Жозеф Дювин: Сурет сатудағы алып тұлға

Кіріспе

Британдық өнер сатушысы (1869–1939)

Джозеф Дювен, 1-ші барон Дювен (14 қазан 1869 – 25 мамыр 1939), 1927-1933 жылдар аралығында сэр Джозеф Дювен барон атанған, барлық уақыттағы ең ықпалды өнер сатушыларының бірі саналған британдық өнер сатушысы.

Өмір және мансап

Джозеф Дювен туғаннан британдық, Розетта (Барнетт) мен голландтық еврей иммигрант сэр Джозеф Джоэл Дювеннің он үш баласының ең үлкені болды. Дювен ағайындыларының фирмасы өте табысты болды және антиквариат саудасына қатысты. Дювен әкесі 1908 жылы қайтыс болды; Джозеф бизнесті, қайтыс болған әкесінің інісі Генри Дж. Дювенмен серіктестікте жүргізді. Ол Университет колледж мектебінде толыққанды және ынталандыратын білім алды. Ол Дювен компаниясын тәуекелді, бірақ табысты сурет саудасына көшірді және Бернард Беренсонға сенуімен, сондай-ақ сатудағы шеберлігімен қалыптасқан жақсы талғамының арқасында әлемдегі жетекші сурет сатушыларының біріне айналды. Оның табысы "Еуропада өнер көп, ал Америкада ақша көп" деген байқауымен байланысты. Ол байлығын Еуропаның құлдыраған аристократтарынан өнер туындыларын сатып алып, оларды Америка Құрама Штаттарының миллионерлеріне сату арқылы жасады. Оның клиенттері Генри Клей Фрик, Уильям Рэндольф Херст, Генри Э. Хантингтон, Сэмюэл Х. Кресс, Эндрю Меллон, Дж. П. Морган, Джон Д. Рокфеллер аға, Эдвард Т. Стотесбери және канадалық Франк Портер Вуд болды. Дювен Атлантика арқылы жіберген туындылары АҚШ-тың ең танымал мұражайларының негізгі коллекцияларын құрайды. Дювен өнер сатып алудың жоғарғы сыныптық мәртебе сатып алу екен деген ұғыммен өзін-өзі жасаған өнеркәсіпшілерге сатуда маңызды рөл атқарды. Ол, әсіресе Бернард Беренсонның көмегімен, Ренессанс кезеңінің суреттері үшін нарықты кеңейтті, ол күмәнді авторлықты растады, бірақ суреттердің артындағы көркем тұлғаны көрсету арқылы оларды өнер тарихын «шеберлердің» өмірбаяндарының тізімі ретінде қарастыратын сатып алушыларға сатуға көмектесті. Дювен тез арада зор байлыққа ие болды және көптеген қайырымдылық көмек көрсетті. Ол британдық галереяларға суреттер сыйлады және бірнеше галереялар мен мұражайларды жөндеуге және кеңейтуге үлкен қаржы жұмсады. Ол Британ мұражайындағы Дювен галереясын Эльгин мәрмәрлерін орналастыру үшін салдырды және Тейт галереясының кеңейтілуіне қаржы бөлді. Ол сондай-ақ, ескі шеберлерге «артық тазалау» арқылы зиян келтіргені айтылды және оның есімі Парфенон мәрмәрлерін «тазалау» дауларымен байланысты.

Joseph Duveen was British by birth, the eldest of thirteen children of Rosetta (Barnett) and Sir Joseph Joel Duveen, a Dutch Jewish immigrant who had set up a prosperous import business in Hull. The Duveen brothers' firm became very successful and became involved in trading antiques. Duveen Senior died in 1908; Joseph took over the business, working in partnership with his late father's brother Henry J. Duveen. He had received a thorough and stimulating education at University College School. He moved the Duveen company into the risky, but lucrative, trade in paintings and quickly became one of the world's leading art dealers due to his good eye, sharpened by his reliance on Bernard Berenson, and skilled salesmanship. His success is famously attributed to his observation that "Europe has a great deal of art, and America has a great deal of money." He made his fortune by buying works of art from declining European aristocrats and selling them to the millionaires of the United States. Clients included Henry Clay Frick, William Randolph Hearst, Henry E. Huntington, Samuel H. Kress, Andrew Mellon, J. P. Morgan, John D. Rockefeller Sr., Edward T. Stotesbury, and a Canadian, Frank Porter Wood. The works that Duveen shipped across the Atlantic remain the core collections of many of the United States' most famous museums. Duveen played an important role in selling to self made industrialists on the notion that buying art was also buying upper class status. He greatly expanded the market, especially for Renaissance paintings with the help of Bernard Berenson, who certified some questionable attributions, but whose ability to put an artistic personality behind paintings helped market them to purchasers whose dim perception of art history was as a series of biographies of "masters." Duveen quickly became enormously wealthy and made many philanthropic donations. He donated paintings to British galleries and gave considerable sums to repair and expand several galleries and museums. He built the Duveen Gallery of the British Museum to house the Elgin Marbles and funded a major extension of the Tate Gallery. He was also controversial, said to have damaged old masters by 'overcleaning' and his name is associated with the Parthenon marbles 'scouring' scandal.

Құрметтер

Өзінің қайырымдылығы үшін 1919 жылы ол рыцарь атағымен марапатталды, 1927 жылы Вестминстер қаласындағы Миллбанк бароны атанды және 1933 жылғы 3 ақпанда Вестминстер қаласындағы Миллбанк бароны Дувен ретінде құрметті азаматтық дәрежеге көтерілді.

Жеке өмір

Дувен 1899 жылғы 31 шілдеде Нью-Йорктің Густав Соломонның қызы Элсиге (1881–1963) үйленді. Олардың Дороти Роуз (1903–1985) есімді қызы болды. Ол бірінші рет 1931 жылғы 23 шілдеде сэр Уильям Фрэнсис Катберт Гартвейтке (1906–1993) тұрмысқа шықты (1937 жылы ажырасты), ал екінші рет 1938 жылы Брайан Хартоп Бернс, Б. А., Б. Ч., Ф. Р. С. С., Лондонның Верхняя Уимпол-стриттегі Сент-Джордж ауруханасының ортопед-хирургына үйленді.

Дау

1921 жылы Дювенді Андре Хан 500 000 долларға сотқа шақырды. Ол Леонардоның «La belle ferronnière» картинасының түпнұсқалығына күмән келтірген сөздерінен кейін, оған ие болған және сатуды жоспарлаған Ханға қатысты. Сотқа дайындалу жеті жылға созылды, ал алғашқы қазылар алқасы ашық шешім шығарғаннан кейін Дювен келісімге келіп, Ханға 60 000 доллар және сот шығындарын төледі. Соңғы жылдары Дювеннің беделі күрт төмендеді. Оның басшылығымен жұмыс істеген реставраторлар ескі шеберлердің паннолық суреттерін ескі лактарды сырып тастап, жылтыр бояумен жауып бүлдірді. Ол сондай-ақ Эльгин мүсінтастарындағы зиянды қалпына келтіру жұмыстарына жеке жауапты болды. Мүсінтастардағы ежелгі пигменттердің қалдықтарына наразы болған ол агенттерінен оларды ақ ету үшін өткір құралдармен жууды сұрады. Берманның «Дювен» өмірбаянындағы бір эпизод осыны көрсетеді. Дювен әкесінің қызметінде жас болғанда, дүкенге гобелендер сатып алуға келген бай жұбайлар болды. Әйелдің әртүрлі гобелендерді таңдап, жинап жатқанда, Дювеннің әкесі олардың кім екенін білуді одан сұрады. Дювен сыртқа шығып, аттыға барып, жұбайлардың Гиннес мырза мен ханым екенін естіді. Дювен олардың есімдерін қағазға жазып әкесіне берді. Әйел сатып алуды аяқтағанда, бейжай түрде: «Біз осылай көп гобелендер сатып алып жатырмыз, сіз не ойлап отырсыз ба?» деп сұрады. Дювеннің әкесі бірден қуанып: «Әрине, жоқ, леди Гиннес, сіздің әдемі үйлеріңіз көп, оларды безендіру үшін бір гобелен жетпейді!» деді. Гиннестер 1890 жылдары асылданды. Дювен Гиннес ханымды «леди Гиннес» деп атап, сәтті құлық жасады. Дювен қазір Солтүстік Америка мұражайларындағы көптеген коллекциялардың қалыптасуына үлкен үлес қосты, мысалы, Нью-Йорктегі Фрик коллекциясы, Онтарио өнер галереясындағы Франк П. Вуд коллекциясы, Хантингтон кітапханасы және Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясындағы Меллон мен Кресс коллекциялары. Дювен американдық клиенттерінің өнердің ұлы туындыларын сатып алу арқылы өлімсіздікке қол жеткізу тілегін пайдаланды, бұл олардың сәтті болған мақсаты еді. Бүгін тек экономикалық тарихшылар ғана Фрик, Меллон немесе Морганның бай серіктестерін есімдерімен атап келеді. Оның кейінгі клиенттерінің бірі Дж. Пол Гетти болды, ол суреттерге қызығушылығы аз болса да, Дювеннен екінші Ардабил кілемін сатып алды. Дювен әрқашан француздық сәнді жиһаздар мен гобелендерді қоймасында сақтап келді. Дювеннің портретін көптеген суретшілер салған, бірақ оның ең жақын досы – швейцариялық-американдық суретші Адольфо Мюллер Ури (1862–1947) болды, ол оны 1923, 1929 және 1938 жылдары үш рет суреттеген. 1923 жылғы портрет 2004 жылы Мерил Секресттің өмірбаянының мұқабасында жарияланды және кейіннен 2006 жылы TEFAF Маастрихтте 95 000 долларға сатылды. Мюллер Ури 1914 жылы қызы Доротидің бала кезіндегі толық бойлы портретін және 1924 жылы оның никелесуіне орай кеудесінен суреттелген портретін жасады, ол келесі жылы Мюллер Уридің Дювен бауырларындағы көрмесінде «Мисс Х» деген атпен қойылды. Дороти Элейн Вицаи да Доротиді суреттеген. Лорд Дювен 1939 жылдың мамырында 69 жасында қайтыс болды және Лондондағы Уилсден еврей зиратында жерленді. Барондық және барондық атақтары оның өлімімен бірге жойылды.

In 1921, Duveen was sued by Andrée Hahn for $500,000 after making comments questioning the authenticity of a version of the Leonardo painting La belle ferronnière that she owned and had planned to sell. The case took seven years to come to trial and after the first jury returned an open verdict, Duveen agreed to settle, paying Hahn $60,000 plus court costs. In recent years, Duveen's reputation has suffered considerably. Restorers working under his guidance damaged Old Master panel paintings by scraping off old varnish and giving the paintings a glossy finish. He was also personally responsible for the damaging restoration work done to the Elgin Marbles. Unhappy with the remnants of ancient pigment on the Marbles, he asked his agents to scrub them with sharp tools in order to make them white. One incident from Behrman's biography, Duveen, illustrates this. When Duveen was still a young man in his father's employment, a well to do couple came into the store to buy tapestries. As the lady was choosing and picking up pieces generously, Duveen's father discreetly asked him to find out who these people were. Duveen went outside to the horseman and was told that the couple were Mr and Mrs. Guinness. Duveen wrote their names and slipped it on a piece of paper to his father, when the lady was almost finished she innocently asked "We are buying so many tapestries, you must be wondering why?" Duveen's father immediately beamed and said "Of course not, Lady Guinness, you have so many beautiful homes, you will need more than one tapestry to decorate them!" The Guinnesses were subsequently ennobled in the 1890s; Duveen had successfully flattered Mrs Guinness by addressing her as "Lady Guinness". Duveen played a large part in forming many of the collections that are now in North American museums, for example the Frick Collection in New York, the Frank P. Wood collection at the Art Gallery of Ontario, the Huntington Library, and the Mellon and Kress collections now in the National Gallery of Art in Washington and elsewhere. Duveen exploited his American clients' wish for immortality through buying great works of art, an ambition in which they were successful: today only economic historians can name the rich partners of Frick, Mellon or Morgan. One of his later clients was J. Paul Getty, who, though he was less interested in paintings, bought from Duveen the second Ardabil Carpet. Duveen had always kept a number of grand French furniture and tapestries in stock. Duveen's portrait was painted by many artists, but his best painter friend was the Swiss born American artist Adolfo Müller Ury (1862–1947), who painted him three times, in 1923, 1929 and 1938. The 1923 portrait was reproduced on the cover of Meryle Secrest's 2004 biography, and later sold at TEFAF Maastricht in 2006 for $95,000. Müller Ury also painted a full length standing portrait of his daughter Dorothy as a girl in 1914, and in 1924, at the time of her engagement, a bust length portrait, which was exhibited the following year at Müller Ury's exhibition at Duveen Brothers as 'Miss X'. Dorothy Elaine Vicaji also painted Dorothy. Lord Duveen died in May 1939 aged 69 and is buried in Willesden Jewish Cemetery in London. The baronetcy and barony became extinct upon his death.

Танымал мәдениетте

The New Yorker журналының мәліметінше, Уэс Андерсонның «Француздық диспетчер» фильмінде Адриен Броди сомдаған кейіпкер Дювеннен шабыттанған. 1962 жылы С.Н. Берманның «Лорд Пенго» атты танымал Бродвей пьесасы қойылды, ондағы басты рөлді Чарльз Бойер ойнады; пьесаның бас кейіпкері Дювеннің образымен жазылған.