King Athelstan. Although the siege ended with the surrender of the city, William ordered a castle to be built within the wall to safeguard his position. The place selected was at the highest point, inside the northern angle of the wall,
The building of the castle was left to Baldwin FitzGilbert who was appointed castellan, amongst other honours. A deep ditch and internal rampart were constructed between the north western and north eastern city walls, forming a roughly square enclosure with sides of about 600 feet (183 m). The Domesday Book of 1086 reported that 48 houses had been destroyed in Exeter since the King came to England—this has been interpreted by historians to mean that this many houses were on the site cleared for the castle. A large stone gatehouse, which still survives, was built into the bank at the south side of the enclosure. It has clear elements of Anglo Saxon architecture, such as long and short quoins and double triangular headed windows, suggesting that it was built very early by English masons on the Normans' orders. At this early stage the rampart was probably surmounted by a stockade, though two corner turrets were soon built where the bank met the city walls, the western one of which (mistakenly known as "Athelstan's Tower") is still present. The stockade was soon replaced by a masonry curtain wall. The remains of this wall shows that it was bonded into the repaired city walls, but not the gatehouse, indicating that it was built from the former towards the latter. There is evidence that the castle was attacked before it was completed. This evidence is both physical, in the form of repairs to Athelstan's Tower; and documentary, in a report made by Orderic Vitalis of an attack made on Exeter in 1069. In the early 12th century a chapel dedicated to St Mary was built within the castle walls. It had four prebendaries and was said to have been founded by William de Avenell, a son of the castle builder Baldwin FitzGilbert; de Avenell also founded a priory at nearby Cowick.
1136 жылғы қоршау және одан кейінгі кезең
1136 жылы Балдуин де Редверс патша Стефанға қарсы көтерілісінің бөлігі ретінде қамалға ие болды. Стефанның әскері қамалға шабуыл жасау үшін жылдам әрекет етсе де, Редверс үш ай бойы қарсы тұра алды, себебі сумен жабдықтау – құдықтан және, мүмкін, жаңбыр суын жинау ыдысынан – тоқтатылды. Ательстан мұнарасына сәйкес шығыс мұнарасының жоқтығы осы қамалға шабуыл кезінде қирауынан болуы мүмкін, ал 1930 жыл шамасында қабырғаның осы бөлігіне қарай салынған, дұрыс емес құрылған туннельдің қысқа бөлігі осы оқиғамен байланысты деп есептеледі. Сондай-ақ, барбикан да сол кезде басылып алынып, қиратылған болуы мүмкін. Стефанның шабуылынан кейін қамалға шабуыл жасау машиналарының жетілуі 12 ғасырдың соңында сыртқы қамалдың салынуына себеп болды. Ол Бэйли көшесінің солтүстік жағындағы шығыс қала қабырғасынан – оның қабырғасының жалғыз қалған бөлігі осы күнгі сақталған – қазіргі қалалық мұражайға жақын батыс қала қабырғасына дейін созылған сыртқы ормен қабырғадан тұрды. 2009 жылы жаңарту жұмыстары кезінде тоңылған ордың бөліктері табылған. Қамал 14 ғасырдың басына дейін мерзімімен жөндеуден өтіп келді, қорғаныстың соңғы жөнделуі 1352 жылы тіркелген. 1500 жылға қарай бастапқы қақпа қолданыстан шығып, кіреберісі жақын арканың пайдасына жабылды. Қамалдың солтүстік бұрышында үлкен мұнараның астында сақшы порт және қабырға сыртындағы ор үстінде көтерме көпір болды. Бұл нысандар 1774 жылы қиратылып, олардан ешқандай із қалмады. Ресми түрде "Эксетер қамалы" деп аталғанымен, "Ругеммонт қамалы" деген атау алғаш рет 1250 жылға тартатын жергілікті жазбаларда пайда болды. Бұл таудың жартасының қызыл түсіне және осы жартастардан салынған қабырғалардың түсіне сілтеме жасайды. Патша Ричард III 1483 жылы Эксетерге келді, ал Шекспирдің "Ричард III" пьесасында ақын кейінірек қамалды көрсеткенде, оның өлімі туралы болжамын еске алады және Ругеммонтты Ричмондпен шатастырады. 1497 жылғы екінші Корнуолл көтерілісі кезінде Перкин Уорбек пен 6000 корнуолдық қалаға кірген кезде қамал көп зақымданды, ал 1600 жылға қарай ол "көп жарықтар мен қарт жүзбен" сипатталды.
21 ғасыр
2003 жылға дейін қамалдың сақталған грузин ғимараттары графтықтағы патшалық биліктің ордасы болып қала берді және Эксетердің Корольдік және графтық соттарына үйі ретінде қызметін жалғастырды. Осының салдарынан, қамал қаланың ең аз танылған және кіруге қиын жерлерінің бірі болды, және азаматтардың көпшілігі оның қақпасынан тысқары жерге баспады; ол ешқашан туристерге ашылмаған. Алайда, тік қамал аумағында мүгедектерге арналған қолжетімділікпен байланысты қиындықтар маңызды мәселеге айналды, және 2004 жылы Эксетердің құқықтық ауданында жаңа сот үйлері салынып аяқталды. Эксетер қалалық кеңесінің осы жерді сатып алу жоспары сәтсіз аяқталды, содан кейін 2007 жылдың басында оны Англия Корольдік соттарының қызметі GL50 Properties компаниясына сатты. Оның басқарушы директоры: «Ружемонт қамалы – тамаша ғимарат, біз оны Англияның оңтүстік-батысындағы Ковент-Гарденге айналдырамыз» деді. Бүгінде қамал жоғары деңгейдегі құқықтық қорғаумен қамтамасыз етілген, ол ескерткіш ретінде тіркелген, ал оның негізгі құрылыстары I немесе II* санаттағы мәдени ескерткіштер болып табылады. 1863 жылы Е. Б. Стивенс салған 1-ші граф Фортескьюдің мүсіні аулада орналасқан, ол II санаттағы мәдени ескерткіш. 2011 жылы бұрынғы 1-ші сот залы Бал залы ретінде қайта ашылды, оның аркалық терезелері еден деңгейіне дейін төмендетілді; бұрынғы тұтқындарды ұстау камераларына әбдүрахман орнатылды. 2-ші сот залы 150 шаршы метрлік Галерея ретінде қайта ашылды. Сонымен қатар, қамал қабырғаларында 12 жаңа пәтер салынды.