500 мың адамды қамтитын Ұлыбритания биобанк зерттеуі
UK Biobank
Ұлыбританиялық Biobank – 500 мың адамды қамтитын, генетикалық бейімділік пен қоршаған ортаның денсаулыққа әсерін зерттейтін ірі биобанк. Қатерлі ісіктерді зерттеуде маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
500,000 адамға қатысты ұзақ мерзімді биобанк зерттеуі
Long term biobank study of 500,000 people
UK Biobank – Ұлыбританияда (Ұлыбритания) жүргізіліп жатқан ірі, ұзақ мерзімді биобанк зерттеуі. Ол генетикалық шарттылық пен қоршаған ортаның әсерінің (соның ішінде тамақтану, өмір салты, дәрі-дәрмектер және т.б.) аурулардың пайда болуына қалай ықпал ететінін зерттейді. Зерттеу 2006 жылы басталды. UK Biobank – қатерлі ісіктерді зерттеу үшін маңызды ресурс ретінде танылған. Ол Ұлы Манчестердегі Стокпорт қаласында орналасқан және Англия мен Уэльсте шектеулі серіктестік ретінде, ал Шотландияда қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелген.
UK Biobank is a large long term biobank study in the United Kingdom (UK) which is investigating the respective contributions of genetic predisposition and environmental exposure (including nutrition, lifestyle, medications etc.) to the development of disease. It began in 2006. UK Biobank has been cited as an important resource for cancer research. Based in Stockport, Greater Manchester, it is incorporated as a limited company and registered charity in England and Wales, and registered as a charity in Scotland.
Даму
Клиникалық сынақтар қызметі бөлімі жасаған және дамытқан жүйелерді пайдалана отырып, зерттеу процедуралары мен технологиясын әзірлеу үшін кезеңдік тәсіл қабылданды. Бұл нәтижелерді бағалау және қосымша ғылыми деректер енгізу үшін үзілістермен алмасатын, күрделілігі мен жетілдірілуі арта келе жатқан тәжірибелік зерттеулер сериясынан тұрды. 2005 жылы ішкі сынақтар жүргізілді, ал 2006 жылдың көктемінде Алтринчемде, Үлкен Манчестерде толыққанды интеграцияланған клиника жұмыс істеді, онда 3800 адам тексерілді. 2006 жылдың 22 тамызында негізгі бағдарлама 40-69 жас аралығындағы ер және әйелдерді 35 өңірлік орталықтан іріктеуді көздегені хабарланды, алайда іріктеу күтілгеннен тиімдірек болды және 2010 жылы 500 000 адамды іріктеу мақсатына жеткенде, бар болғаны 22 орталық ашылды.
An incremental approach was adopted to developing the study procedures and technology, using systems designed and developed by the Clinical Trial Service Unit. This consisted of a series of pilot studies of increasing complexity and sophistication with interludes for assessment of results and additional scientific input. In house trials were conducted during 2005, and a fully integrated clinic was run at Altrincham, Greater Manchester throughout Spring 2006 where 3,800 individuals were assessed. On 22 August 2006 it was announced that the main programme would recruit men and women aged between 40 and 69 based from up to 35 regional centres, however recruitment proved more efficient than hoped and only 22 centres had been opened when the recruitment target of 500,000 was reached in 2010.
Жиналған алғашқы ақпарат
Зерттеу бастапқыда келесідей сапармен басталды: Аяқтама ресурсты құру, сақтау және пайдалану кезінде UK Biobank қызмет ететін стандарттар сериясын сипаттайды және жобаға қатысушыларға, зерттеушілерге және жалпы қоғамға қатысты міндеттемелерді егжей-тегжейлі түсіндіреді. Біріккен Корольдіктегі UK Biobank-тың тәуелсіз этика және басқару кеңесі жобаға кеңес береді және оның Аяқтамаға сәйкестігін қадағалайды. Кеңес сондай-ақ зерттеуге қатысушылар мен жалпы қоғамның жобаға қатысты мүдделері туралы жалпы кеңес береді. UK Biobank Басқармасы компания мүшелеріне (Медициналық зерттеулер кеңесі және The Wellcome Trust) есеп береді және компания директорлары мен қайырымдылық қорларының қамқорлары ретінде әрекет етеді. Оның төрағасы лорд Какар, ол 2020 жылдың қаңтар айында сэр Майкл Роулинстің орнын басты.
The study was initially launched with a visit consisting of the following: The Framework describes a series of standards to which UK Biobank will operate during the creation, maintenance and use of the resource and it elaborates on the commitments that are involved to those participating in the project, researchers and the public more broadly. The independent UK Biobank Ethics and Governance Council provides advice to the project and monitors its conformity with the Framework. The Council also advises more generally on the interests of research participants and the general public in relation to the project. The UK Biobank Board is accountable to the members of the company (the Medical Research Council and The Wellcome Trust) and acts as company directors and as charity trustees. It is chaired by Lord Kakkar, who succeeded Sir Michael Rawlins in January 2020.
Жұмысқа қабылдау
2005 жылы алғашқы пилоттық кезеңнен кейін негізгі зерттеу 2007 жылдың сәуірінде басталды, және сол жылдың соңына дейін 50 000 адам қатысты. 2008 жылдың сәуірінде қатысушылар саны 100 000-ға, 2008 жылдың қазан айында 200 000-ға, 2009 жылдың мамыр айында 300 000-ға, 2009 жылдың қараша айында 400 000-ға жетті және 2010 жылдың шілдесінде 500 000-ға жетіп, белгіленген мақсат орындалды. Қатысушыларды тіркеу 2010 жылдың тамызында аяқталды. Еріктілердің көп бөлігі дені сау, жақсы жағдайда және ақ еуропалықтар болды. Биобанкке қосымша қатысушыларды тартудың орнына, ұйым басқа мекемелерге осындай жобаларды құруға және іске асыруға көмектесуде.
Following the initial pilot stage in the 2005 6 period, the main study began in April 2007 and by the end of that year 50,000 people had taken part. Recruitment reached 100,000 in April 2008, 200,000 in October 2008, 300,000 in May 2009, 400,000 in November 2009 and passed the 500,000 target in July 2010. Participant enrollment was declared complete in August 2010. The volunteers were largely healthy, wealthy and white European. Rather than recruiting more participants into the biobank, the organisation is helping other institutions establish and run similar initiatives.
Қолданылуы
2012 жылдың наурыз айында Ұлыбритания биобанкі дерекқоры зерттеушілердің өтініштерін қабылдауға ашылды. Бұл ресурс Ұлыбританиядан және одан тыс елдерден келген ғалымдарға, мемлекеттік немесе жеке секторда, өнеркәсіпте, академиялық ортада немесе қайырымдылық ұйымында жұмыс істеуге мүмкіндік береді, бірақ зерттеудің денсаулық сақтаумен байланысты және қоғамдық мүддеге қызмет ететіні тексерілуі тиіс. Зерттеушілер өз нәтижелерін ашық қолжетімді жарияланымдарда немесе академиялық журналдарда жариялауға, ал содан кейін оларды Ұлыбритания биобанкіне қайтаруға міндетті. 2017 жылдың қаңтарына дейін 430 зерттеу жобасы аяқталған немесе жүргізілуде болды, ал Ұлыбритания биобанкі деректеріне негізделген 130 рецензияланған мақала жарияланды.
The UK Biobank dataset was opened to applications from researchers in March 2012. The resource is available to scientists from the UK and outside, whether they work in the public or private sector, for industry, academia or a charity, subject to verification that the research is health related and in the public interest. Researchers are required to publish their results in an open source publication site or in an academic journal and return their findings to the UK Biobank. and 430 research projects were completed or underway. 130 peer reviewed articles based on the UK Biobank data had been published by January 2017.
Қорытындылар
Ұлыбритания биобанкі деректерін талдау нәтижесінде балық жейтіндер мен вегетариандықтардың қызыл ет жейтіндерге қарағанда ішек және простата қатерлі ісігіне шағу қаупі төмен екені анықталды. Өңделген етті тұтыну сүт безі қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Сондай-ақ, денесінде жалпы және орталық майлылығы жоғары еркектерде простата қатерлі ісігінен өлу қаупі артады. 2022 жылы Ұлыбритания биобанкі деректерін қарап шығу барысында жол қозғалысынан келетін шуға ұшырау жүрек-қантамыр аурулары, инсульт және барлық себептерден болатын өлім-жітім қаупін арттыратыны анықталды. 2023 жылы жасалған зерттеуде өмірде мағына мен мақсатты сезінетін адамдарда деменцияға шағу қаупі төмен екені көрсетілді.
Reviews of UK Biobank data have found that pescatarians and vegetarians have a lower risk of colorectal and prostate cancer compared to red meat eaters. Consumption of processed meat increases risk of breast cancer. They have also found that men with higher total and central adiposity have an increased risk of prostate cancer death. A 2022 review of UK Biobank data found that road traffic noise exposure increases risk of CVD mortality, stroke and all cause mortality. A 2023 review found that participants with sense of meaning and purpose in life have a decreased risk of dementia.
Қаржыландыру
Ұлыбританияның Biobank-і Ұлыбритания Денсаулық сақтау министрлігі, Медициналық зерттеулер кеңесі, Шотландия үкіметі және Wellcome Trust медициналық зерттеу қайырымдылық қорымен қаржыландырылады. Бастапқы қатысушыларды тарту және сараптау кезеңіне жұмсалған қаражат 62 миллион фунт стерлингті құрады.
The UK Biobank is funded by the UK Department of Health, the Medical Research Council, the Scottish Executive, and the Wellcome Trust medical research charity. The cost of the initial participant recruitment and assessment phase was 62 million GBP.
Қатысушы жобалар
EPIC (Еуропалық Көрсеткіштік Зерттеуі, Қатерлі Ісік және Тамақтану) – 1992 жылы басталған ұқсас зерттеу. Оған Еуропаның он елінен келген, негізінен 35 пен 70 жас аралығындағы 520 000 ер және әйел қатысады. Қатысушылармен 3-5 жылда бір рет қайта байланыс орнатылады. Ол тамақтану мен гендердің қатерлі ісік дамуына қатысуын зерттеуге арналған. 1996 жылы исландтық невролог Кари Стефанссон жеке компания құрды – deCODE genetics, Исландия халқының генеалогиялық, геномдық және денсаулық туралы деректерін жинау үшін – онда шамамен 270 000 адам болды. Мақсаты – осы деректерді елдің Деректерді қорғау органы шығарған шифрланған идентификаторлармен өңдеу, аурулармен байланысты генетикалық өзгерістерді анықтау және жаңа дәрілерді әзірлеу үшін осы ақпаратты пайдалану. 2018 жылы 160 000-нан астам адам компанияның жалпы және сирек кездесетін аурулардың тұқым қуалайтын компоненттерін зерттеуге ДНҚ және егжей-тегжейлі денсаулық туралы ақпарат ұсынды. deCODE жүрек-қан тамырлары және аутоиммундық аурулар, Альцгеймер және басқа орталық жүйке жүйесі аурулары, қатерлі ісіктің көптеген түрлері және басқа да көптеген жағдайлар мен қасиеттер туралы жүздеген жаңалықтар жариялады. Қазір Amgen компаниясының тәуелсіз еншілес компаниясы deCODE клиникалық дамуда жаңа мақсаттарды қамтамасыз етеді және көптеген терапиялық салаларда адам генетикасын растайды. 2018 жылы Стефанссон компанияның исландиялықтарға BRCA2 геніндегі SNP-ді алып жүретінін анықтау үшін олардың тізбек деректерін талдауды сұрауға мүмкіндік беретін веб-сайтты іске қосатыны туралы уәдесін орындады. Халықтың 10%-дан астамы осы порталды пайдаланды, ал елдің ұлттық денсаулық сақтау жүйесі осы ақпаратты халық денсаулығы үшін пайдалану үшін клиникалық тестілеуді, кеңес беруді және емдеуді арттырды. Эстонияның геномдық жобасы елдегі денсаулық сақтауды жақсарту мақсатында 2000 жылы басталды. Алғашында Эстонияның 1,4 миллион халқының 70%-дан биологиялық үлгілер мен денсаулық туралы мәліметтер алуға үміттенген болатын. Алайда жобаның мақсаттары жылдар бойына қысқарды. 2019 жылдың соңына қарай Эстонияның геномдық жобасы 200 000 ген донорын, яғни ересектер санының 20%-ын жинады. China Kadoorie Biobank зерттеуінде 2004 және 2008 жылдар аралығында Қытайдың 10 өңірінен 30 мен 79 жас аралығындағы 510 000 ер және әйелдердің сауалнамалары мен физикалық деректері және қан үлгілері жиналды. Қатысушылар өлім-жітім тізілімдерімен және бүкіл елдегі денсаулық сақтау жүйелерімен байланыстырылды, ал әрбір бірнеше жылда 25 000 адамнан тұратын топ қайтадан тексеріледі. Бұл жоба 2018 жылдың қаңтарына дейін пилоттық кезеңде 10 000-нан астам адамды қабылдады, 2022 жылға дейін бір миллион қатысушыны тіркеуді мақсат етіп отырды. 2021 жылдың ақпан айына қарай бағдарламаға 369 000 қатысушы, 235 000 электрондық денсаулық сақтау жазбасы және 280 000 биоүлгі тіркелді. Lifelines кохорттық зерттеуі 2006 жылы басталды және Нидерландының солтүстік бөлігіндегі 167 000 бала, ересектер және қарт адамдар туралы деректер мен үлгілер жинақталды. Lifelines-тің мақсаты – барлық қатысушыларды кемінде 30 жыл бойы бақылап, жоғары сапалы деректер мен үлгілер беретін биобанк құру. Жиналған деректер бүкіл әлем бойынша зерттеулер жүргізу үшін көптеген факторлы қауіп факторларына назар аударған көп факторлы аурулардың этиологиясын ашу үшін тамаша мүмкіндіктер ұсынады. Бұл денсаулық сақтау мен алдын алуды жекешелендіруге және кейбір адамдардың неге денсаулығы жақсы қартайғанын, ал басқалары ауруларға шалдыққандығын анықтауға көмектеседі. Finngen жобасы 2018 жылы алты жыл ішінде Финляндияда 500 000 қатысушының биологиялық үлгілерін жинау мақсатымен генетикалық зерттеулер арқылы денсаулықты жақсарту мақсатында іске қосылды. East London Genes & Health – Лондонның Queen Mary университеті жүргізген 100 000 Бангладеш және Пәкістаннан шыққан адамнан тұратын геномдық зерттеу.
EPIC (European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition) is a similar study that was started in 1992 and involves 520,000 men and women mostly between 35 and 70 years old from ten European countries. Participants are recontacted every three to five years. It is specifically designed to study the respective roles of diet and genes in the development of cancer. In 1996, Icelandic neurologist Kári Stefánsson founded a private company deCODE genetics, to assemble genealogical, genomic and health data from across the population of Iceland – then about 270,000 people. The purpose was to mine this data, under encrypted identifiers generated by the country's Data Protection Authority, to identify genetic variations associated with diseases and to use that information to develop new drugs. As of 2018, more than 160,000 people had contributed DNA and detailed health information to the company's research into the inherited components of common and rare diseases. deCODE has published hundreds of discoveries in cardiovascular and autoimmune diseases, Alzheimer's and other central nervous system diseases, many types of cancer, and dozens of other conditions and traits. Now an independent subsidiary of Amgen, deCODE has provided novel targets now in clinical development and provides human genetics validation across a range of therapeutic areas. In 2018, Stefansson made good on a promise that the company would launch a website that enables Icelanders to request the analysis of their sequence data to determine whether they carry a SNP in the BRCA2 gene that has been linked in Icelanders to significantly increased risk of breast and prostate cancer. More than 10% of the population has used this portal, and the country's national health system has increased clinical testing, counseling and treatment to take advantage of this information for public health. The Estonian Genome Project was started in 2000 with the aim of improving public health in the country. Initially it was hoped to obtain biological samples and health data from 70% of the 1.4 million population of Estonia. The aims of the project were downsized however over the years. By the end of 2019 Estonian Genome Project had recruited 200 000 gene donors i. e. 20% of the adult population. The China Kadoorie Biobank study collected questionnaire and physical data and blood samples on 510,000 men and women aged between 30 and 79 from 10 regions in China between 2004 and 2008 with the aim of investigating chronic diseases (e. g. heart attack, stroke, diabetes, and cancer). Participants have been linked to mortality registers and nationwide health systems and a sub group of 25,000 are retested every few years. This project had enrolled over 10,000 people by January 2018 in a pilot phase with an aim to sign up one million participants by 2022. As of February 2021 the program has enrolled 369,000 participants with 235,000 Electronic Health Records and 280,000 biosamples. The Lifelines cohort study was started in 2006 and collects data and samples on 167,000 children, adults and elderly from the Northern part of the Netherlands. The aim of Lifelines is to constitute a biobank that provides high quality data and samples by following all participants over a period of at least 30 years. The collected data offer excellent opportunities for studies worldwide unraveling the etiology of multifactorial diseases focusing on multifactor risk factors. This will help to move forward to more personalised health care and prevention and to answer the question why some people grow old in good health while others contract diseases. The Finngen project was launched in 2018 with the aim of collecting biological samples from 500,000 participants in Finland over six years with the aim of improving health through genetic research. East London Genes & Health is a genomic research study of 100,000 people of Bangladeshi and Pakistani origin carried out by Queen Mary University of London.