Шрі-Ланкадағы тамил ұлттық альянсы (TNA) – елдегі тамил азаматтарының саяси өкілі. Автономды мемлекет, LTTE-мен келіссөздер, бейтараптық саясаты туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шри-Ланкадағы орталық-солшыл саяси альянс
Centre left political alliance in Sri Lanka
Тамил Ұлттық Альянсы (TNA; ISO 15919: tamiḻt tēciyakkūṭṭamaippu) – Шри-Ланкадағы тамил азшылығын ұсынып отырған саяси альянс. Ол 2001 жылдың қазан айында, умеренді тамил ұлтшылдары партиялары мен бұрынғы жауынгерлік топтардың бірігуімен құрылды. Альянс бастапқыда аралдағы тамилдер үшін автономиялы мемлекет (Тамил Илам) құруды қолдады. Шри-Ланкадағы азамат соғысын шешу үшін «Тамил Иламның азат ету жолбарыстары» (LTTE) көтерілісшілерімен келіссөздер жүргізуді қолдады. TNA LTTE-нің саяси өкілі саналды, оның жетекшілері LTTE-ні ешқашан қолдамағанын, үкімет сияқты олармен келіссөздер жүргізгенін айтса да, LTTE оның кейбір кандидаттарын таңдады. 2001 жылы құрылғаннан кейін көп ұзамай альянс LTTE-ге жақын позицияны қабылдады, олардың «бостандық күресін» қолдап, оларды тамилдердің жалғыз өкілі деп мойындады. Сұхбатының бірінде Селвам Адайкаланатан LTTE-ге қарсы шығу тамил халқына сатқындық болар еді дейді, өйткені жеңіске тек барлық тамил топтары өздерінің дауларын шешіп, біртұтас күш ретінде шыққан жағдайда ғана жете алады. Азамат соғысы аяқталғаннан және Тамил жолбарыстары жеңілгеннен кейін TNA тәуелсіз мемлекет құру туралы талабынан бас тартып, аймақтық басқаруды қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. TNA және оның жақтастары өмір бойында көптеген шабуылдарға ұшырады, оның үш парламент депутаты үкімет тарапынан қолдау көрсеткен қарсы топтардың қолынан қаза тапты. Қазіргі уақытта TNA ұлттық парламентте 10 депутаттан тұрады. Ол Солтүстік провинциясындағы провинциялық үкіметті басқарады және Шығыс провинциясындағы провинциялық үкімет құрамына кіреді. Сонымен қатар, солтүстік және шығыстағы 33 жергілікті билік органдарын басқарады. Альянстың жетекшісі Р. Сампантан 2015 жылдың қыркүйегінен 2018 жылдың желтоқсанына дейін оппозиция жетекшісі қызметін атқарды.
The Tamil National Alliance (TNA; ISO 15919: tamiḻt tēciyakkūṭṭamaippu) is a political alliance in Sri Lanka that represents the country's Sri Lankan Tamil minority. It was formed in October 2001 by a group of moderate Tamil nationalist parties and former militant groups. The alliance originally supported self determination in an autonomous state (Tamil Eelam) for the island's Tamils. It supported negotiations with the rebel Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) to resolve the civil war in Sri Lanka. The TNA was considered a political proxy of the LTTE which selected some of its candidates even though its leadership maintains it never supported the LTTE and merely negotiated with the LTTE just as the Government did. Soon after its formation in 2001, the alliance began to make a more pro LTTE stance, supporting their "freedom struggle" and recognizing them as the sole representative of the Tamils. In an interview, Selvam Adaikalanathan explained that it would be betraying the Tamil people to oppose the LTTE, because victory could only be achieved if all Tamil groups set aside their differences and present as a united front. Since the end of the civil war and the defeat of the Tamil Tigers the TNA has dropped the demand for an independent state, saying that it is ready to accept regional self rule. The TNA and its supporters have been subject to numerous attacks during its existence and three of its sitting Members of Parliament have been assassinated, allegedly by government backed rival groups. The TNA currently has 10 members in the national parliament. It controls the provincial government in the Northern Province and is part of the provincial government in the Eastern Province. It also controls 33 local authorities in the north and east. The leader of the alliance, R. Sampanthan, served as the leader of the opposition from September 2015 to December 2018.
Тарих
ТНА 2001 жылдың қазан айында 2001 жылғы парламенттік сайлауда ортақ платформада бақталасу үшін құрылды. 2001 жылдың 20 қазанында Бүкіл Цейлон Тамил Конгресі (ACTC), Элам Халық Революциялық Азат ету Фронты (EPRLF), Тамил Элам Азат ету Ұйымы (TELO) және Тамил Біріккен Азат ету Фронты (TULF) арасында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды. 2001 жылғы парламенттік сайлауда ТНА, TULF атауымен және символымен бақталасып, 348 164 дауыс (3,89%) алып, Шри-Ланка Парламентінің 225 орынының 15-ін жеңіп алды. ТНА құрылғаннан кейін көп ұзамай, LTTE-ге жақын тұрды, олардың "бостандық күресін" қолдады және оларды Шри-Ланка тамилдарының жалғыз өкілі деп мойындады. Бұл TULF ішінде жік салуға әкелді. TULF-тың бірқатар мүшелері, оның президенті В.Анандасангари бастап, LTTE-ге қарсы болды. Анандасангари 2004 жылғы парламенттік сайлауда ТНА-ға TULF атауын пайдалануға рұқсат бермеді. Бұл TULF мүшелерін, ТНА-мен қалуды қалағандарын, "Илланкай Тамил Арасу Каччи" (ITAK) саяси партиясын қайта құруға итермеледі. 2004 жылғы парламенттік сайлауда ТNA, ITAK атауымен және символымен бақталасып, 633 654 дауыс (6,84%) алып, Парламенттегі 225 орынның 22-сін жеңіп алды. ТNA 2008 жылы Баттикалоа ауданындағы жергілікті билік сайлауын және 2008 жылғы Шығыс провинциялық кеңес сайлауын үкімет қолдаған Тамил Макал Видуталай Пуликал (TMVP) жарымәскери тобының қауіп-қорқыныштары мен Солтүстік-Шығыс провинциясын бөлуге қарсылық көрсетуіне байланысты бойкоттады. Азаматтық соғыс 2009 жылдың мамырында Шри-Ланка әскері LTTE-ні жеңгеннен кейін аяқталды. Біріккен Ұлттар Ұйымының баяндамасында азаматтық соғыстың соңғы айларында 40 мыңға дейін бейбіт тұрғындар қаза тапқан болуы мүмкін екені, көбінесе Шри-Ланка әскерінің салдарынан болған кездейсоқ оқ жаудырулардың нәтижесінде болғаны айтылды. Екі тараптың да адам құқықтарын бұзу және зұлымдық жасағаны, соның ішінде соғыс қылмыстары жасағаны туралы кең таралған айыптаулар бар. ТNA соғыс қылмыстары бойынша тәуелсіз халықаралық тергеу жүргізуді үнемі қолдайды. 2010 жылғы президенттік сайлауда ТNA оппозицияның ортақ үміткері Сарат Фонсеканы қолдады, ол Шри-Ланка армиясының қолбасшысы ретінде LTTE-нің жеңілісінде маңызды рөл атқарды. 2010 жылдың наурызында ТNA бөлек тамил мемлекетін құру туралы талабын тоқтатты, оның орнына Солтүстік және Шығыс провинцияларын біріктіретін және оларға кең өкілеттік беруді көздейтін федералды шешімді ұсынды. 2010 жылдың наурыз айында ACTC және оның басшысы Гажендракумар Понамбалам, сондай-ақ ТNA депутаттары С. Кажендран және Патхмини Ситампаранатан ТNA-дан шығып, Тамил Ұлттық Халық Фронтын (TNPF) құрды. 2010 жылғы парламенттік сайлауда ТNA 233 190 дауыс (2,90%) алып, Парламенттегі 225 орынның 14-ін жеңіп алды. 2013 жылғы провинциялық кеңес сайлауында, Солтүстік провинциядағы провинциялық кеңестерге алғашқы сайлауда, ТNA дауыстардың шамамен 80%-ын алып, Солтүстік провинциялық кеңестегі 38 орынның 30-ын жеңіп алды. ТNA-ның С. В. Вигнешварн 2013 жылдың 7 қазанында Солтүстік провинцияның демократиялық жолмен сайланған бірінші бас министрі болып ант берді. 2015 жылғы президенттік сайлауда ТNA оппозицияның ортақ үміткері Майтрипала Сирисенаны қолдады. Жаңадан сайланған президент Сирисена сайлаудан кейін Ұлттық Бірлік Үкіметін құрды, бірақ ТNA жаңа үкіметке қосылмады, себебі ТNA Сирисенаның саяси реформалар саясатын қолдаса да, тамилдердің наразылықтарын шешу үшін алдымен саяси шешім табылуы керек екенін мәлімдеді, содан кейін ғана ТNA үкіметке қосылуды қарастырады. Алайда ТNA-ның басшысы Сампантан Ұлттық Атқарушы Кеңесте өкілдік етті. 2015 жылдың наурыз айында ТNA Шығыс провинциясындағы барлық партиялық провинциялық үкіметке қосылды. Облыс әкімдері кеңесінің құрамына екі ТNA провинциялық кеңесшісі тағайындалды. 2015 жылғы парламенттік сайлауда ТNA 515 963 дауыс (4,62%) алып, Парламенттегі 225 орынның 16-сын жеңіп алды. Сайлаудан кейін Сампантан Парламенттегі Оппозиция Көшбасшысы ретінде танылды.
The TNA was formed in October 2001 to contest the 2001 parliamentary election on a common platform. On 20 October 2001 a Memorandum of Understanding was signed between the All Ceylon Tamil Congress (ACTC), Eelam People's Revolutionary Liberation Front (EPRLF), Tamil Eelam Liberation Organization (TELO) and Tamil United Liberation Front (TULF). At the 2001 parliamentary election, the TNA, contesting under the name and symbol of the TULF, received 348,164 votes (3.89%) and won 15 out of 225 seats in the Sri Lankan parliament. Soon after its formation, the TNA began to make a more pro LTTE stance, supporting their "freedom struggle" and recognising them as the sole representative of the Sri Lankan Tamils. This caused a split within the TULF. Some members of the TULF, led by its president V. Anandasangaree, were opposed to the LTTE. Anandasangaree refused to allow the TNA to use the TULF name during the 2004 parliamentary election. This caused the members of TULF who wished to remain with the TNA to resurrect the Illankai Tamil Arasu Kachchi (ITAK) political party. At the 2004 parliamentary election the TNA, contesting under the name and symbol of the ITAK, received 633,654 votes (6.84%) and won 22 out of 225 seats in parliament. The TNA boycotted the 2008 local authority election in Batticaloa District and the 2008 Eastern Provincial Council election due to threats posed by the government backed Tamil Makkal Viduthalai Pulikal (TMVP) paramilitary group and opposition to the de merger of the North Eastern Province. The civil war ended in May 2009 after the LTTE were defeated by the Sri Lankan military. A United Nations report found that as many as 40,000 civilians may have been killed in the final months of the civil war, mostly as a result of indiscriminate shelling by the Sri Lankan military. There are widespread allegations that both sides committed atrocities and human rights violations including war crimes. The TNA has consistently campaigned for an independent international investigation into the alleged war crimes. At the 2010 presidential election, the TNA supported common opposition candidate Sarath Fonseka who, as Commander of the Sri Lanka Army, had played a key role in the LTTE's defeat. In March 2010 the TNA dropped its demand for a separate Tamil state, advocating instead a federal solution with significant devolution and merger of the Northern and Eastern provinces. In March 2010 ACTC and its leader Gajendrakumar Ponnambalam, along with fellow TNA MPs S. Kajendran and Pathmini Sithamparanathan, left the TNA and formed the Tamil National People's Front (TNPF). At the 2010 parliamentary election the TNA received 233,190 votes (2.90%) and won 14 out of 225 seats in parliament. At the 2013 provincial council election, the first elections for provincial councils in the Northern Province, the TNA secured nearly 80% of the votes, winning 30 of the 38 seats on the Northern Provincial Council. The TNA's C. V. Vigneswaran was sworn in as the first democratically elected Chief Minister of the Northern Province on 7 October 2013. At the 2015 presidential election, the TNA supported common opposition candidate Maithripala Sirisena. Newly elected president Sirisena formed a national unity government after the election but the TNA chose not to join the new government, saying that, although the TNA supported Sirisena's policies for political reform, a political solution must first be found to address Tamil grievances before the TNA would consider joining the government. The TNA was however represented by its leader Sampanthan on the National Executive Council. In March 2015 the TNA joined an all party provincial government in the Eastern Province. Two TNA provincial councillors were appointed to the province's Board of Ministers. At the 2015 parliamentary election, the TNA received 515,963 votes (4.62%) and won 16 out of 225 seats in parliament. After the election, Sampanthan was recognised as Leader of the Opposition in parliament.
Шабуылдар мен кісі өлтірулер
ТНА және оның қолдаушылары өмір сүрген кезінде көптеген шабуылдарға ұшырады. Баттикалоа округінің парламенттік үміткері Ражан Сатияморти 2004 жылғы 30 наурызда Баттикалоадағы үйінде атып өлтірілді. Қастандыққа ЛТТЕ кінәлі деп айыпталды. Ампара округінің бұрынғы депутаты А. Чандранхру 2005 жылғы 7 ақпанда Баттикалоа округінде сапарға шыққан кезде атып өлтірілді. Үкімет қолдаған Тамил Макал Видуталай Пуликал (ТМВП) және Элам ұлттық демократиялық азаттық фронты (ЭНДЛФ) жарымәскери топтары қастандыққа жауапты екенін мәлімдеді. Ұлттық тізімдегі депутат Джозеф Парараджасингхам 2005 жылғы 25 желтоқсанда Баттикалоадағы түн ортасындағы миссаға қатысқанда атып өлтірілді. Қастандыққа үкімет қолдаған Элам халықтық демократиялық партиясы (ЭПДП) мен ТМВП жарымәскери топтары кінәлі деп есептелді. Парараджасингхамның орнына тағайындалған Ванниасингхам Вигнешваран 2006 жылғы 7 сәуірде Тринкомалиде атып өлтірілді. Ол кісі өлтіруге ЭПДП кінәлі деп танылды. ТНА қастандыққа армиямен байланысты жарымәскери топтарды кінәлады. ЭПДП және президент Махинда Раджапаксаның інісі Готабхая Раджапакса да кінәланды. Жаффна округінің депутаты К. Сиванесан 2008 жылғы 6 наурызда Муллативу округінің Маанкулам маңында, Коломбодағы парламент отырысынан кейін үйіне, Маллавиге қайтып келе жатқанда, клеймор минасынан қаза тапты. ТНА қастандыққа армияның «Терең ену бөлімі» кінәлі екенін мәлімдеді. 2011 жылғы 7 наурызда Жаффна округінің депутаты С. Шритаран Анурадхапура округінің Ноччиягама маңындағы А12 тас жолында ванмен келе жатқанда, жол жиегінде тұрған ақ ванның жанында үш адам қаруларын шығарып, Шритаранның ваннасына оқ атып, қол гранаталарын лақтыра бастады. Шритаранның күзетшісі де оқ жауаптап, шабуылшыларды нөмірі жоқ ақ ванмен қашуға мәжбүр етті. Оқиғада ешкім зардап шеккен жоқ. Шритаран қастандық әрекетіне үкімет қолдаған жарымәскери топты кінәлады. 2011 жылғы 16 маусымда Алаведдидегі ТНА жергілікті сайлау науқанына әскерилер шабуыл жасады. 2013 жылғы 30 наурызда Килиноччидегі депутат С. Шритаранның үйінде өткен ТНА жиналысына қауіпсіздік күштері деп саналатын топ шабуыл жасап, 13 адамды жарақаттады. 2013 жылғы облыстық кеңес сайлау науқаны кезінде ТНА белсендісі Расия Кавитан 2013 жылғы 16 қыркүйекте Муллативу округінің Путуккудиирруппу қаласында Біріккен халықтық еркіндік альянсының жақтастарымен өлтірілді. 2013 жылғы 20 қыркүйекте әскери форма киген 70-ке жуық қарулы адам ТНА провинциялық кеңесіне үміткер Анати Саситаранның Чулипурамдағы үйіне шабуыл жасап, оның бірнеше жақтастары мен сайлау бақылаушысын жарақаттады.
The TNA and its supporters have been subject to numerous attacks during its existence. Batticaloa District parliamentary candidate Rajan Sathiyamoorthy was shot dead on 30 March 2004 at his home in Batticaloa. The LTTE was blamed for the assassination. Former Ampara District MP A. Chandranehru was shot dead on 7 February 2005 as he was travelling in Batticaloa District. The government backed Tamil Makkal Viduthalai Pulikal (TMVP) and Eelam National Democratic Liberation Front (ENDLF) paramilitary groups claimed responsibility for the assassination. National List MP Joseph Pararajasingham was shot dead on 25 December 2005 as he attended Midnight Mass in Batticaloa. The government backed Eelam People's Democratic Party (EPDP) and TMVP paramilitary groups have been blamed the assassination. Pararajasingham's nominated replacement Vanniasingham Vigneswaran was shot dead on 7 April 2006 in Trincomalee. The EPDP was blamed for the assassination. The TNA blamed the assassination on paramilitary groups working with the army. The EPDP and Gotabhaya Rajapaksa, brother of President Mahinda Rajapaksa, were also blamed. Jaffna District MP K. Sivanesan was killed by claymore mines on 6 March 2008 near Maankulam, Mullaitivu District as he returned home to Mallavi after attending Parliament in Colombo. The TNA blamed the assassination on the army's Deep Penetration Unit. On 7 March 2011 Jaffna District MP S. Shritharan was travelling in a van on the A12 highway near Nochchiyagama, Anuradhapura District when three men standing by a white van parked on the roadside pulled out guns and started shooting and throwing hand grenades at Shritharan's van. Sritharan's police guard fired back, forcing the attackers to flee in their white van which had no number plates. No one was hurt in the incident. Shritharan has blamed the EPDP, a government backed paramilitary group, for the assassination attempt. A TNA local election campaign meeting in Alaveddy on 16 June 2011 was attacked allegedly by army personnel. A mob, allegedly from the security forces, attacked a TNA meeting at MP S. Shritharan's in Kilinochchi on 30 March 2013, injuring 13. During the 2013 provincial council election campaign TNA activist Rasiah Kavithan was clubbed to death by United People's Freedom Alliance supporters on 16 September 2013 in Puthukkudiyiruppu, Mullaitivu District. A group of around 70 armed men in military uniform attacked the home of TNA provincial council candidate Ananthi Sasitharan in Chulipuram on 20 September 2013, injuring some of her supporters and an election monitor.