Кіріспе
19 ғасырдағы норвегиялық жазушы Питер Кристен Асбьорнсен (15 қаңтар 1812 – 5 қаңтар 1885) – норвегиялық жазушы және ғалым. Ол және Йорген Энгебретсен Мо норвегиялық халық мұрасын жинаушылар болды. Олардың өмірлік еңбектері тығыз байланыста болғандықтан, олардың халық ертегілері жинағы "Асбьорнсен мен Мо" деп белгілі.
Peter Christen Asbjørnsen (15 January 18125 January 1885) was a Norwegian writer and scholar. He and Jørgen Engebretsen Moe were collectors of Norwegian folklore. They were so closely united in their lives' work that their folk tale collections are commonly mentioned only as "Asbjørnsen and Moe".
Өмірбаян
Питер Кристен Асбьорнсен Норвегияның Кристиания қаласында (қазіргі Осло) дүниеге келді. Ол Гудбраннсдаль аймағының дәстүрлі Отта ауылынан шыққан әулеттің ұрпағы еді, және оның өлімімен осы әулеттің тарихы аяқталды деп саналады. 1833 жылы Осло университетіне студент болып түсті, бірақ 1832 жылы, жиырма жасында, әуелеулер мен аңыздарды жинап, жаза бастаған еді. Кейін Норвегияның барлық аймақтарын жаяу аралап, әңгімелеріне жаңа материалдар қосты. Рингерикеде туған Йорген Мое Асбьорнсенмен он төрт жасында, екеуі де Нордерхов пасторлығындағы гимназияда оқып жүргенде танысты. Бұл ғимарат бүгінде Рингерике аймағының жергілікті мұражайы – Рингерикс мұражайы орналасқан жер, және онда Асбьорнсен мен Моеге қатысты естеліктер сақталған. Олар өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. 1834 жылы Асбьорнсен Мое ұлттық фольклордың қалдықтарын жеке іздеуді бастағанын білді; достары қуанышпен нәтижелерін салыстырып, болашақта бірлесіп жұмыс істеуге келісті.
Мансап
Асбьёрнсен мамандығы бойынша зоолог болды және Осло университетінің көмегімен Норвегияның жағалаулары бойынша, әсіресе Хардангерфьордта бірқатар зерттеу сапарларын жасады. Ол өз заманының ең танымал теңіз биологтарының екеуімен – Майкл Сарс және оның ұлы Георг Оссиан Сарспен жұмыс істеді. Мо, бұл арада, 1839 жылы Осло университетінен шығып, өзін теологияны зерттеуге арнады және Кристианияда жеке сабақтар беріп күнкөріс жасады. Бос уақытында ол таулы аймақтарда, ең шалғай аудандарда халық әңгімелерін жинады. Осы жылдары ол ұлы әдеби шығармалар жасауға негіз салды. 1842–1843 жылдары олардың алғашқы еңбегі «Норске фолькэвентир» (Норвегия халық ертегілері) деген атпен жарық көрді, ол Еуропа бойынша салыстырмалы мифология және әдебиет саласына құнды үлес ретінде қабылданды. 1844 жылы екінші том, ал 1871 жылы жаңа жинақ жарық көрді. Көптеген «Фолькэвентир» ертегілері 1859 жылы Джордж Дасент тарапынан ағылшын тіліне аударылды. 1845 жылы Асбьёрнсен Моның көмегінсіз норвегиялық қиял ертегілерінің жинағын жариялады ([[:no:Norske Huldre Eventyr og Folkesagn]). 1856 жылы Асбьёрнсен Норвегиядағы орманды қырқу мәселесіне назар салып, үкіметті осы мәселені шешуге итермеледі. Ол орман шаруашылығы жөніндегі сарапшы болып тағайындалды және Еуропаның солтүстігіндегі түрлі елдерде ағаштарды сақтау әдістерін зерттеу үшін Норвегияға жіберілді. 1876 жылы ол зейнеткерлікке шықты және жалақы алды. 1879 жылы ол зоологиялық үлгілердің үлкен жинағын 300 фунт стерлингке Табиғат тарихы мұражайына (Ирландия) сатты. Бұл жинақта 1850 жылдары Хардангерфьордты биологиялық зерттеу кезінде жиналған Brisinga endecacnemos үлгілері де бар. Ол Тронхеймдегі Норвегия Корольдік ғылым қоғамының мүшесі болды. Ол 1885 жылы Кристианияда қайтыс болды. 2008 жылдан бері Асбьёрнсен Норвегияның 50 крона банкнотының артқы жағында бейнеленген.
Басқа дереккөздер
Gjefsen, Truls Peter Christen Asbjørnsen – дигер және халықтық (Andresen & Butenschøn. Осло: 2001)
Liestøl, Knut P. Chr. Asbjørnsen. Адам және өмірлік еңбегі. (Johan Grundt Tanum. Осло: 1947)
Liestøl, Knut P. Chr. Asbjørnsen. Mannen og livsverket. (Johan Grundt Tanum. Oslo: 1947)