Кіріспе

Рим саясаткері және претор (б.з.д. 100 жылы қайтыс болды)

Гай Сервилий Глауция (б.з.д. 100 жылдың соңында қайтыс болды) – б.з.д. 100 жылы претор қызметін атқарған рим саясаткері. Ол б.з.д. 99 жылы консулдыққа заңсыз үміткер болғанымен ең көп танымал. Ол б.з.д. 100 жылы консулдыққа үміткерлік еткен кезде туған тәртіпсіздіктер мен саяси зорлық-зомбылық кезінде қаза тапты.

Мансап

Глаукий, әлде кемі консулдық әулеттен тараған болуы мүмкін, осылайша ол ақсүйектердің бірі саналды. Оның мемлекеттік мансабы б.з.б. 109 жылға дейін квесторлық лауазымды атқаруымен басталды. 104 немесе 101 жылдары (Т.Р.С. Броутон «Рим Республикасының магистраттары» еңбегінде екі жылды да мүмкін деп көрсетеді, бірақ 101 жылға б.з.б. басымдық береді; Эрнст Бадиан 101 жылға б.з.б. деп тұжырымдайды), Глаукий плебей трибуны болды. Оның трибунаты, десе де, Луций Аппулей Сатурниннің трибунатынан бір жыл бұрын өтті, бірақ Аппианның баяндамасындағы нақтылықтың жетіспеуіне байланысты бұл мәліметті анықтау қиын. Трибунат кезінде ол, өндіріп алу ісі бойынша тұрақты соттағы (quaestio de repetundis) қазылар алқасын сенаторлар класынан эквиттерге ауыстыратын заң қабылдады. Заңда ол, айыпталғандардан ғана емес, сондай-ақ ақырғы иеленушілерден де заңсыз алынған қаражатты қайтаруды қарастырды; сонымен қатар, сотталғандардың қоғамдық жиналыстарда сөз сөйлеуіне тыйым салынды. Одан да үлкен сенделіп айтуға келмейтін жағдай, мұрагерлерді сайлау кезінде Нунний немесе Ноний есімді сәтті үміткер қаза тапты, ал оның орнына Сатурнин сайланды. 102 жылғы цензор Квинт Цецилий Метелл Нумидик Глаукийді сенаттан қууға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Келесі жылы Глаукий б.з.б. 100 жылға претор болып сайланды. Осы жылы ол консул Гай Марий және Сатурнинмен одақтас болды. Сатурнин астықпен қамтамасыз етуді кеңейтуге, провинцияларда ветерандар колонияларын құруға, Марийге римдік азаматтық беруге және кимврлерден (римдіктер өткен жылы жеңген герман тайпасы) тартып алынған жерді қайта бөлуге бағытталған заңнамалық бағдарламаны бастады. Заңнама, көбінесе зорлық-зомбылықпен және діни заңды бұза отырып қабылданды, сондай-ақ Сатурниннің зорлық-зомбылық арқылы трибунатқа қайта сайлануымен одан әрі даулы болды.

Өлім

Глаукияның қайтыс болған күні даулы. Аппиан өзінің де, Сатурнинің де б.з.д. 100 жылы 10 желтоқсанда қайтыс болғанын мәлімдейді. Кейбір қазіргі тарихшылар, оның ішінде Эрнст Бадиан мен Эмилио Габба, мұны қате деп санайды және Аппианның мәлімдемелері римдік сайлау рәсімімен үйлеспейді. Апианның осы баяндамасында кемшіліктер бар екені қазір жалпыға мәлім. Дегенмен, Аппианда берілген Глаукияның өлімі туралы әңгіме Цицеронның 100 жылғы оқиғалардың сенімдірек сипаттамасына қайшы келеді. Глаукия сол жылы консулдыққа үміткер болуға тырысты және егер оның кандидатурасы қабылданса, оның үлкен танымалдығына байланысты жеңіске жетер еді. Бірақ оның кандидатурасын төрағалық етуші, бұл жағдайда, әлдеқайда мүмкін Мариус қабылдамады. Апианның айтуынша, Глаукия сайлауда бәсекелес Гай Меммийге жеңіліп бара жатқан еді; Апиан мәлімдемесіне сәйкес, сайлауды қамтамасыз ету үшін Глаукия Меммийді комиция кезінде халықтың көз алдында өлтірді. Бадианның пікірінше, Цицеронның Глаукияның танымалдығы туралы айтқандарына сүйенсек, Сатурнин мен Глаукия оның орнына Мариустың шешімін жою және Глаукияның кандидатурасын қабылдау туралы плебисцит қабылдауға тырысты. Сатурнин Меммийді өлтіргеннен кейін, мүмкін, комиция кезінде болған кенеттенгі көтерілістен қашып жүріп, ол Капитолий төбесін басып алып, осындай заң шығару үшін халық жиналысын шақырды. Маркус Эмилиус Скаурус, сол кездегі princeps senatus, сенаттың бастамасымен senatus consultum ultimum қабылданды; Мариус әскер жинады, содан кейін төбеге шабуыл жасады. Сатурнин қарсылық көрсетті, бірақ сенат үйінде тұтқындалғаннан кейін халық оны линчтеп өлтірді. Осы уақытта Глаукияны белгілі бір Клавдийдің үйінен сүйреп әкетіп, өлтірген болуы мүмкін. Басқаша айтқанда, ол Капитолийдегі Сатурнинмен бірге болған болуы мүмкін, ол Мариус күштері төбені басып алғаннан кейін көп ұзамай линчтен қаза тапты.

Ежелгі дереккөздер

Аппиан, Белл. азаматтық соғысы, I, 28–32
Цицерон, Verr., 2.1.26, Brut., 224, De oratore, II, 263, III, 164
Флорус, Epit., 2.4.4
Орозий, V, 17
Валерий Максим, III, 2.18